Tasavvufi metin çevirileri için bir yöntem önerisi: Nevit Oğuz Ergin ve Coleman Barks'ın Mevlâna'nın Dîvân-ı Kebîr eserinin çevirileri üzerine bir inceleme
A method proposal for the translations of sufi text: An analysis on Nevit Oğuz Ergin and Coleman Barks' translations of Mevlana's Divan-ı Kebir
- Tez No: 989087
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA BÜŞRA SÜVERDEM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mütercim-Tercümanlık, Translation and Interpretation
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çeviri ve Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mevlâna'nın sözleri ışığında tasavvufi metin çevirilerine anlam odaklı bir yaklaşım çerçevesi çizmeyi amaçlayan bu çalışmada, ilk olarak, tematik analiz yöntemine başvurularak Mevlâna'nın Mesnevi I, Dîvân-ı Kebîr I-VII ve Fihî Mâfîh adlı eserlerinden tasavvufi terminolojide karşılıkları bulunan anlam sözcüğü ekseninde mana, söz, harf, kalem, yazı, şekil kelimeleri seçilmiş ve AntConc yazılımı aracılığıyla ilgili eserlerde taratılmıştır. Elde edilen veriler ışığında anlam odaklı bir yaklaşım çerçevesi çizilerek, bu yaklaşım,“Mevlâna'nın Anlam Odaklı Yaklaşımı”olarak kavramsallaştırılmıştır. Ayrıca, Mevlâna'nın eserlerinden seçilen anlam odaklı 43 adet söz Yorumlayıcı Anlam Kuramı ile ilişkilendirilerek sunulmuştur. Bu doğrultuda, Mevlâna'nın yaklaşımının ve Yorumlayıcı Anlam Kuramı'nın anlam kaybı endişesiyle sözün ifadelendirme şekline tutunup biçimsel düzlemde kalınmamasına, ifadelendirmedeki eksikliklerin asıl olan anlamı ulaştırdığı sürece kabul edilebilir olduğuna işaret ettiği görülmüştür. Çalışmada, Abdülbaki Gölpınarlı tarafından gerçekleştirilmiş olan Dîvân-ı Kebîr'in Türkçe çevirisi (1992) Kaynak Metin olarak temel alınmıştır. Gölpınarlı'nın bu çevirisini esas alan Nevit Oğuz Ergin (1996), eserin İngilizceye çevrilmiş 22 ciltten oluşan ilk tam metin çevirisini hedef kültüre kazandırmıştır. Coleman Barks ise Ergin'in bu çalışmasından yararlanarak Dîvân-ı Kebîr'den seçmiş olduğu şiirleri yeniden İngilizceye çevirmiş ve The Glance (1999) adlı eserinde toplamıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında, Ergin ve Barks'ın Dîvân-ı Kebîr çevirilerinden seçilen 155 beyitten oluşan 20 kesit Yorumlayıcı Anlam Kuramı'nın (1989) anlama, sözcüklerden sıyrılma ve yeniden ifade etme aşamaları ve Mevlâna'nın yaklaşımı çerçevesinde incelenmiştir. Bulgular doğrultusunda, Ergin'in hem uygun hem de eşdeğer nitelikte çeviriler gerçekleştirdiği, Barks'ın ise eşdeğerlik kriterlerini sağladığı görülmüştür. Her iki çevirmenin ulaştıkları anlam birimleriyle metnin sözcüksel düzeyini aşıp anlama ulaştıkları ve kaynak metnin iletisini okura ulaştırmayı amaçlayarak çevirilerini gerçekleştirdikleri ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
In this study which aims to provide a framework for a meaning-oriented approach to the translations of Sufi text in the light of Rumi's words, first, by applying thematic analysis method, the terms 'sense', 'word', 'letter', 'pen', 'writing', and 'form' which have descriptions in Sufi terminology, were selected from Rumi's works in the axis of the word 'meaning' and scanned in Rumi's Mesnevi I, Divan-ı Kebir I-VII and Fihi Ma-Fih through AntConc software. Based on the obtained data, a meaning-oriented approach framework was outlined, and this approach was conceptualized as the“Rumi's Meaning-Oriented Approach”. In addition, 43 meaning-oriented sayings from Rumi's works were discussed in relation to the Interpretive Theory of Meaning. In this regard, it has been revealed that Rumi's approach and the Interpretive Meaning Theory indicate that one should not remain confined to the expression plane by clinging to the form of expressions out of concern for loss of meaning, deficiencies in expression are acceptable as long as the intended meaning is conveyed. In the study, Abdülbaki Gölpınarlı's Turkish translation of Divan-ı Kebir (1992) was used as the source text. Based on Gölpınarlı's translation, Nevit Oğuz Ergin (1996) brought the first complete 22-volume English translation of the work into the target culture. Coleman Barks, on the other hand, made use of Ergin's work, rendered the selected poems back into English and collected them in his work The Glance (1999). In the second phase of the study, 20 excerpts consisting of 155 couplets selected from the translations of Divan-ı Kebir by Ergin and Barks were analyzed within the framework of the comprehension, deverbalization and re-expression stages of the Interpretive Theory of Meaning (1989) and interpreted in line with Rumi's approach. Based on the findings, it has been observed that Ergin carried out translations that were both correspondent and equivalent, while Barks met the equivalence criteria. It has been revealed that both translators went beyond the lexical level of the text and reached the meaning by units of sense and carried out their translations aiming to convey the meaning intended in the source text to the target culture.
Benzer Tezler
- Ortadoğu'da 1960 sonrası gelişen İslamcı akımların Türkiye'ye aktarımında çevirilerin rolü
The role of translations in the transmission of the post-1960 Islamist movements in the Middle East to Turkey
İSKENDER GÜNEŞ
Doktora
Türkçe
2022
Mütercim-TercümanlıkSakarya ÜniversitesiÇeviribilim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHARREM TOSUN
- Bahaeddin Özkişi sözlüğü
Dictionary of Bahaeddin Özkişi
MUSTAFA YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
DilbilimGaziosmanpaşa ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SAMİ BASKIN
- Lâmiʻî Çelebi Dîvânı'nın bağlamlı dizini ve işlevsel sözlüğü
Contextual index and functional dictionary of Lâmi̇'î Çelebi̇'s Dîvân
ESRA KILIÇ
Doktora
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
- Harput kaynaklı bir Cönk üzerine (İnceleme-metin)
On a Harput-based Cönk (Review-text)
HAMDİ TANER TÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıFırat ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BİROL AZAR
- Ali Rızâ b. Mehmed Rüşdî Yalvâcî'nin“Tavzîhu'r-râbıta fî tevşîhi'l-hakîka”adlı eseri (Metin inceleme ve tahlil)
The book of Ali Riza Yalvaci“Tavzdeh al-rabita fi tavsheh al-haqiqa”(Text analysis and critics)
HÜLYA ANIL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BETÜL GÜRER