Orta Anadolu Merinosu koyunlarında verim özelliklerinin genetik ilerlemesinin değerlendirilmesi
Genetic trend analysis of performance traits in central Anatolian Merino sheep
- Tez No: 989301
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SEDAT BEHREM, DR. ÖĞR. ÜYESİ YUNUS ARZIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Veteriner Hekimliği, Genetik, Veterinary Medicine, Genetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aksaray Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Veterinerlik Zootekni Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Orta Anadolu Merinosu (OAM) koyunlarında temel büyüme ve verimlilik özelliklerine ilişkin genetik parametreler, eğilimler ve kazanımlar, on yıllık performans ve soy kütüğü kayıtları (2013–2023; n = 13.920) kullanılarak nicel olarak değerlendirilmiştir. Analiz edilen özellikler doğum ağırlığı (DA), sütten kesim ağırlığı (SKA), günlük canlı ağırlık artışı (GCAA) ve Kleiber oranı (KO) olmuştur. Veri temizliği ve soy kütüğü doğrulamasının ardından, varyans kovaryans bileşenleri, doğrudan ve ana kaynaklı eklemeli etkileri içeren çok değişkenli hayvan modelleriyle, REML yöntemi (WOMBAT yazılımı) kullanılarak tahmin edilmiştir. Sabit etkiler (yıl, cinsiyet, doğum tipi, ana yaşı) R programında belirlenmiştir. Kalıtım derecesi (h²) tahminleri, özelliklerin orta düzeyde genetik kontrol altında olduğunu göstermiştir: DA = 0,408, SKA = 0,365, GCAA = 0,366 ve KO = 0,385. Ana kaynaklı varyans, tüm özelliklerde anlamlı bir katkı sağlamış ve özellikle KO için doğrudan varyansla karşılaştırılabilir düzeyde bulunmuştur; bu durum, maternal etkilerin önemini vurgulamaktadır. Genetik korelasyonlar, SKA ile GCAA arasında çok güçlü pozitif bir ilişki (rₐ = 0,994) ve KO'nın hem SKA (0,674) hem de GCAA (0,685) ile orta-yüksek düzeyde ilişkili olduğunu göstermiştir. DA ise doğum sonrası özelliklerle zayıf ve hafif negatif korelasyonlar göstermiştir; bu da büyük ölçüde farklı genetik kontrol mekanizmalarının etkili olduğunu düşündürmektedir. Genetik eğilim analizleri, özellikle 2015 yılından itibaren belirgin pozitif artış eğilimleri göstermiştir. 2013–2023 yılları arasında toplam genetik ilerleme SKA için anlamlı düzeyde pozitif olmuştur (+0,401 kg, +0,040 kg·yıl⁻¹) ve GCAA için de artış yönlü bulunmuştur (+0,051 kg, +0,005 kg·yıl⁻¹). Buna karşılık KO'da azalma (−0,255 birim, −0,026 birim·yıl⁻¹) ve DA'da hafif bir düşüş (−0.058 kg, −0.006 kg·yıl⁻¹) gözlenmiştir. 2022 yılı civarında görülen kısa süreli düşüş, daha küçük örneklem (n = 850) ve muhtemel çevresel dalgalanmalardan kaynaklanmıştır. Sonuç olarak, SKA ve GCAA pozitif, KO ise dengeleyici pozitif ağırlık veren çoklu özellik seleksiyon indeksi; büyüme ile yem verimliliğini uyumlu hale getirerek OAM sürülerinde uzun vadeli genetik, ekonomik ve çevresel sürdürülebilirliği artırabilir.
Özet (Çeviri)
This study quantified genetic parameters, trends, and gains for key growth and efficiency traits in Central Anatolian Merino (CAM) sheep using a decade of performance and pedigree records (2013–2023; n = 13.920). Traits analyzed were birth weight (BW), weaning weight (WW), average daily weight gain (ADWG), and Kleiber ratio (KR). After data cleaning and pedigree validation, variance–covariance components were estimated via multivariate animal models including direct and maternal additive effects, using REML (WOMBAT). Fixed effects (year, sex, birth type, dam age) were identified in R. Heritability (h²) estimates indicated moderate genetic control: BW = 0.408, WW = 0.365, ADWG = 0.366, and KR = 0.385. Maternal variance contributed meaningfully across traits and was comparable to direct variance for KR, underscoring the importance of maternal effects. Genetic correlations revealed a very strong positive association between WW and ADWG (rₐ = 0.994), and moderate-to-high correlations of KR with WW (0.674) and ADWG (0.685). BW showed weak, slightly negative correlations with postnatal traits, suggesting largely distinct genetic control. Genetic trend analysis showed clear, positive trajectories from ~2015 onward. Over 2013–2023, total genetic gain was substantial for WW (+0.401 kg, +0.040 kg·year⁻¹) and positive for ADWG (+0.051 kg, +0.005 kg·year⁻¹), whereas KR declined (−0.255 units, −0.026 units·year⁻¹) and BW slightly decreased (−0.058 kg, −0.006 kg·year⁻¹). A transient dip around 2022 coincided with a smaller cohort (n = 850) and likely environmental noise. A multi-trait selection index—retaining positive weights for WW and ADWG while assigning a balancing positive weight to KR—should reconcile growth with feed efficiency, enhancing long-term genetic, economic, and environmental sustainability in CAM flocks.
Benzer Tezler
- Orta Anadolu Merinos'larında önemli verim özellikleri ve bunların geliştirilmesi için bir seleksiyon indeksinin hesaplanması
Some important production traits of Central Anatolian Merino sheep and construction of a selection index to improve these traits
NECMETTİN ÜNAL
Doktora
Türkçe
1998
Veteriner HekimliğiAnkara ÜniversitesiZootekni Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİL AKÇAPINAR
- Akkaraman ve Orta Anadolu Merinosu Koyunlarının besi performansı ve metabolik profil yönünden karşılaştırılması
Comparison of Akkaraman and Central Anatolian Merino Sheep in terms of fattening performance and metabolic profile
İBRAHİM HALICI
Doktora
Türkçe
2024
Veteriner HekimliğiSelçuk ÜniversitesiHayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TAHİR BALEVİ
- Çoğuz kuzulayan Orta Anadolu merinosu koyunlarında BMP15 gen polimorfizminin araştırılması
Investigation of BMP15 gene polymorphism in multiple lambing Central Anatolian merino sheep
SELEN ACAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
GenetikEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHAMMET KAYA
- Orta Anadolu merinosu koyunlarda COX 2 selektif ve non spesifik nonsteroid antienfulamatuar ilaç uygulamalarının gebe kalma oranı üzerine etkisi
The effect of selective COX-2 and non-specific nonsteroidal anti-i̇nflammatory drug applications on pregnancy rate in Central Anatolian merino sheeps
MESUT KIRBAŞ
Doktora
Türkçe
2024
Veteriner HekimliğiSelçuk ÜniversitesiVeteriner Doğum ve Jinekoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN ERDEM