Türkı̇ye'nı̇n deniz tı̇caret merkezlerı̇ ve bölgesel bağlantılarının yenı̇den yapılandırılması
Restructuring of Türkiye's maritime trade hubs and their regional interconnectivity
- Tez No: 988806
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HAKAN GÜNEŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Denizcilik, Siyasal Bilimler, Uluslararası İlişkiler, Marine, Political Science, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amerika Birleşik Devletleri ile Çin arasında artan rekabet ve küresel bağlantılılığın giderek silahlandırılması bağlamında, bu tez Türkiye'nin deniz bağlantılılığının, hem ekonomik entegrasyonu mümkün kılan hem de tartışmalı deniz bölgelerinde ülkenin egemenlik duruşunu yeniden şekillendiren bir jeostratejik araç olarak ne ölçüde işlev gördüğünü analiz etmektedir. Jeostratejik konuma sahip bir orta güç olarak Türkiye, liman altyapısını, Boğaz gibi stratejik darboğazlarını ve başta İstanbul olmak üzere gelişen ticari merkezlerini, jeopolitik etkisini ve ekonomik dayanıklılığını artırmak için kullanmaktadır. Çalışma, ağ analizi, uluslararası ilişkiler ve jeopolitik stratejiyi birleştiren disiplinlerarası bir yaklaşım benimsemektedir. Türkiye'nin denizcilik performansını değerlendirmek için UNCTAD'ın Düzenli Hat Deniz Taşımacılığı Bağlantı Endeksi, Liner Shipping Connectivity Index (LSCI) ve Düzenli Hat Deniz Taşımacılığı Liman Bağlantı Endeksi, Port Liner Shipping Connectivity Index (PLSCI) gibi nicel göstergelerin yanı sıra konteyner dışı enerji akışlarının niteliksel değerlendirmelerinden yararlanmaktadır. İstanbul ile iki referans merkez arasında karşılaştırmalı bir analiz yapılmıştır: Çin yatırımlarıyla desteklenen bölgesel rakip Pire/Atina ve devlet odaklı entegre lojistik modeli Dubai. Bu karşılaştırma, İstanbul'un Pire ve Dubai'de olmayan eşsiz bir tarihsel derinliğe, işlevsel çeşitliliğe ve hem sembolik hem de stratejik bir merkezi konuma sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak bu avantajlar, kurumsal parçalanma ve entegre bir ulusal denizcilik vizyonunun olmaması nedeniyle yeterince değerlendirilememektedir. İstanbul sadece geride kalmış değildir; farklı, daha karmaşık, daha çok katmanlı ve belki de bu nedenle daha umut vericidir.Tez, Türkiye'nin gelecekteki rolünün, kapasite-güç uçurumunu kapatma becerisine bağlı olacağını savunmaktadır. Bu, parçalanmış limanlardan ve birbirinden kopuk girişimlerden öteye geçerek, tutarlı ve ulusal olarak entegre bir denizcilik ekosistemine doğru ilerlemeyi gerektirmektedir. Altyapının giderek daha fazla bir baskı aracı olarak kullanıldığı bir dünyada Türkiye, stratejik özerklik politikası izleyerek uyumunu sürdürmektedir. Orta Koridor ve Kuşak ve Yol Girişimi gibi Batı ve Çin öncülüğündeki girişimlere tam olarak bağlı kalmadan, her ikisine de katılarak egemenliğini koruyor ve jeopolitik etkisini en üst düzeye çıkarıyor. Bu dengeleme, Türkiye'yi pasif bir köprü olarak değil, değişen küresel düzende aktif ve önemli bir aktör olarak tanımlamaktadır. Türkiye, tam potansiyelini gerçekleştirmek için coğrafi ve altyapı varlıklarını uzun vadeli ekonomik ve siyasi nüfuz sahibi, birleşik ve rekabetçi bir deniz gücü haline getirecek bilinçli bir strateji benimsemelidir. Tam potansiyeli ortaya çıkarılırsa, İstanbul Türkiye'nin denizcilik stratejisi için altın değerinde bir varlık olacak ve ülkeyi küresel ticaret koridorlarının geleceğini şekillendirmede belirleyici bir aktör konumuna getirecektir.
Özet (Çeviri)
In a context of growing rivalry between the United States and China and the increasing weaponization of global connectivity, this thesis analyzes the extent to which Türkiye's maritime connectivity functions as a geostrategic instrument, both enabling economic integration and reshaping the country's sovereignty posture within contested maritime regions. As a geostrategically positioned middle power, Türkiye leverages its port infrastructure, strategic chokepoints like the Bosphorus, and emerging commercial hubs, most notably Istanbul, to enhance its geopolitical influence and economic resilience. The study adopts an interdisciplinary approach, combining network analysis, international relations, and geopolitical strategy. It draws on quantitative indicators such as UNCTAD's Liner Shipping Connectivity Index (LSCI) and Port Liner Shipping Connectivity Index (PLSCI), as well as qualitative assessments of non-containerized energy flows, to evaluate Türkiye's maritime performance. A comparative analysis is conducted between Istanbul and two reference hubs: Piraeus/Athens, a regional competitor supported by Chinese investment, and Dubai, a state-driven model of integrated logistics. This comparison reveals that Istanbul holds what Piraeus and Dubai do not: unmatched historical depth, functional diversity, and a centrality that is both symbolic and strategic. Yet these advantages remain underleveraged, constrained by institutional fragmentation and the lack of an integrated national maritime vision. Istanbul is not simply lagging behind; it is different, more complex, more multi-layered, and perhaps for that reason, more promising.The thesis argues that Türkiye's future role will depend on its ability to close the capacity–power gap. This requires moving beyond fragmented ports and disjointed initiatives toward a coherent, nationally integrated maritime ecosystem. In a world where infrastructure is increasingly used as a tool of coercion, Türkiye is navigating its alignment by pursuing a policy of strategic autonomy. It engages with both Western- and Chinese-led initiatives, such as the Middle Corridor and the Belt and Road Initiative, without fully committing to either, thereby preserving its sovereignty and maximizing its geopolitical leverage. This balancing act defines Türkiye not as a passive bridge, but as an active and pivotal actor navigating a shifting global order. To realize its full potential, Türkiye must adopt a deliberate strategy that transforms its geographic and infrastructural assets into a unified, competitive maritime power capable of projecting long-term economic and political influence. If its full potential were unlocked, Istanbul would represent a gold asset for Türkiye's maritime strategy, positioning the country as a decisive player in shaping the future of global trade corridors.
Benzer Tezler
- Analysis of the resilience of transportation infrastructure in industrial zones: A case study of the Anatolian side of Istanbul
Sanayi bölgelerinin ulaşım altyapısı direncinin incelenmesi: İstanbul Anadolu yakası örneği
YAREN ÇAĞLAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT ERGÜN
- Kıyı kentlerindeki sosyo-ekonomik gelişmişlik niteliğinin mekansal büyümeye etkileri
The effects of socio-economic development characteristic of coastal cities on urban spatial development
MERVE YILMAZ
Doktora
Türkçe
2019
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH TERZİ
- Bölgesel gelişme için sektörel rekabetçilik: TRC2 Diyarbakır-Şanlıurfa bölgesi
Sectoral competitiveness for regional development: TRC2 Diyarbakır-Şanlıurfa region
ZÜHAL ÇELEBİ DENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiBölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLDEN ERKUT
- Türkiye'de su ürünleri üretimi ve su ürünleri üretiminde bir yatırım uygulaması
Başlık çevirisi yok
MEHMET AKYILDIZ
- The impact of trade on the transformation of transport routes in Anatolia: A historical-spatial analysis
Anadolu'da ticaretin ulaşım rotalarının değişimi üzerindeki etkisi: Tarihi-mekansal bir analiz
HADISEH HOSSEINI JAHANABAD
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. GÜLDEN ERKUT