Humeyni dönemi İran-ABD ilişkileri: Konstrüktivist bir yaklaşım
Iran–US relations during the Khomeini era: A constructivist approach
- Tez No: 988581
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEKERİYYA AKDAĞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Konstrüktivizm, İran Dış Politikası, Kimlik, İran-ABD İlişkileri, Amerika Birleşik Devletleri, Constructivism, Foreign Policy of Iran, Identity, Iran–US Relations, The United States of America
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Konstrüktivizm, uluslararası politikayı devletlerin kimlik oluşturma süreçlerinin sürekli bir döngüsü olarak ele almaktadır. Perspektife göre devlet kimlikleri, çıkarların şekillenmesinde temel rol oynar ve bu çıkarlar, devletlerin tercihlerini ile dış politika davranışlarını yönlendirir. Devlet davranışları uluslararası sistemin işleyişini etkilerken, sistemin yapısı da devlet davranışlarını belirleyici bir rol üstlenir. Değişimler, söz konusu karşılıklı etkileşim sürecinde ortaya çıkmakta olup, Konstrüktivizm, dış politika eylemlerinin anlaşılabilmesi için öncelikle devlet kimliklerinin ve bu kimliklerin oluşum süreçlerinin analiz edilmesini gerekli kılar. Araştırma, 1979 İslam Devrimi sonrası İran kimliğinde meydana gelen dönüşümü ve bunun ABD ile ilişkiler üzerindeki etkilerini konstrüktivist kuram perspektifinden ele almaktadır. Çalışma, İran'ın dış politika kimliğinin oluşumunu, uluslararası sistemin yapısal koşulları ve öznelerarası etkileşim biçimleriyle birlikte, ideolojik yönelimler, tarihsel birikim ve siyasal-toplumsal dinamiklerin etkileşimi bağlamında ele almaktadır. Devrim öncesi dönemde biriken kolektif hafıza, toplumsal muhalefet dinamikleri ve ABD/Batı müdahalelerine karşı geliştirilen direniş pratikleri, İslam Cumhuriyeti'nin normatif çerçevesinin inşasında belirleyici bir rol oynamış; bu birikim, Şii İslam'ın öğretileriyle eklemlenerek, devletin İslami ve anti-emperyalist kimliğinin kurumsallaşmasına zemin hazırlamıştır. Söz konusu kimlik, İran'ı mevcut uluslararası düzene meydan okuyan bir aktör olarak yeniden tanımlamıştır. Uluslararası sistemin söylemsel pratikleri, normatif dışlamaları ve güvenlik temelli müdahaleler, yalnızca İran'ın dış politika kimliğinin şekillenmesinde etkili olmamış, aynı zamanda kimliğin sürekliliğini sağlayan karşıtlık ilişkilerinin inşasına da katkı sağlamıştır. Bu süreç, iç politikada rejimin meşruiyetinin pekişmesine ve kimliğin konsolidasyonuna önemli bir destek sunmuştur.
Özet (Çeviri)
Constructivism conceptualizes international politics as a continuous process of state identity formation. According to this perspective, state identities play a central role in shaping interests, which in turn guide states' preferences and foreign policy behaviors. While state actions influence the functioning of the international system, the system's structure simultaneously shapes state conduct. Change emerges through this reciprocal process of interaction. Constructivism thus argues that understanding foreign policy behavior requires an analysis of state identities and the processes through which they are constructed. This study examines the transformation of Iran's identity following the 1979 Islamic Revolution and its implications for relations with the United States through the lens of constructivist theory. It analyzes the formation of Iran's foreign policy identity within the interplay of the international system's structural conditions, intersubjective interactions, ideological orientations, historical experiences, and socio-political dynamics. The collective memory accumulated during the pre-revolutionary period, the dynamics of social opposition, and the resistance practices developed against U.S. and Western interventions played a decisive role in shaping the normative framework of the Islamic Republic. This historical legacy, intertwined with the principles of Shi'a Islam, laid the foundation for the institutionalization of an Islamic and anti-imperialist state identity. Such an identity redefined Iran as an actor challenging the existing international order. The discursive practices, normative exclusions, and security-oriented interventions of the international system not only influenced the shaping of Iran's foreign policy identity but also contributed to the construction of oppositional relations that ensured its continuity. This process simultaneously reinforced the regime's domestic legitimacy and supported the consolidation of its political identity.
Benzer Tezler
- Uluslararası ekonomi politika açısından 2000'li yıllarda Türkiye-İran ilişkileri
The relations between Turkey and Iran in the international way of economic - politics in 2000's
HÜSNİYE ASAROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Uluslararası İlişkilerYeni Yüzyıl ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLHAN YAŞAR HACISALİHOĞLU
- Türk basınına göre Türkiye-İran ilişkileri (2000-2006)
Turkey -Iran relations according to Turkish press (2000-2006)
SONER DURSUN
- İran Devrimi sürecinde İran - ABD ilişkileri
Iran and the USA relations during the İranian Revolution
SEÇİL ÖZDEMİR
- Monarşiden devrime İran-ABD ilişkilerinin bağımlılık kuramı perspektifinden analizi
Analysis of Iran-US relations from monarchy to revolution from the perspective of dependency theory
SULTAN ALABAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerTrakya ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HULUSİ EKBER KAYA