Sigara bağımlılığında bilişsel hatalara yönelik ölçek geliştirilmesi
Development of a scale for cognitive errors in cigarette addiction
- Tez No: 986975
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BAHADIR GENİŞ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Bu çalışma, sigara bağımlılığına özgü bilişsel çarpıtmaları değerlendirmek üzere, geçerli, güvenilir ve klinikte pratikte uygulanabilir kısa bir ölçek geliştirmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma metodolojik nitelikte kesitsel bir ölçek geliştirme çalışmasıdır. Ölçüm araçları olarak Olgu Rapor Formu, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi, Sigara İçmeyle ilgili Üstbilişsel İnançlar Ölçeği, Sigara Bağımlılığında Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeği(Taslak Form) kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini 332 sigara içen birey oluşturmuştur. Test-tekrar test uygulaması için 41 kişi ölçeği iki hafta sonra yeniden doldurmuştur. Madde havuzu oluşturulması, görünüş geçerliği, kapsam geçerliği, pilot uygulama aşamalarından geçilmiştir. Bulgular: Ölçekler; öz-yetersizlik, rasyonalizasyon ve duygusal akıl yürütme olmak üzere üç faktörlü bir yapı sergilemektedir. Test-tekrar test analizleri ile ölçeklerin zaman içindeki kararlılığı doğrulanmıştır. Ölçek puanlarının Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi ve Sigara İçmeyle ilgili Üstbilişsel İnançlar Ölçeği ile pozitif ve anlamlı ilişkiler gösterdiği; özellikle öz-yetersizlik boyutunun bağımlılık düzeyiyle en güçlü ilişkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Analizler; yaş, günlük içilen sigara adedi ve sigara kullanım süresi arttıkça bilişsel çarpıtmaların anlamlı şekilde arttığını ortaya koymuştur. Kadınların duygusal akıl yürütme düzeyleri, eğitim düzeyi düşük bireylerin ise öz-yetersizlik puanları anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Kısa formun da uzun formunu yüksek düzeyde temsil ettiği görülmüştür. 13 maddelik uzun form ve 6 maddelik kısa formun sigara bağımlılığına özgü bilişsel çarpıtmaları ölçmede geçerli ve güvenilir araçlar olduğu saptanmıştır. Sonuç: Yapılan analizler sonucunda Sigara Bağımlılığında Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeği ve kısa formu oluşturulmuştur. Ölçeğin toplam ve alt boyut düzeylerinde kabul edilebilir ve iyi düzeyde güvenirlik göstermesi, geliştirilen aracın güvenilir bir ölçüm sunduğunu desteklemektedir.
Özet (Çeviri)
Introduction and Objective: This study aims to develop a short, valid, reliable, and clinically practical scale to assess cognitive distortions specific to cigarette addiction. Materials and Methods: This research is a methodological, cross-sectional scale development study. The measurement instruments used were the Case Report Form, the Fagerström Test for Nicotine Dependence, the Metacognitions about Smoking Questionnaire, and the Cognitive Distortions in Cigarette Addiction Scale (Draft Form). The study sample consisted of 332 individuals who smoked cigarettes. For the test–retest procedure, 41 participants completed the scale again after two weeks. The stages of item pool generation, face validity, content validity, and pilot testing were conducted. Results: The scales exhibited a three-factor structure consisting of self-inefficacy, rationalization, and emotional reasoning. Test–retest analyses confirmed the temporal stability of the scales. Scale scores showed positive and significant correlations with the Fagerström Test for Nicotine Dependence and the Metacognitions about Smoking Questionnaire; notably, the self-inefficacy dimension demonstrated the strongest association with the level of dependence. Analyses revealed that cognitive distortions increased significantly with increasing age, number of cigarettes smoked per day, and duration of smoking. Women had significantly higher levels of emotional reasoning, while individuals with lower educational levels had significantly higher self-inefficacy scores. The short form was found to represent the long form at a high level. The 13-item long form and the 6-item short form were determined to be valid and reliable instruments for measuring cognitive distortions specific to cigarette addiction. Conclusion: As a result of the analyses, the Cognitive Distortions in Cigarette Addiction Scale and its short form were developed. The acceptable to good levels of reliability observed at both the total and subscale levels support that the developed instrument provides reliable measurement.
Benzer Tezler
- Anksiyete duyarlılığının nikotin bağımlılığı ve sigara bırakma başarısı üzerine etkisi
The effect of anxiety sensitivity on nicotine dependence and smoking cessation success
ŞEYDA ŞEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Aile HekimliğiDüzce ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CEMİL IŞIK SÖNMEZ
- Aydın Adnan Menderes üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Sigara Bırakma Polikliniği'ne başvuran hastalarda sigara bırakma başarısı
Smoking cessation success in patients admitted to family medicine smoking cessation outpatient clinic of Aydin Adnan menderes university practice and research hospital
AHMET ŞENGÜN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiAydın Adnan Menderes ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYFER GEMALMAZ
- Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yatarak tedavi gören hastalarda sigarayı bırakma müdahalelerinin uzun dönem sonuçlarının değerlendirilmesi
Evaluation of long-term results of smoking cessation interventions of patients which are treated in services of the Recep Tayyip Erdoğan University Education and Research Hospital
ESİN BİLGİN KONYALIHATİPOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Göğüs HastalıklarıRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiGöğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DİLEK KARADOĞAN
- Attentional bias in exercise dependence
Egzersiz bağımlılığında dikkat yanlılığı
BEGÜM ÖZBEK
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
PsikolojiBahçeşehir ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
ÖĞR. GÖR. OLİVER ANTHONY CHRISTOPHER WRIGHT
- Sigarayı bırakmak isteyen tütün bağımlılarında bilişlerin ve klinik özelliklerin tedavi başvurusuna etkisinin araştırılması
Study of the effect of cognitions and clinical features on treatment utilization among smokers who want to quit
MAHMUT SELİM ARPACIOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RABİA BİLİCİ
UZMAN ERKAL ERZİNCAN