Besmele'nin işârî yorumları, Kuşeyrî örneği
Ishari interpretation of the basmala: Example of al-Qushayri
- Tez No: 986226
- Danışmanlar: PROF. DR. DİLAVER SELVİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Besmele, Tasavvuf, İşari tefsir, Basmala, Mystic, Implicit interpretation
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tasavvuf Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Ebû'l-Kâsım el-Kuşeyrî'nin Letâifü'l-İşârât adlı tefsirinde yer alan 114 Besmele yorumunu bütüncül bir çerçevede incelemektedir. Araştırmanın amacı, Kuşeyrî'nin Besmeleyi her sûrede yeniden yorumlayarak nasıl bir tasavvufî yorum yöntemi geliştirdiğini ortaya koymak ve bu yorumların işârî tefsir geleneği içerisindeki konumunu belirginleştirmektir. Çalışmada, eserin 2007 Beyrut baskısı temel alınmış; her sûrenin başındaki Besmele tefsiri Arapça metin, sadeleştirilmiş çeviri, tasavvufî kavramların tespiti ve tematik değerlendirme aşamalarıyla analiz edilmiştir. Ayrıca Kuşeyrî'nin yorumları, klasik rivayet ve dirayet tefsirlerindeki Besmele açıklamaları ile Nimetullah Nehcivânî'nin Besmele tefsirleri ışığında karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bu yaklaşım, Kuşeyrî'nin Besmeleye dair özgün yorumlarını ve tasavvufî düşünce sistematiğini daha görünür kılmakta; Besmelenin anlam katmanlarının farklı tefsir ekollerinde nasıl şekillendiğine dair yeni bir perspektif sunmaktadır. Çalışmada, Kuşeyrî'nin Besmele tefsirlerinde yer alan tasavvufî tabirler özenle tespit edilip değerlendirilmiştir; ayrıca Elmalılı ve İbn Acîbe başta olmak üzere işârî, dirayet ve rivayet çizgisindeki müfessirlerin seçilmiş olan tefsirlerdeki Besmele yorumlarına da yer verilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study provides a comprehensive analysis of the 114 basmala commentaries found in Abū'l-Qāsim al-Qushayrī's Laṭāʾif al-Ishārāt. The aim of the research is to demonstrate how Qushayrī develops a distinctive Sufi interpretive method by reinterpreting the basmala at the beginning of each sūrah and to clarify the position of these interpretations within the tradition of ishārī exegesis. The 2007 Beirut edition of the work serves as the primary textual basis, and each basmala commentary is examined through the stages of presenting the Arabic text, offering a simplified translation, identifying Sufi concepts, and conducting a thematic evaluation. Qushayrī's interpretations are also assessed in comparison with the basmala explanations found in classical riwāya and dirāya tafsīrs, as well as with Nimetullah Nahjivānī's basmala commentaries. This comparative perspective highlights Qushayrī's original contributions and clarifies the systematic structure of his Sufi thought, offering a new viewpoint on how the layers of meaning within the basmala are shaped across different exegetical traditions. In addition, the Sufi terms employed in Qushayrī's basmala commentaries have been carefully identified and examined, and selected basmala interpretations from exegetes such as al-Elmālī and Ibn ʿAjība—representing ishārī, dirāya, and riwāya approaches—have also been included.
Benzer Tezler
- Cemaleddin Aksarayi ve tefsir risalesi (edisyon kritik)
Cemaleddin Aksarayi and pamphlet of interpretation (editing critics)
SÜLEYMAN ÖZER
- Fatiha'nın Sırlarına giden açık yollar Shihab al-Din Ahmed ibn Ahmad ibn Abd al-Latif ibn Abi Bakr Abu al-Abbas al-Sharji Al-Zubaidi –AL-Yamani Ölüm tarihi:893
الطرق الواضحة إلى أسرار الفاتحة لشهاب الدين أحمد بن أحمد بن عبد اللطيف بن أبي بكر أبي العباس الشرجي، الزَّبيدي اليمني(ت 893ه)دراسةً وتحقيقاً
RADHWAN DHANNOON ALI
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KUTAİBA FARHAT
- Muḥammed b. Muṣtafa Akkirmânî'nin (Ö. 1174/1760)“Risâletu fî Ḥalli't-Tesmiye ve't-Taḥmid ve't-Taṣliye”adlı eserinin tahkiki
REVIEW OF MUḤAMMED B. MUṢTAFA AKKİRMÂNÎ'S (d. 1174/1760) WORK TITLED“RİSÂLETU FÎ ḤALLİ'T-TESMİYE VE'T-TAḤMİD VE'T-TAṢLIYE”
MAHMUD ŞIHHİLEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Doğu Dilleri ve EdebiyatıKırıkkale ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RECEP ÇİNKILIÇ
- Hayvanlara yönelik tutumların dindarlık ve maneviyatla ilişkisi
The relationship of attitudes towards animals with religiosity and spirituality
MERCAN ÖZEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAFFET KARTOPU
- Ebû Saîd Muhammed el-Hâdimî'nin“Risaletü'l-Besmele”adlı eserinin tahkik, tercüme ve değerlendirmesi
Investigation, translation, and evaluation of Ebu Said Muhammed el-Hadimi's work 'Risaletu'l-Besmele'
MÜRTAZA TRABZON
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinManisa Celal Bayar ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ERGÜN