Türk tasavvuf şiirinde sayıların sırrı
The secret of numbers in Turkish sufi poetry
- Tez No: 988056
- Danışmanlar: PROF. DR. PARVANA BAYRAM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Türk tasavvuf divan şiirinde sayı sembolizminin işlevlerini, tarihsel süreç ve şairler arası farklılıklarını dikkate alarak sistematik bir biçimde incelemektedir. Çalışma kapsamında, XIII. yüzyıldan XX. yüzyıla kadar yaşamış on altı mutasavvıf şairin divanları ele alınmış ve sayıların kullanımına ilişkin bulgular tablolar aracılığıyla görselleştirilmiştir. Her yüzyıl kendi iç dinamiği ve kültürel bağlamı çerçevesinde değerlendirilmiş, şairlerin sayı sembolizmini kullanım biçimleri ve anlam derinliği tablolar ile sunulmuştur. Ayrıca yüzyıllar arası karşılaştırmalı analizler yapılarak sayıların zaman içindeki değişimi, yoğunluğu ve şiirsel işlevleri ortaya konmuştur. İncelenen Divanlarda özellikle“2”,“4”,“7”,“40”ve“1000”gibi sayılar; iki âlem, dört unsur, mânevî mertebeler, kemal basamakları ve rahmet anlayışının şiirsel yansımaları olarak öne çıkmıştır. Çalışma, sayıların yalnızca sembolik bir unsur olmadığını, aynı zamanda şairlerin tasavvufî öğretisini okura aktarmada ve bireysel irfan sürecini anlamlandırmada merkezi bir araç olduğunu göstermektedir. Böylece araştırma, Türk tasavvufî divan şiirinde sayı sembollerinin hem biçimsel hem içeriksel işlevini, yüzyıllar boyu değişen eğilimleriyle karşılaştırmalı ve özgün bir perspektifte ortaya koymakta; klasik edebiyat geleneğinde sayıların anlam derinliğine ilişkin sistematik bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study systematically examines the functions of numerical symbolism in Turkish Sufi divan poetry, taking into account historical processes and differences among poets. Within the scope of the study, the divans of 16 sufi poets who lived from the 13th to the 20th century were analyzed, and findings regarding the use of numbers were visualized through tables. Each century was evaluated within its own internal dynamics and cultural context, and the ways in which poets employed number symbolism and the depth of its meaning were presented through tables.Furthermore, by conducting inter-century comparative analyses, the changes in numbers over time, their density, and their poetic functions have been revealed.In the Divans examined, numbers such as“2”,“4”,“7”,“40”and“1000”prominently appear as poetic reflections of the two worlds, four elements, spiritual ranks, stages of perfection, and the concept of mercy. The study demonstrates that numbers are not merely symbolic elements, but also serve as a central tool for poets in conveying Sufi teachings to the reader and in making sense of the individual process of spiritual knowledge. Thus, the research presents the formal and content-related functions of numerical symbols in Turkish Sufi divan poetry, with a comparative and original perspective on the changing trends over centuries, providing a systematic contribution to the understanding of the depth of meaning of numbers in the classical literary tradition.
Benzer Tezler
- Bir Bektâşi şairi Hekimhanlı Âşık Sadık Baba'nın şiirlerinde estetik, sanat ve edebiyat eğitimi
Aesthetics, art and literature education in the poems of a Bektashi poet, Hekimhanli Ashik Sadik Baba
ÜMİT YAŞAR KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Gazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Yazılı kaynaklardaki Türk halk şiiri özel adlar dizini (2 cilt)
The Index of the proper nouns of Turkish folk poet found in the literature
NEVİN AKKAYA
- Ahmed Kuddûsî Dîvânı'nda tarihî ve efsânevî şahsiyetler
Historical and legendary figures in Ahmed Kuddûsî Dîvân
KEVSER CAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Süleyman Demirel Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Bâkî ve Taşlıcalı Yahyâ divanlarında mitolojik şahıslar ve unsurlar
Mhythological persons and elements Bâkî and Taşlıcalı Yahyâ divisions
BÜŞRA YILMAZ