Sporcu adölesanlarda kronotip, sportif motor performans ve beslenme durumu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between chronotype, sportive motor performance and nutritional status in athletic adolescents
- Tez No: 987822
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HANDE MORTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın temel amacı; Ankara'daki spor kulüplerine devam eden adölesan sporcuların kronotip özellikleri, sportif motor performans düzeyleri ve beslenme durumları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Kesitsel nitelikteki bu araştırma, Ağustos 2024 – Mayıs 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilmiş olup, yaşları 9-18 yıl arasında değişen (ortalama 12,6±4,6 yıl) 41 erkek ve 32 kız olmak üzere toplam 73 lisanslı futbol, voleybol ve basketbol sporcusunu kapsamaktadır. Veri toplama sürecinde sosyodemografik form, Adölesanlarda Fiziksel Aktivite Ölçeği ve Çocukluk Dönemi Kronotip Anketi kullanılmıştır. Sporcuların beslenme durumu 3 günlük besin tüketim kaydı ve BEBİS analiziyle; motor performans ise sürat, kuvvet, denge ve esneklik testlerini içeren YetenekTürk Bataryası ile ölçülmüştür. Elde edilen bulgulara göre; erkek sporcuların fiziksel aktivite düzeyleri, kuvvet ve aerobik kapasite parametreleri ile günlük enerji, protein, su, B12, demir ve çinko alımları kız sporculardan anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0,05). Buna karşın kız sporcuların esneklik ve sürat skorlarının erkeklerden daha yüksek olduğu görülmüştür (p<0,01). Branş bazında basketbolcular kuvvet parametrelerinde öne çıkarken, kronotip ile BKİ, enerji ve besin ögesi alımı arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Bu durum, düzenli antrenman ve disiplinin bireysel sirkadiyen farklılıkları dengeleyebileceği görüşünü desteklemektedir. Kronotipin ara öğün sayısını etkilediği (p=0,020), sabahçıl ile akşamcıl tiplerin reaksiyon süratinde ara tiplerden daha başarılı olduğu (p=0,001) ve diğer motor performans bileşenleriyle ilişkisinin olmadığı belirlenmiştir. Su tüketiminin genel atletik performansı pozitif etkilediği saptanmıştır (p=0,021). Sonuç olarak; adölesanlarda cinsiyet ve branş, fiziksel özellikler ve besin gereksiniminde belirleyiciyken; kronotipin reaksiyon zamanı, hidrasyonun ise genel performans üzerinde kritik rol oynadığı ortaya konulmuştur. Bu doğrultuda, sporcular için kişiselleştirilmiş beslenme ve antrenman stratejileri önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The primary objective of this study is to examine the relationship between chronotype characteristics, athletic motor performance levels, and nutritional status among adolescent athletes attending sports clubs in Ankara. This cross-sectional study was conducted between August 2024 and May 2025 and included a total of 73 licensed football, volleyball, and basketball athletes, comprising 41 males and 32 females aged between 9 and 18 years (mean 12.6±4.6 years). Data collection involved the use of a sociodemographic form, the Physical Activity Scale for Adolescents, and the Childhood Chronotype Questionnaire. The athletes' nutritional status was measured using a 3-day food consumption record and BEBIS analysis, while motor performance was measured using the YetenekTürk Battery, which included speed, strength, balance, and flexibility tests. According to the findings, male athletes' physical activity levels, strength and aerobic capacity parameters, and daily energy, protein, water, B12, iron and zinc intakes were found to be significantly higher than those of female athletes (p<0.05). In contrast, female athletes had higher flexibility and speed scores than males (p<0.01). Basketball players stood out in strength parameters, while no significant relationship was found between chronotype and BMI, energy, and nutrient intake. This supports the view that regular training and discipline can balance individual circadian differences. It was determined that chronotype affects the number of snacks consumed (p=0.020), that morning and evening types are more successful than intermediate types in reaction speed (p=0.001), and that there is no relationship with other motor performance components. Water consumption was found to positively affect overall athletic performance (p=0.021). In conclusion, while gender and sport, physical characteristics, and nutritional requirements are decisive factors in adolescents, chronotype plays a critical role in reaction time, and hydration in overall performance. Accordingly, personalised nutrition and training strategies are recommended for athletes.
Benzer Tezler
- Lisanslı sporcu adolesanlarda kalpteki yapısal ve elektriksel değişikliklerin değerlendirilmesi
Evaluation of electrical and structural changes in adolescent athlete's heart
DENİZ ÖZBAY ÖNER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Sporİstanbul ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYGÜN DİNDAR
- Sporcu ve sporcu olmayan adölesanlarda duygusal yeme davranışının beslenme durumuna ve sağlıklı yeme üzerine etkisi
The effect of emotional eating behaviour on nutritional status and healthy eating in athlete and non- athlete adolescents
MERVE AYDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Bilgi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DUYGU SAĞLAM
- Postüral kifozu olan adölesanlarda klinik pilates egzersizlerinin kifoz açısı, gövde kas kuvveti ve denge üzerine etkisi
The effect of clinical pilates exercises on kyphosis angle, trunk muscle strength and balance in adolescents with postural kyphosis
SAADET SELİN KOÇ
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Fizyoterapi ve RehabilitasyonHasan Kalyoncu ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAVUZ YAKUT
- Adolesanlarda karbonhidrat alımı, şeker bağımlılığı ve stres durumu arasındaki ilişki
The association between carbohydrate intake, sugar addiction and stress status in adolescents
MİNE TOSUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiBeslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NESLİ ERSOY
- Investigating the impact of nutrition education given to adolescents exercise regularly between the ages of 10-16 athletes' nutrition knowledge
Özel bir spor kulübünde düzenli spor yapan adölesan sporculara verilen beslenme eğitiminin beslenme bilgi düzeylerine olan etkisinin incelenmesi
NORA KUMRAL
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Beslenme ve DiyetetikYeditepe ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAKİ SERDAR ÖZTEZCAN