Psikolojik tefsirin imkânı (Yusuf Suresi örneği)
The possibility of psychological tafsir (The example of Surah Yusuf)
- Tez No: 989487
- Danışmanlar: PROF. DR. İBRAHİM GÜRSES
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Din, Psychology, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Din Psikolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kur'an, insana ilişkin duygu, düşünce ve davranışları çok boyutlu biçimde ele alan bir kitaptır. İnsanı inceleme konusu edinen psikoloji biliminin verileriyle gerçekleştirilecek okumalar, ayetlerdeki insani boyutların daha derinlikli biçimde anlaşılmasına ve modern insanın karşı karşıya kaldığı sorunlara ışık tutulmasına önemli katkılar sağlayabilir. Bu bağlamda psikolojik tefsir yaklaşımı, söz konusu ihtiyacın bir sonucu olarak gündeme gelmiş; henüz gelişim aşamasında bulunan bu alan üzerine çeşitli araştırmaların yapılmaya başlandığı görülmektedir. Böylece Kur'an'da insana dair temaların sistematik ve disiplinler arası bir perspektifle ele alınmasının önü açılmıştır. Bu çalışmanın amacı, Kur'an'da“ahsenü'l-kasas”olarak nitelenen Yusuf Suresi'ni psikolojik tefsir yöntemiyle ele alarak, sûredeki olay örgüsü, şahsiyetler, duygular ve davranış biçimlerini psikoloji literatürü ışığında incelemektir. Sûre, kıskançlık, iftira, sabır, affedicilik, güven, rüya, merhamet, şehvet gibi birçok olumlu ve olumsuz psikolojik tema içermesi bakımından zengin bir araştırma alanı sunmaktadır. Çalışma giriş ve dört bölümden oluşmaktadır. girişte araştırmanın konusu, amacı, yöntemi ve önemi açıklanmıştır. Birinci bölümde Kur'an, tefsir, psikoloji, din psikolojisi ve psikolojik tefsir kavramları ele alınarak kuramsal zemin oluşturulmuştur. İkinci bölümde Yusuf Suresi'nin psikolojik tefsiri yapılmış; ayetler hem klasik tefsir perspektifinde hem de çağdaş psikolojik yaklaşımlar ışığında değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde sûrede yer alan yetmişe yakın psikolojik tema alfabetik olarak incelenmiş, kavramların psikoloji bilimi ve dini literatürdeki anlamları karşılaştırılmıştır. Dördüncü bölümde psikolojik tefsirin imkânı tartışılmış, ulaşılan bulgular sonuç bölümünde bütüncül biçimde değerlendirilmiştir. Böylece araştırma, Yusuf Suresi bağlamında psikolojik tefsirin uygulanabilirliğini ortaya koymuş, din psikolojisi ile İslam psikolojisinin gelişimine katkı sağlayacak özgün bir örnek sunmuştur.
Özet (Çeviri)
The Qur'an is a book that addresses human emotions, thoughts, and behaviors in a multidimensional manner. Readings conducted in light of the findings of psychology, which studies human behavior, can significantly contribute to a deeper understanding of the human aspects reflected in the verses and shed light on the challenges faced by modern individuals. In this regard, the approach of psychological tafsir has emerged as a response to this need; although still in its developmental stage, research on the subject has already begun. This has paved the way for the systematic and interdisciplinary study of human-related themes in the Qur'an. The aim of this study is to interpret Surah Yusuf—referred to in the Qur'an as ahsan al-qasas (the best of stories)—through the method of psychological tafsir, by analyzing the narrative structure, characters, emotions, and behavioral patterns in light of the psychology literature. The Surah presents a rich field of study, as it encompasses numerous positive and negative psychological themes such as jealousy, slander, patience, forgiveness, trust, dreams, compassion, and desire. The dissertation consists of an introduction and four main chapters. In the introduction chapter outlines the research subject, aim, method, and significance. The first chapter establishes the conceptual framework by discussing the Qur'an, tafsir, psychology, psychology of religion, and psychological tafsir. The second chapter provides a psychological interpretation of Surah Yusuf, in which the verses are first explained within the classical tafsir tradition and then evaluated in light of contemporary psychological approaches. The third chapter examines nearly seventy psychological themes found in the Surah in alphabetical order, comparing their meanings in psychology and in the religious literature. The fourth chapter discusses the possibility of psychological tafsir, and the findings are presented in the conclusion. Thus, the study demonstrates the applicability of psychological tafsir through the example of Surah Yusuf and offers an original contribution to the development of both the psychology of religion and Islamic psychology.
Benzer Tezler
- Dilin işlevleri bağlamında Yûsuf Sûresinin tahlili
An analyze of Surat Yusuf in the context of language functions
ADİL TÜRKER
Doktora
Türkçe
2025
Dinİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EYUP AKŞİT
- Elmalılı M. Hamdı Yazır ve Seyyid Kutub tefsirinde psikoloji konuları
Elmalılı M. Hamdı Yazır and Seyyid Kutub Psychological Issues in their tafsir
İBRAHİM ETHEM ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
PsikolojiSüleyman Demirel ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN CERTEL
- Medeni Kanun'un 1007. maddesinin tapu hizmetleri çalışanları üzerindeki etkileri
Effect of 1007th article of Civil Code on land and cadastre workers
MESUT MEZKİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
İşletmeSüleyman Demirel Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN ERDEM
- Kur'an yorumunda bağlamın sınırlayıcılığı
Limitation of context in the Qur'anic interpretation
MEHMET BAĞÇİVAN