Tarihi yapılar için üç boyutlu belgeleme yöntemlerinin incelenmesi
Examination of three-dimensional documentation methods for historical buildings
- Tez No: 988842
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NEDİM ONUR AYKUT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mühendislik Bilimleri, Engineering Sciences
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kültürel miras yapılarının belgelenmesi, korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması, tarihî ve mimarî bilginin sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. Bu sürecin temelini oluşturan belgelemenin, yapıya ilişkin doğru, kapsamlı ve güvenilir veriler üretmesi gerekmektedir. Ancak geleneksel belgeleme yöntemleri; manuel ölçümlere dayanmaları, yüksek zaman ve iş gücü maliyetleri ile insan hatasına açıklıkları nedeniyle karmaşık mimari unsurları yeterli doğrulukla temsil etmekte çoğu zaman yetersiz kalmaktadır. Son yıllarda hızla gelişen üç boyutlu dijital belgeleme teknolojileri, kültürel miras alanındaki uygulamalarda önemli bir dönüşüm yaratmıştır. Lazer tarama, fotogrametri ve mobil LiDAR destekli fotogrametrik yöntemler, yapıların geometrik, mekânsal, doku, yüzey vb. özelliklerini çok yönlü ve ayrıntılı biçimde kaydederek bu verilerin rölöve, restitüsyon ve restorasyon süreçlerinde temel başvuru kaynağı olarak kullanılmasını sağlamaktadır. Literatürde bu teknolojilere yönelik pek çok çalışma bulunmasına karşın, farklı veri toplama yöntemlerinin aynı yapı üzerinde sistematik ve karşılaştırmalı olarak değerlendirildiği araştırmalar sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı, benzer kültürel miras yapılarında uygulanan farklı veri toplama teknikleri ile elde edilen üç boyutlu veri kümelerini karşılaştırarak her bir yöntemin boyutsal doğruluk, doku kalitesi, veri toplama ve işleme süreleri ile maliyet açısından güçlü ve zayıf yönlerini ortaya koymaktır. Bu kapsamda, insansız hava aracı ile fotogrametri (DJI Mavic 3E), yersel fotogrametri (Sony A7R), yersel lazer tarama (Leica BLK360) ve mobil LiDAR destekli görüntüleme (iPhone 15 Pro) yöntemleri aynı yapı üzerinde uygulanmıştır. Farklı kaynaklardan elde edilen veri setlerinin bütüncül karşılaştırılması, teknolojilerin benzer koşullar altındaki performanslarının nesnel biçimde değerlendirilmesine olanak sağlamış ve alandaki önemli bir boşluğun giderilmesine katkı sunmuştur. Elde edilen bulguların, harita mühendisliği, mimarlık, arkeoloji, koruma ve dijital belgeleme gibi disiplinlerde çalışan uzmanlara yöntem seçimi konusunda bilimsel temelli öneriler sunması hedeflenmektedir.
Özet (Çeviri)
The documentation, preservation, and transmission of cultural heritage structures to future generations are of great importance for ensuring the sustainability of historical and architectural knowledge. Documentation, which forms the foundation of this process, is expected to produce accurate, comprehensive, and reliable data regarding the structure. However, traditional documentation methods often fall short in adequately representing complex architectural elements due to their reliance on manual measurements, high time and labor requirements, and susceptibility to human error. In recent years, the rapid advancement of three-dimensional digital documentation technologies has led to a significant transformation in cultural heritage applications. Methods such as laser scanning, photogrammetry, and mobile LiDAR enable the multifaceted and detailed recording of the geometric, spatial, texture, and surface characteristics of structures, thereby providing essential reference data for survey restitution, and restoration processes. Although the literature includes numerous studies on these technologies, research that systematically and comparatively evaluates different data acquisition methods on the same structure remains limited. The aim of this study is to compare three-dimensional datasets obtained using various data acquisition techniques applied to similar cultural heritage structures, and to reveal the strengths and limitations of each method in terms of dimensional accuracy, texture quality, data acquisition and processing times, and cost of equipment. In this context, unmanned aerial vehicle–based photogrammetry (DJI Mavic 3E), terrestrial photogrammetry (Sony A7R), terrestrial laser scanning (Leica BLK360), and mobile LiDAR-assisted imaging (iPhone 15 Pro) were applied to the same structure. A holistic comparison of datasets acquired from different sources has enabled an objective evaluation of the technologies' performances under similar conditions and has contributed to addressing a notable gap in the field. The findings aim to provide scientifically grounded recommendations for experts working in disciplines such as geomatics engineering, architecture, archaeology, conservation, and digital documentation regarding method selection.
Benzer Tezler
- Modeling brick surfaces in historic buildings with design computation methods
Tarihi yapılarda tuğla yüzeylerin hesaplamalı tasarım yöntemleriyle modellenmesi
SEVGİ ALTUN
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MİNE ÖZKAR KABAKÇIOĞLU
- Semantic segmentation of historic dome systems considering part-whole relations
Tarihi kubbe sistemlerinin parça bütün ilişkileri gözetilerek anlamsal bölütlenmesi
MUSTAFA CEM GÜNEŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MİNE ÖZKAR KABAKÇIOĞLU
- Integrating a scale transition system into the scan-to-HBIM process
Taramadan tarihi yapı bilgi modeline geçişte ölçekler arası ilişkilerin bütünleştirilmesi
BERKAY ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MİNE ÖZKAR KABAKÇIOĞLU
- Impacts of modernization process on conservation and restoration of traditional wooden religious buildings; a comparative study between Turkey and Japan
Modernleşme sürecinin geleneksel ahşap dinî yapıların korunması ve restorasyonu üzerindeki etkileri, Türkiye ve Japonya arasında karşılaştırmalı bir araştırma
SÜHEYLA KOÇ
Doktora
İngilizce
2022
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DENİZ MAZLUM
PROF. DR. KEİSUKE FUJII
- İstanbul Avrupa Yakası Boğaz silüetinde yapı yüzü aydınlatması değerlendirme çalışması ve Kabataş Erkek Lisesi için bir öneri
A study on facade lighting evaluation at European Side of Bosphorus silhouette and proposal for Kabataş Erkek High School
ELİF HARPUTLUOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALPİN KÖKNEL YENER