Иммигрант аялдардын локус-контролу жана ишкердүүлүк тенденциясы арасындагы байланыш: Кыргызстандын мисалында
İç Göçmen Kadınların Kontrol Odağı ve Girişimcilik Eğilimi Arası İlişki: Kırgızistan Örneği
- Tez No: 987089
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SEYİL NAJİMUDİNOVA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Women's Entrepreneurship, Migration, Women In-Migrants, Locus of Control, Entrepreneurship Tendency, Kyrgyzstan
- Yıl: 2024
- Dil: Kırgızca
- Üniversite: Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dünya genelinde göçmenlerin sayısı her geçen yıl sürekli artmaktadır. Son 60 yılda kadın göçmenlerin dünyadaki payı önemli bir değişikliğe uğramamış olsa da kadın göçmenlerin çoğunluğu iş, eğitim ve ailevi nedenlerle, ülkedeki kriz durumundan kaçmak, girişimci olmak vb. amaçlarla göç etmektedir. Kırgızistan'da nüfusun büyük çoğunluğu farklı bölgelerden Bişkek şehrine uzun süreli veya geçici olarak göç etmektedir. Özellikle Kırgızistan'da iç göçmen kadın sayısının erkek iç göçmen sayısına göre her yıl artan bir trend olduğu ifade edilebilir. Göç çoğu zaman yoksulluk ve işsizlikten kurtulmanın bir yolu olarak görülmektedir. İstatistiklere göre Kırgızistan'da kadınların iç göçe katılma eğilimleri yüksektir. Dolayısıyla kadınlar göç yoluyla daha iyi bir yaşam koşulları ve tatmin edici bir sosyo-kültürel yaşam arayışına girmektedir. Girişimcilik faaliyeti ile ekonomik istikrar arayışı da kadınları göçe motive eden temel nedenler arasındadır. Diğer taraftan ise toplumda erkek girişimcilerin sayısı kadın girişimcilere göre daha fazladır. Kadın girişimcilerin iş ortamında desteklenmesi, ülkede sosyal refahın ve kalkınmanın sağlanmasında önemli bir rol oynamaktadır. Genel olarak insanları iş kurmaya yönlendiren çeşitli faktörler vardır. Araştırmacılara göre kontrol odağı kavramı, girişimcileri girişimci olmayanlardan ayıran en önemli özelliklerden biri olarak değerlendirilmektedir. Özellikle kontrol odağı, daha doğrusu iç kontrol odağı yüksek olan insanların girişimcilik eğilimleri daha yüksektir. Çalışmanın temel amacı Kırgızistan'daki iç göçmen kadınların kontrol odağı ile girişimcilik eğilimleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmaya Kırgızistan'ın farklı bölgelerinden Bişkek'e gelen 379 iç göçmen kadın katılmıştır. Veri toplama yöntemi olarak anket kullanılmıştır. Anket yöntemi kullanılarak toplanan verilerin analizi istatistik paket programı ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemler (frekans, yüzde, ortalama, standart sapma vb.) kullanıldı. Araştırmada kullanılan ölçeklere faktör analizi ve güvenirlik analizleri yapılmıştır. Ayrıca değişkenler arasındaki ilişkileri test etmek amacıyla regresyon ve korelasyon analizleri yapılmıştır. Araştırmanın temel sonuçlarına göre iç göçmen kadınların kontrol odağı ile girişimcilik eğilimleri arasında ilişki olduğu tespit edilmiştir. Aynı zamanda iç kontrol odağının iç göçmen kadınların girişimcilik eğilimleri üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Sonuçlara ilişkin detaylı bilgi çalışmanın tartışma ve sonuç bölümünde ayrıntılı olarak sunulmuştur. Bireyler yaşamları boyunca kararlar vermek zorunda kaldıkları çeşitli durumlarla karşı karşıya kalmaktadır. Yaşamlarındaki çeşitli olayların nedenlerine nasıl atfettikleri, kişisel ve mesleki yaşamları üzerinde önemli bir etkiye sahiptir (Bulmash 2016). Bireylerin karar vermesini çeşitli faktörler etkileyebilir. Örneğin bazı bireyler karar verirken dış faktörlerden daha fazla etkilenirler. Yani bireyin dışsal veya içsel kontrol odağına sahip olmasına bağlı olarak karar verme davranışı da farklılık gösterebilmektedir. Bazı bireyler hayatlarındaki olayları, başarılarını veya başarısızlıklarını kontrol edebileceklerine inanırken, bazıları ise bu olayları kader, şans, çevredeki diğer güçlü bireyler gibi dış faktörlerle ilişkilendirmektedir. Sonuç olarak olayları kontrol edebileceklerine inananların daha başarılı olması beklenmektedir. Her şeyi kadere veya şansa ilişkilendirenleri ise başarısızlığa ve çeşitli psikolojik sorunlara yol açabilmektedir. Kontrol odağı kavramı psikoloji ve diğer sosyal bilimlerde en çok çalışılan konularından birisidir (Rotter 1990). Ayrıca kontrol odağı kavramı örgütsel ve endüstriyel psikolojinin en ilgi çekici konularından biridir. Son 20 yılın en çok çalışılan konularından biri olan kontrol odağı ile birçok değişken arasındaki ilişki üzerine çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmaların bir kısmı kontrol odağı ile yaratıcı düşünme, kendini kabul düzeyi, başarı düzeyi, iş tatmini, örgütsel bağlılık, yaş ve cinsiyet gibi bireysel ve sosyal özellikler arasındaki ilişkiyi araştırmıştır (Özcan Candangil ve Ceyhan 2006). Literatürde kontrol odağı kavramı iç ve dış kontrol odağı olmak üzere ikiye ayrılmaktadır (Rotter 1966; 1975; 1990; Aydın ve Canel 2002). İç kontrol odağına sahip bireylerin daha fazla risk alma eğiliminde oldukları, daha girişimci oldukları, her zaman başarı için çabaladıkları, cesur ve özgüvenli oldukları belirlenmiştir (Meydan ve Basım 2015). Dış kontrol odaklı bireyler, çevrelerindeki olay ve durumlar tarafından kontrol edildiklerine inanırlar. Başka bir deyişle ne yaparlarsa yapsınlar hiçbir şeyin değişmeyeceğine, yaşananların kaderine yazılmış olduğuna inanırlar (Manichander 2014). Bireylerin kontrol odağını etkileyen çeşitli faktörler vardır. Kontrol odağını etkileyen temel faktörler olarak bireyin yaşı, cinsiyeti, anne-baba ilişkisi, anne-babanın eğitim düzeyi, sosyo-ekonomik durumu vb. (Seçgin 2014, 16-21). Ayrıca kültür, doğum yeri, mesleği gibi diğer faktörler de kontrol odağını etkilemektedir (Ayyıldız 2023, 35- 38). Cinsiyet faktörünün bireyin kontrol odağını etkilemediğine inanan Rotter'ın (1954) ardından birçok araştırmada diğer sonuçlar elde edilmiştir. Bazı araştırmalar Rotter'ın düşüncesine paralel sonuçlar bulmuş, bazıları kadınların daha fazla dış kontrol odağına sahip olduğunu, bazıları ise erkeklerin daha fazla dış kontrol odağına sahip olduğunu göstermiştir. Araştırma sonuçlarındaki tutarsızlığın nedeni olarak her toplumsal sınıf ve kültürün kadın ve erkek cinsiyet tiplerine yüklediği roller değişebildiğinin sonucu olduğu sayılabilir (Yeşilyaprak 1988, 96). Kontrol odağı, bireylerin bir olayın sonuçlarını kendi kontrolleri altında veya kontrolleri dışında nasıl algıladıklarıyla ilgili bir kavramdır. İç kontrol odağı; yetenek, sıkı çalışma, kararlılık ve planlama gibi özelliklere değer verilmesini ifade eder. Bu nedenle girişimcilik ile iç kontrol odağı arasında doğrudan bir ilişki vardır. Bunun nedeni, iç kontrol odağına sahip bireylerin daha proaktif ve yenilikçi özelliklere sahip olmasıdır. Başka bir deyişle yeniliğe açık, liderlik özelliklere sahip, risk alanlardır (Marangoz 2016, 55-56). Bugün, dünya genelinde göçün büyüme oranları dikkate alındığında, göçmen girişimciliği konusu teorik ve pratik olarak her zamankinden daha günceldir. Literatürde kontrol odağı ile girişimci eğilimi arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmalar bulunmaktadır. Birçok çalışmanın sonuçları, iç kontrol odağı yüksek bireylerin dış kontrol odağına sahip bireylere göre girişimcilik eğilimleri yüksek düzeyde olduğunu göstermiştir. Araştırmalara göre girişimcileri“girişimci olmayanlardan”ayıran en önemli özelliklerden biri de kontrol odağı kavramıdır. Özellikle Kırgızistan'da bugüne kadar iç göçmen kadınların kontrol odağı ile girişimcilik eğilimleri arasındaki ilişkiyi inceleyen herhangi bir bilimsel çalışmaya rastlanmamıştır. Dolayısıyla bu araştırma bu anlamda literatüre hem teorik hem de pratik açıdan katkı sağlayabilir. Bununla birlikte diğer ülkelerde de araştırıldığı gibi Kırgızistan'daki göçmen kadınların kontrol odağı (iç veya dış kontrol odağı) ve girişimcilik eğilimi düzeyini belirleyerek literatürü zenginleştirilmesi amaçlanmaktadır. Başka bir deyişle, bu araştırmanın sonuçlarının ilgili kişilere yararlı olması beklenmektedir. Özellikle yaşadığımız toplumda erkek girişimcilerin sayısı kadın girişimcilere göre daha fazladır. İş dünyasında kadın girişimcilerin desteklenmesi toplumsal refahın ve kalkınmanın sağlanmasında çok önemli bir rol oynamaktadır. Bu nedenle çalışma, iç göçmen kadınların girişimcilik eğilimlerini etkileyen faktörlerin ortaya çıkarılması ve karşılaştıkları sorunların çözümü açısından daha önemlidir. Kadın girişimciliğini anlamak üç nedenden dolayı önemlidir. Birincisi, Schumpeter'in (1911) belirttiği gibi, girişimcilik ülkenin kalkınma sürecinde önemli bir rol oynamaktadır ve yalnızca erkek girişimcilere odaklanmak, nüfusun diğer yarısının ekonomik büyüme potansiyelini göz ardı etmek anlamına gelmektedir. İkincisi, kadınların liderliğindeki mikro ve küçük işletmeler, toplumun refahını ve tüketimini daha fazla etkileyebilir. Kadın girişimciler toplum sağlığı, beslenme ve eğitime erkeklerden daha fazla harcama yapılmaktadır. Üçüncüsü, kadın girişimciliğini anlamak, işgücü piyasasında“cinsiyet eşitliğini”teşvik etmek açısından da önemlidir. Kadın girişimci sayısının artması sadece kadın girişimcileri değil aynı zamanda işgücü piyasasındaki“kadın çalışan”sayısını da artıracaktır (Nichter and Goldmark 2009). Günümüzde gelişmiş ülkelerde olduğu gibi gelişmekte olan ülkelerde de kadın girişimciliğine olan ilgi her geçen gün artmaktadır. Kadın girişimciliği, ülkenin ekonomik kalkınmasının temel itici gücüdür ve nüfusun istihdam olanaklarının arttırılmasında önemli bir faktördür. Günümüzde iş kadınları dünya ekonomisinde önemli oyuncular haline gelmektedir (Najimudinova 2015). Tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kontrol odağı, iç ve dış kontrol odağı, kontrol odağını etkileyen faktörler, girişimcilik ve gelişim tarihi, girişimcilik kavramı ile ilgili temel kavramlar, girişimcilik türleri ve kadın girişimciliği, kadın girişimciliğinin dünyadaki ve Kırgızistan'daki durumu ele alınmaktadır. Aynı zamanda girişimcilik eğilimi, özellikle de kontrol odağı ile girişimcilik eğilimi üzerine yapılan araştırmalar incelenmiştir. Tezin ikinci bölümünde ise genel olarak göç kavramı, göç teorileri, dünyanın gelişmiş, gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelerindeki iç göçmen kadınların durumu ve dinamikleri incelenmiştir. Özellikle Kırgızistan'daki iç göçmen kadınların durumu Kırgız Cumhuriyeti Ulusal İstatistik Komitesi'nin verileri kullanılarak detaylı incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise araştırmanın analiz ve sonuçlarına yer verilmiştir. Son bölümde Kırgızistan'daki iç göçmen kadınların kontrol odağı ve girişimcilik eğilimleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışmanın bulguları detaylı şekilde sonuç bölümünde yer alarak gelecek araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The number of migrants worldwide is constantly increasing every year. While the proportion of women migrants globally has remained relatively stable over the last 60 years, the primary reasons for their migration include work, education, family, escaping crises, and entrepreneurial pursuits. In Kyrgyzstan, the majority of migration occurs from various regions to Bishkek, either on a long-term or temporary basis. Particularly noteworthy is the increasing trend of female internal migration compared to males. Migration is often viewed as a means to escape poverty and unemployment. Statistics indicate a high tendency among women in Kyrgyzstan to participate in internal migration, seeking better living conditions and socio-cultural fulfillment. Entrepreneurial activity and the pursuit of economic stability are significant motivating factors for women migrants. However, there is a notable disparity, with more male entrepreneurs than female counterparts in society. Supporting women entrepreneurs in the business environment is crucial for promoting social welfare and development in the country. Various factors prompt individuals to embark on entrepreneurial ventures, with locus of control considered one of the most important distinguishing characteristics between entrepreneurs and non-entrepreneurs. Individuals with a high internal locus of control tend to exhibit greater entrepreneurial tendencies. The main purpose of the study is to examine the relationship between locus of control and entrepreneurial tendencies among internal migrant women in Kyrgyzstan. A total of 379 internal migrant women who relocated to Bishkek from different regions of Kyrgyzstan participated in the study. A questionnaire was used as the data collection method. The data collected through the survey were analyzed using the statistical software package. Descriptive statistical methods (frequency, percentage, mean, standard deviation, etc.) were used to evaluate the data. Factor analysis and reliability analysis were performed on the scales used in the study. Additionally, regression and correlation analyses were conducted to test the relationships between variables. According to the results of the study's analysis, the internal locus of control of women internal migrants positively affects their entrepreneurial tendencies to take risks, innovate, and act proactively. On the other hand, external factors such as“chance”and“powerful others”had no affect on these tendencies. Moreover, a positive relationship was found between the internal locus of control and the entrepreneurial tendencies of women internal migrants to take risks, innovate, and act proactively. However, no relationship was found between external factors such as“chance”and“powerful others”and these entrepreneurial tendencies. Detailed findings are discussed in the conclusion section of the study.