Yargı kararlarında büyük dil modellerinin başarım değerlendirmesi: türk bilişim hukuku örneği
Performance evaluation of large language models in judicial decisions: the case of turkish information law
- Tez No: 987422
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MURAT DÖRTERLER, DOÇ. DR. RECEP BENZER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol, Hukuk, Computer Engineering and Computer Science and Control, Law
- Anahtar Kelimeler: Bilişim hukuku, Dil modelleri, Hukuk, Yapay zeka, Information lav, Language models, Law, Artificial intelligence
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Bilişim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Adli Bilişim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Adli Bilişim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türk hukuk sisteminde dava süreçlerinin uzunluğu sorununu yapay zekâ perspektifinden incelemekte ve büyük dil modellerinin (LLM) hukuk alanına entegrasyon potansiyelini değerlendirmektedir. Türk yargısında davaların sürüncemede kalması, adaletin gecikmesine ve bireylerin hak arama özgürlüğünün zedelenmesine yol açan temel sorunlardan biridir. Bu soruna çözüm arayışında dijitalleşme ve yapay zekâ tabanlı teknolojilerin sunduğu olanaklar giderek önem kazanmaktadır. Çalışma, yapay zekânın özellikle hukuki muhakeme ve karar analizi süreçlerinde nasıl bir rol üstlenebileceğini, verimlilik ve objektiflik bakımından ne tür katkılar sunabileceğini araştırmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bilişim hukuku alanından seçilen beş olay, yapay zekâ temelli bir LLM olan GPT tarafından yorumlanmış ve elde edilen çözümleme hâkim kararıyla karşılaştırılmıştır. Karşılaştırmalı analiz sonucunda, LLM'in mevcut haliyle hukuki muhakeme yürütme, kavramsal ilişki kurma ve gerekçeli sonuç üretme becerilerinin belirli bir düzeyde gelişmiş olduğu; ancak Türk hukukunun normatif yapısını, mevzuat dilini ve yargısal yorumu tam anlamıyla yansıtamadığı tespit edilmiştir. Çalışma, yapay zekânın hukukta kullanımını yalnızca teknik bir yenilik olarak değil, aynı zamanda hukuki sınırlarıyla birlikte değerlendirmektedir. Bu kapsamda şeffaflık, sorumluluk, yargı bağımsızlığı gibi ilkelerin önemine vurgu yapılmıştır. Sonuç olarak, LLM'lerin hukuk alanında karar destek aracı olarak kullanılabileceği, ancak nihai karar mercilerinde insan yargısının yerine geçemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study examines the problem of length of litigation processes in the Turkish legal system from an artificial intelligence perspective and evaluates the potential for integration of large language models into the legal field. The procrastination of cases in the Turkish judgement system is one of the fundamental problems that leads to delays in justice and damages individuals freedom to seek their rights. In the search for a solution to this problem, the opportunities offered by digitalization and artificial intelligence-based technologies are becoming increasingly important. The study investigates what role artificial intelligence can play, particularly in legal reasoning and decision analysis processes and what contributions it can make in terms of efficiency and objectivity. Qualitative research method was used in the research. Five cases selected from the field of IT law were interpreted by an artificial intelligence-based large language model (GPT) and the resulting analysis was compared with the judge's decision. As a result of the comparative analysis, it was determined that LLM's skills in making legal reasoning, establishing conceptual relations and producing reasoned conclusions were developed to a certain level; however, it did not fully reflect the normative structure of Turkish law, legislative language and judicial interpretation. The study evaluates the use of artificial intelligence in law not only as a technical innovation but also with its legal limits. In this context, the importance of principles such as transparency, responsibility and judicial independence was emphasized. As a result, it was concluded that large language models can be used as decision support tools in the field of law, but they cannot replace human judgment in final decision-making authorities.
Benzer Tezler
- Avrupa insan hakları mahkemesi yargı kararlarının tahmin edilmesi
Predicting the judgments of the european court of human rights
NAGİHAN ÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolGazi ÜniversitesiAdli Bilişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OKTAY YILDIZ
- Akademik hukuk makalelerinde atıf önerisi
Citation recommendation on scholarly legal articles
DOĞUKAN ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLŞEN ERYİĞİT
- A decolonial analysis of urban and regional planning education in the global south
Küresel güney ülkelerinde şehir ve bölge planlama eğitiminin dekolonyal bir analizi
İPEK ŞEN
Doktora
İngilizce
2024
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURGAY KEREM KORAMAZ
- Text classification of court of cassation decisions with machine learning
Makine öğrenmesi ile yargıtay kararlarının metin sınıflandırılması
DERYA KARADAL
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Bilim ve TeknolojiAnkara ÜniversitesiYapay Zeka Teknolojileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALE ILGAZ