Türkiye Cumhuriyeti'nin taraf olduğu uluslararası andlaşmalara koyduğu çekinceler
The reservations made by the Republic of Türkiye to international agreements to which it is a party
- Tez No: 989015
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞABAN HALİS ÇALIŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, Hukuk, International Relations, Law
- Anahtar Kelimeler: Sıra sayısı, TBMM, Uluslararası anlaşmalar, Ordinal number, Turkish Grand National Assembly, International agreements
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Uluslararası andlaşmalar, devletler arasındaki ilişkilerde barış ve istikrarın sağlanması, uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi; çevre, eğitim, ekonomi, savunma, tarım, sanayi ve teknoloji gibi çeşitli alanlarda iş birliği yapma açısından büyük bir öneme sahiptir. Bu bağlamda; uluslararası andlaşmaların hazırlanması, imzalanması, çekincelerin konulması, uygun bulma kanunlarının kabulü, onaylanması, yürürlüğe konulması kararı ve andlaşmalardan çekilme süreçleri hem uluslararası hukukun hem de iç hukukun temel konuları arasında yer almaktadır. Osmanlı döneminde başlayan Türkiye'nin modern anlamda uluslararası hukuka uyum sürecinin, Cumhuriyet döneminde yoğun bir şekilde gerçekleştirilen ikili ve çok taraflı andlaşmalar yoluyla daha da büyük bir ivme kazandığı kabul edilmektedir. Özellikle Lozan Barış Andlaşması sonrasında, modernleşmenin doğrudan doğruya Batılılaşma-Avrupalılaşma olarak anlaşılması ve bu eksende uyum sağlama hedefiyle yaşanan devrimler, uluslararası hukukun sadece dışa dönük politikaları değil, aynı zamanda ulusal düzeyde toplumu da dizayn etmenin bir aracı haline dönüştürülmesine yol açmış; andlaşmalar yoluyla uluslararası normlar ile iç hukukun uyumlu hale getirilmesine yönelik önemli adımlar da atılmıştır. Bu dönemde, uluslararası andlaşmaların hazırlanması, imzalanması, onaylanması, yürürlüğe giriş süreci; andlaşmalara hangi şartlarda çekince konulabileceği ve bu çekincelerin doğuracağı sonuçların, yeni rejimin dış politikası ve hukuk düzeni açısından ayrı bir önem taşıdığı anlaşılmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edilen ve üzerinde çekince/ihtirazi kayıt veya benzeri sınırlamalar bulunan uluslararası andlaşmaların onaylanmasına ilişkin uygun bulma kanunlarının, ihtisas komisyonlarında ve Genel Kurulda görüşülme süreçleri ve bu kanunların ile Resmî Gazete'de yayımlanmasına ilişkin hususlar incelenmiştir. Bu kapsamda, Türkiye Büyük Millet Meclisi ihtisas komisyonları ve Genel Kurulunda görüşülen, çekince, beyan veya başka adlar konulup, çeşitli sınırlamalar içeren 167 uluslararası andlaşmanın ihtiva ettiği konu başlıkları, genel hatları ile ulusal ve uluslararası hukuk ile uluslararası ilişkiler bağlamında ele alınarak analiz edilmiştir. Bu tez çalışmasında, öncelikle uluslararası andlaşmaların teorik ve kavramsal çerçevesi çizilmiş ve ardından toplam 15.421 ulusal kanun içinden tez kapsamında incelenen andlaşmaların 105 yıllık envanteri oluşturulmuştur. 23 Nisan 1920'de başlayan ilk yasama döneminden itibaren kabul edilen 3.434 onaylamayı uygun bulma kanunu veya ekindeki andlaşmada yer alan çekince ve beyanlar ise, çeşitli kategoriler esas alınarak sistematik olarak analiz edilmiştir. Özellikle çekince ve beyan içeren sıra sayıları, uygun bulma kanun metinleri, yürütme organına ait onay ve yürürlüğe koyma kararları ile bu sınırlamaları içeren uluslararası andlaşmalar ayrıntılı olarak incelenmiştir. Ayrıca, Avrupa Konseyi ve Birleşmiş Milletler Andlaşma Serisinin çekince ile beyanlara ilişkin bilgi sistemleri de kısmen değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
International treaties play a vital role in maintaining peace and stability in interstate relations, strengthening international cooperation, and facilitating collaboration across various fields such as environmental protection, education, economy, defense, agriculture, industry, and technology. Within this framework, the processes of drafting and concluding treaties, formulating reservations, enacting approval laws, ratification, promulgation, and withdrawal from treaties constitute fundamental matters within both international law and domestic legal systems. The process of Türkiye's adaptation to modern international law, which commenced during the Ottoman period, is widely recognized to have gained considerable momentum in the Republican era through the conclusion of bilateral and multilateral treaties. In particular, following the Treaty of Lausanne, the understanding of modernization as inherently linked to Westernization and Europeanization, alongside the concomitant reforms, transformed international law from merely an instrument of foreign policy into a mechanism for shaping domestic society. During this period, substantial efforts were undertaken align domestic legislation with international norms through treaties. The processes of drafting, concluding, ratifying, and bringing treaties into force, as well as the conditions under which reservations could be made and the legal consequences thereof, assumed particular significance in the context of the new regime's foreign policy and legal order. This study examines the deliberations of the specialized committees and the General Assembly of the Grand National Assembly of Türkiye regarding the enactment of approval laws for international treaties that include reservations, interpretative declarations, or other similar limitations, as well as the publication of these acts in the Official Gazette. Within this framework, the subject matter of 167 international treaties, discussed in the specialized committees and the Plenary of the Grand National Assembly of Türkiye and containing various limitations introduced in the form of reservations, declarations, or equivalent instruments are analyzed in general terms within the broader context of national law, international law, and international relations. This dissertation first establishes the theoretical and conceptual framework of international treaties and subsequently compiles a 105-year inventory of the treaties examined within the scope of the study, selected from among 15,421 national laws. The reservations and declarations contained in 3,434 acts of approval or in the annexed treaties thereto adopted since the First Legislative Term, which commenced on April 23, 1920, are systematically analyzed based on various categories. Particular attention is devoted to the serial numbers involving reservations and declarations, the texts of approval laws, the executive branch's decisions on ratification and promulgation, as well as the international treaties incorporating such limitations, all of which are examined in detail. Additionally, the information systems of the Council of Europe and the United Nations Treaty Series concerning reservations and declarations are also partially reviewed.
Benzer Tezler
- ЕВРАЗИЯ ЭКОНОМИКАЛЫК БИРЛИГИ: КЫРГЫЗСТАН МИСАЛЫНДА
Avrasya Ekonomik Birliği: Kırgızistan örneği / The Eurasian Economic Union: The Case Of Kyrgyzstan
ŞAMİL BALCI
Doktora
Kırgızca
2024
EkonomiKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CUSUPCAN PİRİMBAYEV
- Kıbrıs sorununa ilişkin Türk tezlerinin Uluslararası Hukuk çerçevesinde analizi
The Turkish dissertations regarding Cyprus issue and their analysis in the framework of International Law
BARANSEL MIZRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
HukukKocaeli ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SERDAR ÖRNEK
- Türkiye'de ekonomik krizlerin eksen kayması bağlamında dış ticarete etkileri: 2000 sonrası için Türkiye örneği
The effect of economi̇c cri̇si̇s i̇n Turkey on forei̇gn trade i̇n the context of shift axis: Case for Turkey after 2000
OSMAN DEĞER
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
EkonomiAdnan Menderes Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HALİL UÇAL
- Kıbrıs sorununun tarihsel gelişimi ve Avrupa Birliği'ne giriş sürecinde Türk Yunan ilişkilerine stratejik yaklaşımlar
The historical development of Cyprus issue and strategical approaches to Turkish-Greece relations in the process of entering EU
SÜLEYMAN KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Uluslararası İlişkilerGebze Yüksek Teknoloji EnstitüsüStrateji Bilimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDÜLKADİR AKÇİN
- Türkiye Cumhuriyeti'nin mülteci mevzuatı ve uygulamaları (1946-2016)
Turkey's refugee legislation, and implementations (1946-2016)
HAKİM BAKIR
Doktora
Türkçe
2024
TarihAnkara ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TEMUÇİN FAİK ERTAN