Öğrenme ve bozulma etkileri altında esnek akış tipi çizelgeleme problemi
Flexible flow shop scheduling problem under the effects of learning and deterioration
- Tez No: 988030
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ RAHİME SANCAR EDİS
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği, Industrial and Industrial Engineering
- Anahtar Kelimeler: Çizelgeleme, Öğrenme etkisi, İş akışı çizelgeleme, Scheduling, Learning effect, Flow shop scheduling
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Manisa Celal Bayar Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüz üretim sistemlerinde verimlilik yalnızca makinelerin etkin kullanımıyla sınırlı kalmamakta insan faktörlerinin dinamik yapısı da üretim performansını doğrudan etkilemektedir. Çalışanların zamanla kazandıkları deneyimler (öğrenme etkisi) ve beceri kaybı (bozulma etkisi) gibi davranışsal unsurları dikkate almak çizelgeleme çalışmalarının doğruluğunu artırmaktadır. Bu çalışmada öğrenme ve bozulma etkisinin birlikte var olduğu esnek akış tipi bir sistemdeki gerçek bir çizelgeleme problemi ele alınmıştır. Öncelikle çalışmanın uygulamasının yapıldığı işletmede ortaya çıkan problem tanımlanarak, literatür araştırması gerçekleştirilmiştir. Öğrenme ile bozulma etkilerini birlikte içeren hazırlık sürelerinin çalışan ve sıra bağımlı olduğu bu esnek akış tipi çizelgeleme problemi için karma tamsayılı doğrusal programlama modeli geliştirilmiştir. İşlerin toplam ağırlıklı gecikme zamanını en iyileyecek şekilde hem makinelere, hem de çalışanlara atanması sağlanmıştır. Model, esnek akış tipi sistem iki farklı aşama sayısı, öğrenme ve bozulma etkilerinin dört farklı versiyonu ve bunların değişen oranları, değişen iki iş sayısı gibi farklılaşan veri setleri üzerinde test edilmiştir. Daha az aşama, sadece öğrenme etkisinin olduğu ve daha az iş sayısının bulunduğu veri setlerinde çözüme kısa sürede ulaşmak mümkünken, daha fazla aşama ve işin olduğu ve öğrenme ile bozulma etkilerinin birlikte yer aldığı veri setlerinde optimum sonuca ulaşmak bazen mümkün olmazken, bazen de uzun süre almaktadır. Çalışmada ele alınan gerçek hayat problemi gibi büyük ölçekli ve karmaşık problemlere pratik çözümler üretmek amacıyla ağırlıklı en erken teslim tarihi kuralına dayalı bir sezgisel yöntem geliştirilmiş ve probleme uygulanmıştır. Geliştirilen sezgisel yöntem ile işlerin önceliklerini ve teslim zamanlarını dikkate alarak iş sıralaması ve çalışan atamaları etkin bir şekilde belirlenmiş ve bu sayede toplam ağırlıklı gecikme süresi makul değerleri kabul edilebilir hesaplama sürelerinde elde edilmiştir.
Özet (Çeviri)
In modern production systems efficiency is not only limited to the effective use of machines, but also the dynamic nature of human factors directly impacts production performance. Behavioral elements such as experience gained by employees over time (learning effect) and skill loss (deterioration effect) are taken into account to enhance the accuracy of scheduling studies. This study addresses a flexible flow shop scheduling problem that jointly considers learning effect and deterioration effect, an area with limited real life applications in the literature. Firstly a literature review was conducted based on the needs of the company where the study implemented. A mixed integer linear programming based mathematical model was developed incorporating both learning and deterioration effects with worker based sequence dependent setup times. The mathematical model was designed in accordance with the company's requirements and demands aims to the produce outputs that include both machine and worker assignments for the jobs. The model was tested on different datasets that varied in complexity. The tests were conducted on a flexible flow shop system with varying number of stages, four different types and rates of learning and deterioration effects, and a changing number of jobs. The test results show that the model can find a solution very quickly for simpler problems which have fewer stages and jobs with only learning effects. However, for more complex problems, with more stages, more jobs and both learning and deterioration effects, finding the best solution takes a long time or is sometimes not even possible in a reasonable time limit. In order to generate practical solutions for large scale and complex problems, such as the real life problem addressed in this study, a heuristic method based on the weighted earliest due date rule was proposed and applied to this problem. The proposed heuristic method effectively determines job sequences and worker assignments by taking job priorities and due dates into account. Thereby reasonable total weighted tardiness values can be achieved within reasonable computation times.
Benzer Tezler
- Mekansal hazlar ansiklopedisi: Mimarlık bilgisi için bir alet kutusu
Encyclopedia of spatial pleasures: A toolbox for the knowledge of architecture
OĞUL CAN ÖZTUNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İç Mimari ve Dekorasyonİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SIDIKA ASLIHAN ŞENEL
- Öğrenme ve bozulma etkileri altında hazırlık zamanlı paralel makineli erken tamamlanma/gecikme çizelgeleme problemi
Parallel machine earliness/tardiness scheduling problem with setup times under the effects of learning and deterioration
M. DURAN TOKSARI
Doktora
Türkçe
2008
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiGazi ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERTAN GÜNER
- Öğrenme ve bozulma etkileri altında demontaj hattı dengeleme problemi
Disassembly line balancing problem under the effects of learning and deterioration
HALİME SOMTÜRK
Doktora
Türkçe
2024
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiErciyes ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET DURAN TOKSARI
- Bozulma ve öğrenme etkileri altında çok ajanlı çizelgeleme problemleri için çözüm yaklaşımları
Solution approaches for multi-agent scheduling problems under deterioration and learning effects
TUĞBA DANACI
Doktora
Türkçe
2022
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiErciyes ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET DURAN TOKSARI
- Bulanık ortamda bozulma ve öğrenme etkileri altında çok amaçlı paralel makine çizelgeleme problemleri
Multi objective parallel machine scheduling problems under effects of learning and deterioration in fuzzy environment
OĞUZHAN AHMET ARIK
Doktora
Türkçe
2017
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiErciyes ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET DURAN TOKSARI