Avrupa Birliği hukukunda elektronik ticaretin regülasyonu ve Türk hukukuna regülasyon önerileri
Regulation of electronic commerce in European Union law and regulatory proposals for Turkish law
- Tez No: 987199
- Danışmanlar: PROF. DR. BÜLENT KENT, DOÇ. DR. MEHMET BEDİİ KAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Avrupa Birliği hukuku, Bilişim hukuku, Pozitif hukuk, Siber hukuk, Ticaret hukuku, Özel hukuk, European Union law, Information lav, Positive law, Cyber law, Commercial law, Private law
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Hukuk Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dijital dönüşümün merkezinde yer alan platform ekonomisi; ağ etkileri, veri temelli pazar gücü ve sınır aşan yapısıyla geleneksel hukuk mekanizmalarını işlevsiz kılmakta ve“hukukun teknolojiye ayak uyduramaması”(pacing problem) sorununu derinleştirmektedir. Bu çalışmada, Avrupa Birliği'nin Dijital Piyasalar Yasası (DMA) ve Dijital Hizmetler Yasası (DSA) ile geliştirdiği yeni nesil kurallar, regülasyon teorisi ışığında analiz edilerek Türk hukuku ile karşılaştırmalı bir değerlendirmeye tabi tutulmaktadır. Çalışmada öncelikle siber özgürlükçülük, siberpaternalizm ve ağ komüniteryanizmi teorileri incelenmiş; emir ve kontrol, piyasa temelli, mutabakata dayalı ve sözleşme ile tasarım yoluyla regülasyon yöntemlerinin dijital piyasalardaki etkinliği tartışılmıştır. Bu kapsamda DMA'nın, rekabet hukukunun ex-post müdahale yetersizliğini gidermek amacıyla eşik bekçisi kavramı üzerinden kurguladığı ex-ante düzenleme modeli ile DSA'nın sorumluluktan hesap verebilirliğe geçişi sağlayan risk temelli ve çok katmanlı denetim mimarisinin, hibrit bir regülasyon anlayışını temsil ettiği tespit edilmiştir. Türk hukuku incelendiğinde, 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve 5651 sayılı Kanun'da yapılan değişikliklere rağmen, yaklaşımın büyük ölçüde parçalı, reaktif ve katı nicel eşiklere dayalı bir emir ve kontrol mekanizmasına sıkıştığı görülmektedir. Tezin temel argümanı, Türk hukukunun dijital piyasalarda rekabet edilebilirliği ve temel hakları güvence altına almak için, salt yasaklamalara dayalı rejimden; sistemsel risk yönetimine, algoritmik şeffaflığa ve tasarım yoluyla regülasyon ilkelerine dayalı bütüncül bir modele evrilmesi gerektiğidir. Çalışma sonucunda, bu dönüşüm için güvenilir işaretçi mekanizması, bağımsız denetim ve iç uyum birimi içeren somut de lege ferenda öneriler üzerinden somut bir reform haritası sunulmaktadır.
Özet (Çeviri)
The platform economy, situated at the centre of digital transformation, renders conventional legal mechanisms ineffective due to network effects, data-driven market power, and its cross-border character, thereby exacerbating the“pacing problem”wherein law struggles to keep up with technology. This study scrutinises the next-generation rules developed by the European Union through the Digital Markets Act (DMA) and the Digital Services Act (DSA) in the light of regulation theory, subjecting them to a comparative evaluation with Turkish law. The study first examines the theoretical underpinnings of cyberlibertarianism, cyberpaternalism, and network communitarianism; alongside an assessment of the efficacy of diverse regulatory modalities within digital markets, including command and control, market-based mechanisms, consensus-based regulation, and regulation by contract and design. In this context, it is established that the DMA's ex-ante regulatory model, predicated on the gatekeeper concept to address the inadequacies of ex-post competition law intervention, and the DSA's risk-based, multi-layered supervisory architecture, which marks a paradigm shift from liability to accountability, constitute a hybrid regulatory approach. An examination of Turkish law reveals that, despite amendments to Law No. 6563 on the Regulation of Electronic Commerce and Law No. 5651, the approach remains largely fragmented, reactive, and confined to a command-and-control mechanism reliant upon rigid quantitative thresholds. The core argument of the thesis is that to ensure contestability and fundamental rights within digital markets, the Turkish legal regime must evolve from a framework based principally on prohibitions to a holistic model grounded in systemic risk management, algorithmic transparency, and regulation by design principles. Consequently, the study presents a concrete roadmap for reform through specific de lege ferenda proposals, incorporating mechanisms such as trusted flaggers, independent audits, and internal compliance units to facilitate this transformation.
Benzer Tezler
- Avrupa Birliği Hukukunda elektronik ticaret ve Türkiye'deki gelişmeler
Electronic commerce in European Law and developments in Turkey
FIRAT KESKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
HukukGazi ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERİHA BİLGE TANRIBİLİR
- Avrupa Birliği Hukukunda elektronik ticaret ve Türkiye`deki gelişmeler
Electronic commerce in European Union Law and developments in Turkey
BUKET ÖZTUNA COX
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Hukukİstanbul ÜniversitesiAvrupa Topluluğu Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞENER AKYOL
- Avrupa Birliği ve Türk Hukukunda elektronik ticaret
Electronic commerce in European Community and Turkish Law
ESRA ÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
İşletmeEskişehir Osmangazi Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ADİL ATASOY
- Tüketici sözleşmelerinden doğan kanunlar ihtilâfı
The conflict of laws arising from consumer contracts
MUHAMMED ENES ORAK
- Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının hukukî niteliği ve sorumluluğu
Legal qualification and liability of the electronic commerce intermediary service provider
BURCU SIRIŞ