Çocuk illüstrasyonlarında kültürel Türk mitlerinin bağlanma teorisi kapsamında incelenmesi
An analysis of cultural Turkish myths in children's illustrations within the framework of attachment theory
- Tez No: 989513
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SALİH DENLİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri, Psikoloji, Fine Arts, Ancient Linguistics and Cultures, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Dijital illüstrasyon, Fantastik illüstrasyon, Güvenli bağlanma, Güvensiz bağlanma, Kitap illüstrasyonları, Türk destanları, Türk efsaneleri, Türk illüstrasyon sanatı, Türk mitolojisi, Yayın illüstrasyonu, Digital illustration, Fantastic illustration, Attachment security, Insecure attachment, Book illustrations, Turkish legends, Turkish illustration art, Turkish mythology, Editorial illustration
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Grafik Tasarımı Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Grafik Tasarımı Sanat Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, çocuk kitaplarındaki illüstrasyonların işlevi, anlamı ve çocuk gelişimi üzerindeki çok yönlü etkileri ele alınmıştır. Çocuk kitapları, yalnızca metinsel bir anlatı sunmakla kalmayıp, görsel unsurlarıyla da çocukların dünyayı algılama, anlamlandırma ve duygularını düzenleme biçimlerine doğrudan katkıda bulunan önemli kültürel ürünlerdir. Bu bağlamda tezde, illüstrasyonun çocuk kitaplarında metni destekleyen pasif bir öğe değil; anlatıyı tamamlayan, anlamı zenginleştiren ve çocuğun psikolojik dünyasıyla etkileşime giren aktif bir anlatım aracı olduğu ortaya konulmuştur. Çalışmada, özellikle bağlanma kuramı (Bowlby, 1969) ve özdeşim kuramı gibi psikolojik yaklaşımlar temel alınarak çocukların karakterlerle nasıl duygusal bağ kurduğu, karakterlerin tasarımında hangi görsel kodların bu bağı güçlendirdiği irdelenmiştir. Literatürdeki güncel kuramsal tartışmalar doğrultusunda, çocuk illüstrasyonlarının renk kullanımı, biçim dili, yüz ifadeleri ve sahne kompozisyonları gibi unsurların, çocukların duygusal ve bilişsel gelişimlerine katkı sunan temel faktörler olduğu tespit edilmiştir. Köroğlu Destanı, Yiğitler Yiğidi ve Uçan At Masalı gibi örnek olay incelemeleri aracılığıyla, seçilen karakterlerin görsel ve anlatımsal özellikleri analiz edilerek karakter tasarımının kültürel hafızayı diri tutma ve yeni nesillerle bağ kurma işlevi vurgulanmıştır. Tez kapsamında yürütülen literatür taraması, ulusal ve uluslararası kaynaklardan elde edilen bilimsel yayınlar üzerinden gerçekleştirilmiş; illüstrasyon, çocuk psikolojisi ve anlatı kuramları ekseninde disiplinler arası bir çerçeve oluşturulması amaçlanmıştır. Bu çerçevede, illüstratörlerin çocukların yaş özelliklerine ve gelişim evrelerine uygun karakter tasarımı yaparken psikolojik kuramlardan nasıl yararlanabilecekleri tartışılmış; illüstrasyonun pedagojik sorumluluğuna dikkat çekilmiştir. Araştırmanın bulguları, çocuk illüstrasyonlarının görsel bir canlandırma olmanın yanında çocukların dünyayı keşfetmelerini, hikâyedeki olayları anlamlandırmalarını ve karakterlerle özdeşim kurarak duygusal ihtiyaçlarını ifade etmelerini kolaylaştıran çok katmanlı bir iletişim aracı olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak bu tez, illüstratörlerin çocuk kitabı üretim sürecinde psikolojik yaklaşımlardan nasıl yararlanabileceklerine dair önemli kuramsal ve pratik çıkarımlar sunmakta; çocuk kitaplarının görsel niteliğinin pedagojik, kültürel ve duygusal boyutlarını bütüncül bir bakış açısıyla ele almaktadır.
Özet (Çeviri)
In this thesis, the functions, meanings, and multifaceted effects of illustrations in children's books on child development are examined. Children's books are not only textual narratives but also significant cultural products that contribute directly to how children perceive and make sense of the world and regulate their emotions through visual elements. In this context, the thesis reveals that illustrations in children's books are not passive elements that merely support the text; rather, they are active narrative tools that enrich meaning and interact with the child's psychological world. The study particularly draws upon psychological approaches such as attachment theory (Bowlby, 1969) and identification theory to explore how children form emotional bonds with characters and what visual codes in character design reinforce these bonds. In line with current theoretical discussions in the literature, it is determined that key factors such as the use of color, visual language, facial expressions, and scene compositions in children's illustrations contribute significantly to children's emotional and cognitive development. Through case studies including The Epic of Köroğlu, The Bravest of the Brave, and The Flying Horse Tale, the visual and narrative characteristics of selected characters are analyzed, emphasizing the role of character design in preserving cultural memory and building connections with new generations. The literature review conducted within the scope of this thesis is based on national and international academic sources and aims to establish an interdisciplinary framework centered on illustration, child psychology, and narrative theory. Within this framework, it is discussed how illustrators can benefit from psychological theories while designing characters appropriate to children's age characteristics and developmental stages, and attention is drawn to the pedagogical responsibility of illustration. The findings demonstrate that children's illustrations, beyond being visual representations, serve as complex communication tools that help children explore the world, interpret narrative events, and express emotional needs by identifying with characters. In conclusion, this thesis offers significant theoretical and practical insights into how illustrators can utilize psychological approaches in the production of children's books, addressing the pedagogical, cultural, and emotional dimensions of visual quality in a holistic manner.
Benzer Tezler
- Çocuk kitabı illüstrasyonlarında Türk kültür imgelerinin kullanımı
Use of Turkish cultural images in children's book illustrations
BURCU KANAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Güzel SanatlarNecmettin Erbakan ÜniversitesiGrafik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAHMUT SAMİ ÖZTÜRK
- Çocuk kitabı illüstrasyonlarında kullanılan kültürel imgeler Elif Yemenici örneği
Cultural images used in children's book illustrations the case of Elif Yemenici
ORHAN ATEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Güzel Sanatlarİnönü ÜniversitesiGrafik Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR ÖZHAN
- Klasik dünya masalı illüstrasyonlarında bedensel stereotip
Bodily stereotype in classical world fairy tale illustration
NURA ALİOSMAN
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2025
İletişim BilimleriMarmara ÜniversitesiGrafik Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ALİ MÜSTECAPLIOĞLU
- Postmodern bir örnek Shaun Tan'ın“Asla Neden Diye Sorma”çocuk kitabı illüstrasyonlarının göstergebilimsel analizi
A postmodern example: A semiotic analysis of illustrations in Shaun Tan's“Rules of Summer”
BETÜL NAS
- Anadolu Medeniyetler Müzesi'ndeki Frig eserlerinin hareketli kitap illüstrasyonları ile tanıtımı
Introduction of Phrygian artifacts in the Museum of Anatolian Civilizations through animated book illustrations
BÜŞRA SEÇİLMİŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Güzel SanatlarAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEÇİL KARTOPU