Kanser tanısı olan çocuklar ve ebeveynlerine uygulanan evde bakıma yönelik teknoloji temelli psikososyal güçlendirme programının etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effectiveness of a technology-based psychosocial empowerment program for children with cancer and their parents, applied to home care
- Tez No: 987914
- Danışmanlar: PROF. DR. EBRU KILIÇARSLAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Ana-çocuk hemşireliği, Dijital teknolojiler, Onkolojik hemşirelik, Maternal child nursing, Digital technologies, Oncologic nursing
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kanser tanısı alan çocuklar ve ebeveynleri, hastaneye dayalı bakımla birlikte sürekli psikososyal desteğe ihtiyaç duyarlar. Evde bakım hem fiziksel hem de duygusal ihtiyaçları karşılamak için yapılandırılmış müdahaleler gerektirir. Teknoloji temelli psikososyal müdahalelerin kullanımının artmasına rağmen, evde hem çocukları hem de ebeveynleri hedefleyen müdahalelerle ilgili sınırlı kanıt bulunmaktadır. Bu çalışma, kanserli tanısı alan çocuklar ve ebeveynleri için evde bakıma yönelik teknoloji temelli psikososyal güçlendirme programının etkinliğini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, paralel gruplu, randomize kontrollü bir tasarımla yürütülmüş; 8–18 yaş aralığındaki 64 çocuk ve ebeveynleri müdahale (n=32) ve kontrol (n=32) gruplarına rastgele atanmış ve uluslararası klinik araştırmalar veri tabanına kaydedilmiştir (NCT05566951, Kayıt tarihi: 25 Nisan 2023). Teknoloji temelli psikososyal güçlendirme programında yer alan çocuklar ve ebeveynler, Psikolojik Güçlendirme Teorisi'ne dayanan, ebeveynler için dört modül ve çocuklar için iki modülden oluşan dört haftalık, web temelli psikososyal güçlendirme programını tamamlamıştır. Kontrol grubu ise sadece standart bakım almıştır. Veriler, Kasım 2024 ile Nisan 2025 arasında çocuklar için; Öz Yeterlilik Ölçeği, Çocuklar için Durum-Özellik Kaygı Envanteri, Pediatrik Kanserle Başa Çıkma Ölçeği ile ebeveynler için; Öz Yeterlilik Ölçeği, Problem Çözme Envanteri ve Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Veriler program öncesi, program sonrası ve bir aylık izlem döneminde toplanmıştır. Çalışmada kanser tanısı alan çocukların ortalama yaşı 12,28± 3,24'tür. Müdahale grubundaki çocuklarda, müdahale sonrasında anlamlı olarak daha yüksek öz yeterlilik (p<0,001, η²ₚ=0,66), daha düşük durumluk (p<0,001, η²ₚ=0,64), sürekli kaygı düzeyi (p<0,001, η²ₚ=0,68) ve daha yüksek başa çıkma düzeyi (p<0,001, η²ₚ=0,48) olduğu belirlenmiştir. Benzer şekilde, program sonrasında müdahale grubundaki ebeveynlerin, kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha yüksek öz yeterlilik (p<0,001, η²ₚ=0,40), problem çözme (p<0,001, η²ₚ=0,82) ve psikolojik sağlamlık (p<0,001, η²ₚ=0,71) düzeyleri olduğu saptanmıştır. Bu etkiler bir aylık takipte de devam etmiştir. Bulgular, evde bakıma yönelik teknoloji temelli psikososyal güçlendirme programlarının kanser tanısı olan çocukların ve ebeveynlerinin psikososyal iyi oluşluğunu artırdığını ve evde bakım için yapılandırılmış ve sürdürülebilir bir model sağladığını ortaya koymaktadır
Özet (Çeviri)
Children with cancer and their parents require ongoing psychosocial support alongside hospital-based care. Home care requires structured interventions to address both physical and emotional needs. Despite the increasing use of technology-based psychosocial interventions, there is limited evidence regarding interventions targeting both children and parents at home. This study was conducted to evaluate the effectiveness of a technology-based psychosocial empowerment program for home care for children diagnosed with cancer and their parents. The study was conducted using a parallel-group, randomized controlled design; 64 children aged 8–18 years and their parents were randomly assigned to intervention (n=32) and control (n=32) groups and registered in an international clinical trials database (NCT05566951, Registration date: April 25, 2023). Children and parents participating in the technology-based psychosocial empowerment program completed a four-week, web-based psychosocial empowerment program consisting of four modules for parents and two modules for children based on the Psychological Empowerment Theory. The control group received only standard care. Data were collected between November 2024 and April 2025 using the Self-Efficacy Scale, the State-Trait Anxiety Inventory for Children, and the Pediatric Cancer Coping Scale for children, and the Self-Efficacy Scale, the Problem-Solving Inventory, and the Psychological Resilience Scale for parents. Data was collected before the program, after the program, and during a one-month follow-up period. The mean age of children diagnosed with cancer in the study was 12.28± 3.24. Children in the intervention group had significantly higher self-efficacy (p<0.001, η²ₚ=0.66), lower state anxiety (p<0.001, η²ₚ=0.64), persistent anxiety level (p<0.001, η²ₚ=0.68), and higher coping level (p<0.001, η²ₚ=0.48) were determined. Similarly, after the program, parents in the intervention group had significantly higher self-efficacy (p<0.001, η²ₚ=0.40), problem solving (p<0.001, η²ₚ=0.82), and psychological resilience (p<0.001, η²ₚ=0.71) levels compared to the control group. These effects persisted at the one-month follow-up. The findings reveal that technology-based psychosocial empowerment programs for home care improve the psychosocial well-being of children with cancer and their parents and provide a structured and sustainable model for home care.
Benzer Tezler
- Kanser tanısı ile kemoterapi tedavisi gören çocuklarda enfeksiyon gelişme riskini azaltmada eğitimin etkisi
The effect of education on reducing the risk of infection among children receiving chemotherapy with cancer diagnosis
CANSU ÇORAK ÇEBİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Hemşirelikİstanbul Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLBEYAZ CAN
- Çocuk onkoloji hastalarında yaşam kalitesini etkileyen faktörlerin incelenmesi
Evaluate the factors effecting quality of life of pediatric oncology patients
NİHAL SARGIN YILDIRIM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2011
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıUludağ ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BETÜL BERRİN SEVİNİR
- Çocuk onkoloji-hematoloji polikliniğinde tedavi gören 8-12 yaş çocuklarda yaşam kalitesi ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi
The quality of life in 8-12 age children that treated in children's oncology-hematology policlinary and determining the factors affecting effect
EDA KALAYCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HemşirelikNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA ÇALIŞKAN
- Akut lenfoblastik lösemi tanılı çocuk hastalarda yaşam kalitesi değerlendirilmesi
Evaluation of quality of life in children patients with acute lymphoblastic leukemia
ECE OCAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜSNİYE NEŞE YARALI
- Pediatrik onkoloji hastalarına uygulanan Reiki terapisinin ağrı, yaşam bulguları ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of Reiki therapy on pain, vital signs and quality of life in pediatric oncology patients
DUYGU DEMİR
Doktora
Türkçe
2022
Hemşirelikİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİRSEN MUTLU