Bütçenin sınıfsal bir analizi: Türkiye örneği (2015-2023)
A class-based analysis of the budget: The case of Turkey (2015-2023)
- Tez No: 986462
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NİLGÜN ERDEM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Maliye, Ekonomi, Finance, Economics
- Anahtar Kelimeler: Bütçe Harcamaları, Bütçe Gelirleri, Vergi Harcamaları, Alternatif Bütçe, Sınıfsal Analiz, Analiz, Bütçe, Budget Expenditures, Budget Revenues, Tax Expenditures, Alternative Budget, Class-based Analysis, Analysis, Budget, Budgetary revenues
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Maliye (kamu Ekonomisi) Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bölüşüm meselesi yüzyıllardır insanlığın çözemediği sorunların başında gelmektedir. Kitle üretiminin devasa boyutlara ulaştığı çağımızda bu sorunun devam ediyor olması, kapitalist üretim ilişkilerinde ve onun koruyucusu ve kollayıcısı olan kapitalist devlette aranmalıdır. Devlet, hem birincil dağılıma hem de ikincil dağılıma müdahale etme gücüne sahip tek aktördür. Bu nedenle devletin kapitalist ya da sosyalist bir biçimde örgütlenmiş olması bu müdahalelerin yapılıp yapılamayacağını belirler. Özetle devletin sınıfsal karakteri, bölüşüme müdahale edilip edilmeyeceğini, müdahale edilecekse hangi dozda müdahale edileceğini, bölüşümü emekçi sınıflardan yana mı yoksa sermaye sınıflarının lehine mi bozacağını belirler. Devlet bütçesi bu müdahalelerin somutlaştığı alan olarak karşımıza çıkmaktadır. Sınıfsal güç ilişkilerinin belirleyiciliği altında hangi toplumsal sınıflara kamu harcamaları yapılacağı, bu harcamaları hangi toplumsal sınıfların finanse edeceği, bütçelerle ortaya konulmaktadır. Bu çalışmada genel yönetim bütçesi ekonomik sınıflandırma tablosundan yararlanılarak, 2015-2023 dönemi bütçe harcamaları, emekçi sınıflar ve sermaye sınıfları olarak tanımladığımız iki toplumsal sınıf arasında bölüştürülmektedir. Emekçi sınıfların hesabına yazılan bütçe harcamalarının 2021-2023 döneminde düşme eğiliminde olduğu tespit edilmektedir. Genel yönetim bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırma tablosundan yararlanılarak, 2015- 2023 dönemi bütçe gelirleri de ayrıştırılmaktadır. 2015-2021 döneminde bütçe gelirlerine katkısı daha fazla olan emekçi sınıfların, 2022-2023 döneminde bütçe gelirlerine katkıları azalmıştır. Ancak bu azalma eğiliminin bütçe tercihlerinden kaynaklanmadığı, esas olarak milli gelirden aldığı pay ve sosyal transferlerin düşüşüne bağlı olarak emekçi sınıfların dolaylı ve dolaysız vergilere olan katkılarının azalmasından kaynaklandığı görülmektedir. Vergi gelirlerinin kimlerden toplanacağına ya da kimlerin muaf tutulacağına karar vermek de sınıfsal bir tercihtir. Bu anlamda vergi harcamalarının da 2015-2023 döneminde sermaye sınıflarının lehine işlediği görülmektedir. Bu nedenle bu saydığımız üç müdahale alanını kamucu bir perspektifle ve emekçi sınıflardan yana ele alan alternatif bir bütçenin nasıl inşa edilebileceği üzerine bir tartışma yürütülerek çalışmamız sonlandırılmaktadır.
Özet (Çeviri)
The issue of distribution has been one of humanity's most intractable problems for centuries. The fact that this problem persists in our era of mass production on a massive scale must be sought in capitalist production relations and the capitalist state that protects and safeguards them. The state is the only actor with the power to intervene in both primary and secondary distribution. Therefore, whether the state is organized in a capitalist or socialist manner determines whether these interventions can be made. In short, the class character of the state determines whether distribution will be intervened in, the degree of intervention if it occurs, and whether distribution will be skewed in favor of the working classes or the capitalist classes. The state budget is the arena where these interventions materialize. Under the determinism of class power relations, the budgets reveal which social classes will receive public expenditures and which social classes will finance these expenditures. In this study, using the general government budget economic classification table, budget expenditures for the 2015-2023 period are divided between two social classes defined as the working classes and the capitalist classes. It is determined that budget expenditures allocated to the working classes are on a downyard trend in the 2021-2023 period. Also, general administration budget revenues are distributed for the 2015-2023 period using the economic classification table. The working classes, contibuted more to budget revenues in the 2015-2021 period, contributed less to budget revenues in the 2022-2023 period. However, it is seen that the reason for this downward trend is not budget preferences, but rather the decline in the working classes' share of national income and social transfers, which has led to a decrease in their contribution to direct and indirect taxes. Deciding who will pay taxes or who will be exempt is also a class-based preference. In this sense, it is can be seen that tax expenditures also worked in favor of the capitalist classes in the 2015-2023 period. Therefore, our study concludes with a discussion on how an alternative budget can be constructed that addresses these three areas of intervention from a public perspective and in favor of the working classes.
Benzer Tezler
- Türkiye bütçesinin ekonomi politiği: 1980-1988 deneyimi
The Economy politic of Turkey`s budget: Exprience 1980-1988
MUSTAFA ŞAHİN
- Yerel yönetimlerde toplumcu uygulamalar, Türkiye'de imkân ve sınırlar: Ovacık Belediyesi deneyimi 2014-2019
Collectivist practices carried out by local governments, opportinities and limits in Turkey: Ovacik municipal experience 2014-2019
ECE YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Kamu YönetimiYıldız Teknik ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE ESRA DANACIOĞLU TAMUR
PROF. DR. ŞÜKRÜ ASLAN