Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Endokrinoloji Kliniğinde Tip 1 Diyabetes Mellitus tanılı 4-12 yaş çocuklarda anne ve baba tutumunun yeme davranışı üzerine etkisi
The effect of parental attitudes on eating behavior in children aged 4-12 years diagnosed with Type 1 Diabetes Mellitus at the Pediatric Endocrinology Clinic of Pamukkale University Faculty of Medicine
- Tez No: 985989
- Danışmanlar: PROF. DR. SELDA AYÇA ALTINCIK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: Tip 1 DM, anne ve baba tutumu, yeme bozukluğu, Type 1 Diabates, eating disorders, parental attitude questionnaire
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tip 1 diyabetes mellitus (T1DM), yaşam boyu süren, düzenli kan şekeri izlemi, sürekli insülin tedavisi ve beslenmeye dikkat edilmesini gerektiren kronik bir hastalıktır. Bu zorunlu öz-yönetim gereklilikleri, çocuklarda yaşam kalitesinin kısıtlanmasına ve diyabete özgü bozulmuş yeme davranışları gelişme riskinin artmasına yol açmıştır. Bu süreçte ortaya çıkan diyabete özgü bozulmuş yeme davranışları hem metabolik kontrolü hem de uzun dönem sağlık sonuçlarını olumsuz etkilemiştir. Bu çalışmada, T1DM tanılı 4–12 yaş arası çocuklarda diyabete özgü bozulmuş yeme davranışı (DEB) riskini ve ebeveyn tutumlarıyla (Anne-Baba Tutum Ölçeği, ABTÖ) ilişkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. Çalışma, tek merkezli ve prospektif olarak Pamukkale Üniversitesi Çocuk Endokrinoloji Kliniğinde 07.05.2025–07.11.2025 tarihleri arasında yürütülmüş ve 4–12 yaş arası T1DM tanılı 126 çocuk ve ebeveyni (anne veya baba) çalışmaya alınmıştır. Çocuklarda diyabete özgü yeme sorunları DEPS-R ölçeği ile, ebeveyn tutumları ise ABTÖ ölçekleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Hastalık ile ilişkili klinik ve laboratuvar değerler hasta dosyalarından alınmış, sosyodemografik veriler anket yoluyla toplanmıştır. Çalışmaya 66 kız (%52,4) ve 60 erkek (%47,6) dahil edilmiştir. Yaş ortalaması 8,93±2,25 yıl, diyabet süresi 3,06±2,26 yıl ve son 1 yıllık HbA1c ortalaması %8,05±1,60 olarak saptanmış, hastaların %27,8'i iyi metabolik kontrollü bulunmuştur. Toplam DEPS-R puanı 16,3±10,38 olarak hesaplanmış ve olguların %38'inde (n=48) DEB riski (DEPS-R ≥20) saptanmıştır. Karbonhidrat sayımı yapan hastalarda DEPS-R puanı anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0,03). Cinsiyet, tedavi şekli (pompa/kalem), metabolik kontrol ve aile gelir düzeyi ile ebeveyn eğitim düzeylerine göre toplam DEPS-R ve ABTÖ puanları açısından genel olarak anlamlı fark saptanmamıştır. DEB riski olan grupta istendik ABTÖ puanı daha düşük, istenmedik ABTÖ puanı ise daha yüksek bulunmuştur (sırasıyla p=0,03 ve p=0,04). Toplam DEPS-R ile istendik ABTÖ arasında negatif yönde, istenmedik ABTÖ ile pozitif yönde zayıf korelasyon saptanmıştır (p<0,01). T1DM'li çocuklarda diyabete özgü DEB riskinin kayda değer sıklıkta olduğu gösterilmiştir. Ebeveyn tutumları ile DEB riski arasında anlamlı ilişki saptanması, aile odaklı değerlendirme ve müdahalelerin önemini desteklemiştir. Karbonhidrat sayımı yapan çocuklarda daha yüksek DEPS-R puanlarının saptanması, bu grupta davranışsal risklerin daha yakından izlenmesi gerektiğini göstermiştir.
Özet (Çeviri)
Type 1 diabetes mellitus (T1DM) is a chronic, lifelong disease that requires regular blood glucose monitoring, continuous insulin therapy, and careful attention to diet. These mandatory self-management requirements resulted in restrictions in quality of life among children and increased the risk of developing diabetes-specific disordered eating behaviors. Diabetes-specific disordered eating behaviors that emerged during this process adversely affected both metabolic control and long-term health outcomes. The present study aimed to evaluate the risk of diabetes-specific disordered eating behaviors (DEB) and its association with parenting attitudes, assessed by the Parent Attitude Scale (ABTÖ), in children aged 4–12 years with T1DM. This single-center, prospective study was conducted at the Pamukkale University Pediatric Endocrinology Clinic between May 7, 2025 and November 7, 2025, and included 126 children with T1DM aged 4–12 years and one of their parents (mother or father). Diabetes-specific eating problems in children were assessed using the Diabetes Eating Problem Survey–Revised (DEPS-R), while parenting attitudes were evaluated using the ABTO. Clinical and laboratory data related to the disease were obtained from medical records, and sociodemographic data were collected via questionnaire. A total of 66 girls (52.4%) and 60 boys (47.6%) were included. The mean age was 8.93±2.25 years, the mean duration of diabetes was 3.06±2.26 years, and the mean HbA1c level over the previous year was 8.05±1.60%. Good metabolic control was identified in 27.8% of the patients. The mean DEPS-R score was 16.3±10.38, and 38% of the participants (n=48) were identified as being at risk for DEB (DEPS-R ≥20). DEPS-R scores were significantly higher in children who practiced carbohydrate counting (p=0.03). No significant differences were observed in total DEPS-R or ABTO scores according to sex, treatment modality (pump vs multiple daily injections), metabolic control, family income level, or parental education level. Children at risk for DEB had significantly lower desirable ABTO scores and higher undesirable ABTO scores (p=0.03 and p=0.04, respectively). A weak negative correlation was found between total DEPS-R scores and desirable ABTO scores, while a weak positive correlation was observed between total DEPS-R scores and undesirable ABTO scores (p<0.01). The findings demonstrated that diabetes-specific DEB risk was common among children with T1DM. The significant association between parenting attitudes and DEB risk supported the importance of family-focused assessment and interventions. Higher DEPS-R scores observed in children practicing carbohydrate counting indicated that behavioral risks in this subgroup required closer monitoring.
Benzer Tezler
- Kronik otoimmün tiroidit (hashimoto hastalığı) tanılı çocukların klinik, laboratuvar ve tedavi izleminin değerlendirilmesi
Evaluation of clinical, laboratory, and treatment follow-up of children diagnosed with chronic autoimmune thyroiditis (hashimoto's disease)
YAĞMUR SARICA ÖZKAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıPamukkale ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAYRAM ÖZHAN
- Tip 1 Diabetes mellitus tanılı çocuk hasta grubunda glisemik değişkenliğin oksidatif stres ve DNA hasarına etkisi
The effect of glycemic variability on oxidative stress and DNA damage in pediatric patients with type 1 Diabetes Mellitus
GÖKHAN GÖKMEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıPamukkale ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELDA AYÇA ALTINCIK
- Diyabeti olan ergenlerde ebeveyn-çocuk metakognisyonlarının hastalığa yönelik tutum, psikolojik sağlamlık ve depresyon-kaygı ile ilişkisi
The relationship between parent-child metacognitions, attitudes towards diabetes, psychological resilience, and depression-anxiety in adolescents with diabetes
FERİŞTAH GÜNEŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriPamukkale ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER BAŞAY
- Çocukluk çağı obezitesinde vitamin D reseptör gen polimorfizminin metabolik sendrom ve karaciğer yağlanması üzerine etkisi
Influence of vitamin D receptor gene polymorphism on metabolic syndrome and hepatosteatosis in childhood obesity
ELİF BİLGİHAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıPamukkale ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BAYRAM ÖZHAN
- Obezitesi olan ve olmayan ergenlerin emosyon regülasyon güçlükleri, yürütücü işlevler ve emosyonel yeme açısından karşılaştırılması
Comparison of emotion regulation difficulties, executive functions and emotional eating in adolescents with and without obesity
ZELİHA TARAKCIO
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
PsikiyatriPamukkale ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜRGE KABUKÇU BAŞAY