Salmanlı baraj gölü (Sakarya/Adapazarı) dip sedimentindeki makrozoobentik türlerin dağılımlarının biyoçeşitlilik ve biyotik indeksler ile değerlendirilmesi
Evaluation of the distribution of macrozoobenthic species in the bottom sediments of salmanli reservoir (Sakarya/Adapazari) using biodiversity and biotic indices
- Tez No: 987152
- Danışmanlar: PROF. DR. DENİZ AYAS
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Su Ürünleri, Deniz Bilimleri, Aquatic Products, Marine Science
- Anahtar Kelimeler: Makrobentik fauna, Macrobenthic fauna
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Sakarya ili Adapazarı ilçesinde yer alan küçük ölçekli bir iç su ekosistemi olan Salmanlı Gölü'nün mevsimsel su kalitesi ve bentik makroomurgasız topluluklarının değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Göl, çevresel ve antropojenik etkilerin gözlenebileceği bir alan olarak seçilmiş ve dört mevsim boyunca fizikokimyasal parametreler (su sıcaklığı, pH, çözünmüş oksijen, biyokimyasal oksijen ihtiyacı, nitrat ve fosfat) ile bentik makroomurgasız faunasının dağılımı incelenmiştir. Fizikokimyasal analizler, gölde mevsimsel farklılıklar gözlenmesine rağmen genel ortalamaların istatistiksel olarak anlamlı bir değişim göstermediğini ortaya koymuştur. Su sıcaklığı yaz ve kış dönemlerinde sırasıyla ortalama 23,8°C ve 6,5°C olarak ölçülmüş, pH değerleri 7,3-8,4 aralığında ve genel olarak nötr-hafif alkali özellik göstermiştir. Çözünmüş oksijen değerleri 6,8-10,9 mg/L aralığında değişmiş; BOİ₅ değerleri 2,4-4,1 mg/L olarak tespit edilmiştir. Nitrat ve fosfat konsantrasyonları sırasıyla 0,15-0,78 mg/L ve 0,04-0,16 mg/L aralığında olup, baraj gölünün mezotrofik-hafif ötrofik özellik gösterdiği belirlenmiştir. Bentik makroomurgasız faunasının analizi, Oligochaeta (Tubificidae), Diptera (Chironomidae) ve Gastropoda (Viviparidae, Lymnaeidae) familyalarının baskın olduğunu ortaya koymuştur. Mevsimsel olarak tür çeşitliliği ilkbaharda en yüksek seviyedeyken, yaz döneminde çözünmüş oksijen azalması nedeniyle oksijen duyarlı türlerde azalma gözlenmiş, tolerant türlerde ise artış kaydedilmiştir. Bu bulgular, baraj gölünün organik madde yüklenmesine karşı orta düzeyde hassas olduğunu ve ötrofikasyona eğilimli bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, Salmanlı Gölü hem fizikokimyasal parametreler hem de bentik makroomurgasız dağılımı açısından orta düzeyde sağlıklı bir ekosistem özelliği sergilemekte, küçük ölçekli ve sınırlı hidrolik değişkenlik nedeniyle yıl boyunca göreli bir stabilite göstermektedir. Bu çalışma, baraj gölünün ekolojik durumunun anlaşılması ve uzun vadeli izleme programlarının planlanması için temel veri sağlamaktadır. Elde edilen bulgular, Salmanlı Gölü'nün mevsimsel değişimlere bağlı olarak bentik organizma çeşitliliğinde ve su kalitesi parametrelerinde belirgin farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur. Özellikle yaz ve sonbahar dönemlerinde artan sıcaklık ve çözünmüş oksijen değişimleri, tür kompozisyonunda önemli dalgalanmalara neden olmuştur. Sonuç olarak, çalışma hem baraj gölünün mevcut ekolojik durumuna ilişkin güncel bir değerlendirme sunmakta hem de Marmara Bölgesi'nde Tatlısu ekosistemlerinin izlenmesi ve yönetimi için biyotik İndekslerin etkinliğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to evaluate the seasonal water quality and benthic macroinvertebrate communities of Salmanlı Reservoir, a small-scale freshwater ecosystem located in Adapazarı, Sakarya. The reservoir was selected as a site where both environmental and anthropogenic influences could be observed. Throughout four seasons, physicochemical parameters (water temperature, pH, dissolved oxygen, biochemical oxygen demand, nitrate, and phosphate) and the distribution of benthic macroinvertebrate fauna were examined. Physicochemical analyses revealed that although seasonal variations were detected within the reservoir, the overall mean values did not exhibit statistically significant differences. Water temperature averaged 23.8°C in summer and 6.5°C in winter, whereas pH values ranged between 7.3 and 8.4, indicating generally neutral to slightly alkaline conditions. Dissolved oxygen concentrations varied between 6.8 and 10.9 mg/L, and BOD₅ values ranged from 2.4 to 4.1 mg/L. Nitrate and phosphate concentrations were measured at 0.15-0.78 mg/L and 0.04-0.16 mg/L, respectively, suggesting that the reservoir exhibits mesotrophic to slightly eutrophic characteristics. Analysis of the benthic macroinvertebrate fauna indicated the dominance of the families Oligochaeta (Tubificidae), Diptera (Chironomidae), and Gastropoda (Viviparidae, Lymnaeidae). Species diversity reached its highest level in spring, while reductions in dissolved oxygen during summer led to a decline in oxygen-sensitive taxa and an increase in tolerant species. These findings demonstrate that the reservoir is moderately sensitive to organic matter loading and displays a tendency toward eutrophication. In conclusion, Salmanlı Reservoir exhibits a moderately healthy ecosystem structure based on both physicochemical parameters and the distribution of benthic macroinvertebrates, showing relative stability throughout the year due to its small scale and limited hydrological fluctuations. This study provides essential baseline data for understanding the ecological status of the reservoir and for planning long-term monitoring programs. The results indicate that seasonal dynamics cause pronounced variations in benthic community composition and water quality parameters, particularly during summer and autumn when increased temperatures and fluctuating dissolved oxygen levels alter species distributions. Overall, the study presents an up-to-date assessment of the reservoir's ecological condition and highlights the effectiveness of biotic indices for monitoring and managing freshwater ecosystems in the Marmara Region.
Benzer Tezler
- Kirazdere Havzası (Kocaeli) ve çevresinin jeomorfolojisi
Geomorphology of Ki̇razdere basin (Kocaeli̇) and its surroundi̇ngs
YUNUS EMRE MUTLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
CoğrafyaSakarya ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CERCİS İKİEL
- Delice-Çerikli-Salmanlı (Kırıkkale) arasındaki bölgenin neotektoniği ve depremselliği
Neotectonic and seismicity of Delice-Çerikli-Salmanlı region (Kırıkkale)
MERİH MEYDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Jeoloji MühendisliğiAnkara ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGUN GÖKTEN
- Delice (Kırıkkale), Ortakışla (Çorum) ve Salmanlı (Yozgat) arasında kalan bölgenin florası
Flora of the region surrounded by Delice (Kırıkkale), Ortakışla (Çorum) and Salmanlı (Yozgat)
EFTAL BÖKE