Türk Devletleri Teşkilatının uluslarası güvenlik meselelerine dair yaklaşımının bir analizi
An analysis of the Organization of Turkic States approach to international security issues
- Tez No: 988057
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MURAT DEMİREL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Uluslararası güvenlik, International security
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Güvenlik ve Terörizm Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle bağımsızlıklarını kazanan Türk devletleri, Sovyetler Birliği'nden miras kalan sınır sorunları, etnik çatışmalar, terörizm ve ekonomik istikrarsızlıklar gibi çok boyutlu güvenlik tehditleriyle karşı karşıya kalmıştır. 1992'de Türk Dili Konuşan Ülkeler Devlet Başkanları (TDKÜDB) Zirveleri ile başlayan ve 2009'da Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi (TDKÜİK) ile kurumsal kimliğini pekiştiren örgüt, 2021'de Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) adını almıştır. Bu çalışma,“Türk Devletleri Teşkilatının uluslararası güvenlik meselelerine dair yaklaşımı nasıl şekillenmektedir?”temel sorusuna yanıt aramaktadır. Tez çalışması kapsamında, 1992 Ankara Zirvesi'nden 2025 Gebele Zirvesi'ne kadar olan süreçteki zirve bildirileri ile temel belgeler incelenmiş, alanında uzman akademisyenler ve kurum çalışanları ile mülakatlar yapılmıştır. Araştırma, TDT'nin güvenlik gündeminin zamanla nasıl evrildiğini ortaya koymaktadır. Başlangıçta terörizm, organize suçlar ve sınır uyuşmazlıkları gibi geleneksel tehditlere odaklanan teşkilatın gündemine aldığı uluslararası güvenlik sorunlarının zamanla çeşitlendiği görülmüştür. Özellikle İkinci Karabağ Savaşı'nın, üye devletler arasında ortak güvenlik bilincini ve dayanışmayı güçlendiren önemli bir safhayı teşkil etmiştir. TDT'nin öncelikli olarak ele aldığı güvenlik konuları arasında terörizm, organize suçlar, bölgesel uyuşmazlıklar, sınır sorunları, iklim değişikliği, enerji güvenliği, siber güvenlik, insani yardımlar ve savunma sanayi iş birliği yer almıştır. Tüm bu bulgular ışığında çalışma, TDT'nin uluslararası güvenlik yaklaşımının, jeopolitik meydan okumalar ve değişen tehdit algıları bağlamında BM Şartı ve uluslararası hukuka bağlılığı esas alarak; kurumsallaşmasını kademeli biçimde artırırken üye devletlerin ulusal çıkarlarına duyarlı esnek bir yapıyı koruduğu; geleneksel askeri konuların ötesine geçerek insan güvenliği, hibrit tehditler ve Türk dünyasının farklı coğrafyalarını kapsayacak şekilde nitelik ve nicelik yönünden genişlediği ve ortak güvenlik algısı temelinde operasyonel iş birliğine yönelen istikrarlı bir eğilim sergilediği argümanını iddia etmektedir.
Özet (Çeviri)
Following the end of the Cold War, the Turkic states that gained their independence have faced multifaceted security threats inherited from the Soviet Union, such as border disputes, ethnic conflicts, terrorism, and economic instability. The roots of the organization which was initiated in 1992 with the Summit of the Cooperation Council of Turkic Speaking States (TDKÜDB) and consolidated its institutional identity in 2009 with the Cooperation Council of Turkic-Speaking States (TDKÜİK), adopted the name Organization of Turkic States (OTS) in 2021. This study seeks to answer the research question:“How has evolved the approach of the Organization of Turkic States to international security issues shaped?”Within the scope of this thesis, summit declarations and foundational documents spanning the period from the 1992 Ankara Summit to the 2025 Gabala Summit were examined, and interviews were conducted with expert academics and institutional staff. The research reveals how the OTS's security agenda has evolved over time. It was observed that the international security issues addressed by the organization, which initially focused on traditional threats such as terrorism, organized crime, and border disputes, have diversified over time. Notably, the Second Karabakh War was identified as a significant phase that strengthened the common security consciousness and solidarity among member states. The security issues prioritized by the OTS have included terrorism, organized crime, regional conflicts, border problems, climate change, energy security, cybersecurity, humanitarian aid, and defense industry cooperation. In light of all these findings, the study argues that the OTS's international security approach is based on adherence to the UN Charter and international law amidst geopolitical challenges and changing threat perceptions; maintains a flexible structure sensitive to the national interests of member states while gradually increasing its institutionalization; it has expanded quantitatively and qualitatively beyond traditional military matters to encompass human security, hybrid threats, and the diverse geographies of the Turkic world; and exhibits a stable trend towards operational cooperation based on a common security perception.
Benzer Tezler
- Türk Deniz Arama Kurtarma Organizasyonu içerisinde yer alan kurumlar ile ABD Sahil Güvenlik teşkilatının karşılaştırılması
Comperation of the organisations that take place in Turkish Maritime Search and rescue and United States Coast Guard
ZAFER ÇELİMLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
İşletmeİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİL GÜLER
- İdealler ile gerçeklik arasında Türk Devletleri Teşkilatı: Yapısı ve amacı
The Organization of Turkish States between ideals and reality: Its structure and purpose
ONUR BİNBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHİTTİN DEMİRAY
- Uluslararası polis işbirliğinde Türkiye'nin rolü ve işbirliğinde karşılaşılan sorunlar
Turkey's role in international police cooperation and the problems witnessed in cooperation process
BARIŞ DURUCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Uluslararası İlişkilerYalova ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖVGÜ KALKAN KÜÇÜKSOLAK
- Cumhuriyet dönemi Jandarma Teşkilatı ve icra ettiği görevler
The Republican era Gendarmerie and the duties it performed
MEHMET ASLAN
- Suçluların iadesi
Extradition
BAHRİ TUĞCAN KOLBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PINAR MEMİŞ KARTAL