Tarihi yapılarda çevre düzenlemelerinin görsel peyzaj kalite değerlendirilmesi: Yozgat/Merkez örneği
Visual landscape quality assessment of surrounding landscape design in historical buildings: The case of Yozgat city
- Tez No: 988518
- Danışmanlar: PROF. DR. KÜBRA KARAMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Peyzaj Mimarlığı, Architecture, Landscape Architecture
- Anahtar Kelimeler: Kent tarihi, Kentsel peyzaj, Urban history, Urban landscape
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yozgat Bozok Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarım Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kentlerin tarihsel kimliklerini oluşturan yapılar, yalnızca mimari değerleriyle değil, aynı zamanda çevreleriyle kurdukları peyzaj ilişkileriyle de kültürel mirasın önemli bileşenleri arasında yer almaktadır. Hızlı kentleşme, plansız mekânsal yoğunlaşma ve artan nüfus baskısı, tarihi yapıların çevre düzenlemelerinde görsel kaliteyi olumsuz etkilemekte, bu alanların estetik ve kültürel sürekliliğini tehdit etmektedir. Bu çalışmada, Yozgat ili Merkez ilçesinde yer alan altı tarihi yapı seçilmiş ve söz konusu yapıların çevresel düzenlemeleri peyzaj mimarlığı bakış açısıyla görsel kalite analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırmada, arazi gözlemleri, fotoğraflama ve mimar, peyzaj mimarı, şehir plancısı, iç mimarların bulunduğu toplam 24 uzmanın görüşleri temelinde görsel peyzaj kalite parametreleri belirlenmiş; elde edilen veriler SPSS programı kullanılarak istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum değerlerin yanı sıra uzman görüşlerinin tutarlılığı Cronbach's Alpha katsayısı ile sınanmıştır. Bulgular, Çapanoğlu Camii ve Cumhuriyet Mektebi gibi kentin simgesel yapılarında“kimlik vurgusu”,“tarihî doku ile uyum”ve“görsel bütünlük”kriterlerinin yüksek puanlar aldığını; bazı yapılarda ise“kent mobilyaları”,“aydınlatma düzeni”ve“yaya erişilebilirliği”gibi parametrelerde yetersizlikler bulunduğunu ortaya koymuştur. Analizler sonucunda, peyzaj öğelerinin mekânsal kimliği güçlendirdiği, ancak bütüncül tasarım ve bakım stratejilerinin eksikliği nedeniyle mekân deneyiminin olumsuz etkilendiği belirlenmiştir. Çalışma, tarihi yapıların yalnızca korunmasının yeterli olmadığını; çevre düzenlemelerinin görsel kaliteyi destekleyecek şekilde planlanması gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, uygun peyzaj düzenlemeleri ile bu alanların potansiyeli artırılabilir ve yerel kalkınmaya katkı sağlanabilir. Bu bağlamda tez, tarihi yapılar ile çevresel peyzaj arasındaki ilişkinin mekânsal kimlik ve kültürel sürdürülebilirlik açısından önemini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The structures that form the historical identity of cities are important components of cultural heritage, not only because of their architectural value but also because of the landscape relationships they establish with their surroundings. Rapid urbanization, unplanned spatial densification, and increasing population pressure negatively affect the visual quality of the environmental arrangements of historical structures, threatening the aesthetic and cultural continuity of these areas. In this study, six historical structures located in the Yozgat City were selected, and the environmental arrangements of these structures were evaluated using visual quality analysis methods from a landscape architecture perspective. In the research, visual landscape quality parameters were determined based on field observations, photography, and the opinions of a total of 24 experts, including architects, landscape architects, urban planners, and interior designers; the data obtained were statistically analyzed using the SPSS program. In addition to the mean, standard deviation, minimum, and maximum values, the consistency of expert opinions was tested using Cronbach's Alpha coefficient. The findings revealed that symbolic structures of the city, such as Çapanoğlu Mosque and Cumhuriyet School, scored high on the criteria of“identity emphasis,”“harmony with historical texture,”and“visual integrity.”while some structures showed deficiencies in parameters such as“urban furniture,”“lighting arrangement,”and“pedestrian accessibility.”The analysis revealed that landscape elements strengthen the spatial identity, but the spatial experience is negatively affected due to the lack of comprehensive design and maintenance strategies. The study emphasizes that simply preserving historical structures is not sufficient; environmental arrangements must be planned in a way that supports visual quality. The potential of these areas can be increased with appropriate landscape arrangements, contributing to local development. The thesis highlights the importance of the relationship between historical structures and the surrounding landscape of identity.
Benzer Tezler
- Çevresel imaj-kimlik-anlam bağlamında Akdeniz bölgesindeki turizm binalarının incelenmesi
Examination of the touristic buildings in Mediterranean region on image-identity-meaning aspects
MUALLA KANCIOĞLU
Doktora
Türkçe
2001
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBina Bilgisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MİNE İNCEOĞLU
- Türkiye' de anıtsal kültür varlıklarının korunmasında görülen sistematik sorunların kaynağının tespitine yönelik analitik bir değerlendirme
An analytical evaluation towards determining the source of systematic problems in the conservation of monumental cultural assets in Türkiye
NESLİHAN ÇAĞLAYAN
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- XIX. yüzyılda ve XX. yüzyıl başında doğal, sosyo-ekonomik ve politik olayların İstanbul'un mekansal gelişimine etkileri
The effects of natural, socio-economic and political events on the spatial development of Istanbul in the XIX. century and at the beginning of the XX. century
MERVE ÖZBAY KINACI
Doktora
Türkçe
2021
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURAN ZEREN GÜLERSOY
- İç ve dış mekan düzenlemelerinde su oyunlarında seramiğin yeri
The Role of ceramics in water works within the interior and outdoor space arrangements
HÜSEYİN ÖZÇELİK
Sanatta Yeterlik
Türkçe
1998
Güzel SanatlarHacettepe ÜniversitesiSeramik ve Cam Ana Sanat Dalı
PROF. HAMİYE ÇOLAKOĞLU