Kampüs ölçeğinde iklim değişikliğine dirençli peyzaj su ihtiyacı analizi
Campus-scale climate change-resistant landscape water need analysis
- Tez No: 987421
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET AKİF ERDOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Peyzaj Mimarlığı, Landscape Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, iklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki artan baskılarını dikkate alarak, Akdeniz iklim kuşağında yer alan (HMKÜ) Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Tayfur Ata Sökmen Yerleşkesi için bilimsel verilere dayalı, iklim uyumlu ve sürdürülebilir bir kampüs su yönetim planı geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bölgedeki artan sıcaklık değerleri, yağış rejimindeki düzensizlikler ve su kaynaklarındaki azalma, kampüsün bitkisel peyzaj alanlarında su talebini yükselterek mevcut sulama uygulamalarının yetersiz kalmasına neden olmaktadır. Bu kapsamda çalışma, suyun etkin ve verimli kullanımını sağlayacak mekânsal planlama ve yönetim stratejilerinin belirlenmesine yönelik metodolojik yaklaşım ortaya koymaktadır. Araştırmada (UA) uzaktan algılama ve (CBS) coğrafi bilgi sistemleri bütünleşik olarak kullanılmış ve dört aşamalı bir yöntem izlenmiştir. Birinci aşamada, 2019–2021 dönemine ait bulutsuz Sentinel-2 uydu görüntüleri temin edilerek ön işleme tabi tutulmuştur. İkinci aşamada, bu görüntülerden Normalize Edilmiş Fark Su İndeksi (NDWI) hesaplanmış ve kampüs bitki örtüsünün su içeriği ile su stresi düzeyleri mevsimsel ve yıllık bazda analiz edilmiştir. Üçüncü aşamada arazi çalışmaları yürütülerek kampüsün bitki envanteri çıkarılmış; toplam 622 bitki bireyine ait tür, çap ve boy bilgileri konumsal olarak kaydedilmiş ve tür bazlı su ihtiyaçları uluslararası veri tabanından (Queensland Government Waterwise Plants) elde edilen bilgilerle belirlenmiştir. Dördüncü aşamada NDWI değerleri, bitki su tüketimi ve Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden alınan yağış verileri CBS ortamında mekânsal olarak modellenmiştir Model sonuçlarına göre HMKÜ kampüsü %3,5 yok, %54'ü düşük, %31'i orta, %11,5'i yüksek su ihtiyacına sahip alanlardan oluşmaktadır. Ayrıca yağış analizleri, sulama ihtiyacının özellikle Mayıs–Kasım döneminde yoğunlaştığını göstermiştir. Bitki su ihtiyacı ile aylık ortalama NDWI değerleri arasındaki ilişki çoklu doğrusal regresyon modeli ile test edilmiş ve modelin güvenilirlik katsayısı R² = 0,67 olarak hesaplanmıştır. Bulgular, kampüste yüksek su tüketen türlerin iklim koşullarına uyumsuz olduğunu ve su talebini artırdığını; buna karşın kurakçıl yerel türlerin tercih edilmesi, geçirgen yüzey oranlarının artırılması ve sensör tabanlı akıllı sulama uygulamalarının su kullanımında önemli tasarruf sağlayabileceğini göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, UA ve CBS tabanlı verileri bütünleştirerek kampüs ölçeğinde su yönetimi için uygulanabilir ve iklim uyumlu bir yöntem sunmakta; Akdeniz iklim kuşağındaki üniversite yerleşkeleri için sürdürülebilir peyzaj planlaması ve entegre su yönetimi politikalarına bilimsel bir temel oluşturmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to develop a scientifically based, climate-adaptive, and sustainable campus water management plan for (HMKU) Hatay Mustafa Kemal University Tayfur Ata Sökmen Campus, located in the Mediterranean climate zone, considering the increasing pressures of climate change on water resources. Rising temperatures, irregular precipitation patterns, and decreasing water availability in the region have increased water demand in the campus's vegetated landscape areas, rendering existing irrigation practices insufficient. Accordingly, the study proposes a methodological approach to determine spatial planning and management strategies that ensure efficient and effective water use. (RS) and (GIS) were integrated in the study, following a four-stage methodology. In the first stage, cloud-free Sentinel-2 satellite images from 2019–2021 were acquired and pre-processed. In the second stage, the Normalized Difference Water Index (NDWI) was calculated from these images, and seasonal and annual analyses were performed to assess vegetation water content and water stress levels. In the third stage, field surveys were conducted to compile the campus plant inventory; spatial and morphometric data—including species, diameter, and height—were recorded for a total of 622 plant individuals, and species-based water requirements were determined using an international database (Queensland Government Waterwise Plants). In the fourth stage, NDWI values, plant water consumption, and precipitation data obtained from the Turkish State Meteorological Service were spatially modelled in the GIS environment. According to the model results, the HMKU campus consists of 3,5% areas without irrigation need, 54% with low, 31% with medium, and 11,5% with high water requirements. Precipitation analysis further indicated that irrigation demand is particularly high between May and November. The relationship between plant water requirements and monthly average NDWI values was tested using a multiple linear regression model, which yielded a coefficient of determination of R² = 0,67. The findings indicate that high water-consuming species are incompatible with the campus climate, increasing overall water demand, whereas the selection of drought-tolerant native species, increasing permeable surface areas, and implementing sensor-based smart irrigation systems can achieve significant water savings. In conclusion, this study provides an applicable and climate-adaptive approach for campus-scale water management by integrating RS and GIS data, offering a scientific foundation for sustainable landscape planning and integrated water management policies in Mediterranean-climate university campuses.
Benzer Tezler
- Kampüs çevrelerinde iklim değişikliğine uyum için doğa temelli çözümler
Nature based solutions for adapting to climate change in campus environments
BİLGE KAAN YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Mimarlıkİstanbul Arel ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELDA KABULOĞLU KARAOSMAN
- Evaluating the potential of citizen-science biodiversity data for assessing ecological restoration opportunities in Istanbul's groves and urban forests
İstanbul'un korulari ve kent ormanlarinda ekoloji̇k restorasyon firsatlarini değerlendi̇rmek i̇çi̇n vatandaş-bi̇li̇mi̇ bi̇yoçeşi̇tli̇li̇k veri̇leri̇ni̇n potansi̇yeli̇ni̇n değerlendi̇ri̇lmesi̇
SALİHA AKKAYÜZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Biyolojiİstanbul Teknik Üniversitesiİklim ve Deniz Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRAH ÇORAMAN
- Environmental and economic assessment of zero waste management
Sıfır atık yönetiminin çevresel ve ekonomik sonuçlarının değerlendirilmesi
KADRİYE ELİF MAÇİN
Doktora
İngilizce
2023
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN ATİLLA ARIKAN
DOÇ. DR. ANDERS DAMGAARD
- Sürdürülebilir kampüsler için karbon ve su ayak izi hesaplanması; Gazi Üniversitesi Beşevler Kampüsü örneği
Carbon and water footprint calculation for sustainable campuses; Gazi University Beşevler Campus case study
AYŞENİL ŞENCAN
Doktora
Türkçe
2024
Çevre MühendisliğiGazi ÜniversitesiÇevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYSEL ÇAĞLAN GÜNAL
- Maltepe Üniversitesi Kampüsü için yağmur suyu hasadı sisteminin tasarımı
Design of a rainwater harvesting system for Maltepe University Campus
ALPER EREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İnşaat MühendisliğiMaltepe Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİN ÇİFTÇİ