From theory to metrics: a spatial evaluation of the 15-minute city concept using geomarketing and geographic information systems (GIS) in Ankara
Teoriden metriğe: Ankara'da 15 dakikalık şehir kavramının geomarketıng ve coğrafi bilgi sistemleri (CBS) ile mekânsal değerlendirmesi
- Tez No: 989567
- Danışmanlar: PROF. DR. ZÜBEYDE MÜGE AKKAR ERCAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Şehircilik ve Bölge Planlama, Urban and Regional Planning
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Jeodezi ve Coğrafi Bilgi Teknolojileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kentler, otomobil bağımlılığını azaltmak ve gündelik erişilebilirliği artırmak amacıyla yakınlık temelli modelleri ve düşük karbonlu kentsel biçimleri giderek daha fazla benimsemektedir. Bu yaklaşım içinde öne çıkan çerçevelerden biri 15 dakikalık kent modelidir; ancak uygulamalar çoğunlukla konut merkezli tampon bölgelerine dayanmakta ve ulaşım düğüm noktalarının rolünü göz ardı etmektedir. Bu tez, bu boşluğu doldurmak amacıyla, Ankara'da 15 dakikalık kent yaklaşımının geliştirilmesinde kentsel raylı sistem istasyonlarının çok amaçlı hizmet odakları olarak nasıl işlediğini inceleyen kentsel raylı sistem istasyonu merkezli bir çerçeve önermektedir. Bu çalışma, 15 dakikalık kent ölçütlerini kullanmak üzere özel bir web uygulaması olan Geomarketing'i temel alan bir değerlendirme yöntemi geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bu nedenle araştırma, hem 15 dakikalık kent kavramının kentsel raylı toplu taşıma istasyonları bağlamında değerlendirilmesinde hem de bir değerlendirme yöntemi geliştirilmesinde keşfedici ve yenilikçi bir nitelik taşımaktadır. Ankara'ya odaklanan çalışmada, kentsel raylı sistem istasyonları çalışma alanları olarak seçilmiştir. 15 dakikalık kentin dört göstergesi (yoğunluk, yakınlık, çeşitlilik ve yaygınlık) Başarsoft tarafından geliştirilen Geomarketing web uygulamasını kullanılarak değerlendirilmiştir. Değerlendirme yöntemi iki aşamalı pilot çalışma olarak yürütülmüştür. Birinci Aşama 15 dakikalık kent kavramını 11 istasyon üzerinden incelerken, İkinci Aşama bu kavramı 54 istasyon üzerinde değerlendirmektedir. Her istasyon için 5, 10 ve 15 dakikalık yaya ağlarına dayalı kapsam alanları oluşturulmuş; yoğunluk, yakınlık, işlevsel çeşitlilik (Shannon Endeksi) ve erişilebilirlik çerçevesinde yaygınlık analiz edilmiştir. Veri kaynakları arasında adres/bina birimleri, TÜİK mahalle demografileri ve Başarsoft POI verileri bulunmaktadır. Veri ve analiz süreçlerinde karşılaşılan zorluklar, web uygulamasının planlama odaklı işlevlerinin birlikte geliştirilmesine katkı sağlamıştır. Bulgular, istasyonlar arasında belirgin farklılaşmalar olduğunu göstermektedir: Aktarma odaklı M2 hattı istasyonları sınırlı konut dokusu nedeniyle yaya yakınlığı açısından düşük performans sergilerken, merkezi ve karma arazi kullanımlı istasyonlar (ör. Kızılay, Kolej, Demirtepe) en yüksek değerlere ulaşmaktadır. İstasyon kapsam alanları yüksek nüfus yoğunluklarına rağmen düşük işlevsel çeşitlilik göstermektedir. Öneriler arasında“ilk beş dakika”olanaklarının desteklenmesi, tek işlevli istasyon çevrelerinde karma arazi kullanımlı gelişimin teşvik edilmesi ve gelecekteki yatırımların yönlendirilmesi için istasyon merkezli analiz araçlarının kullanılması yer almaktadır.
Özet (Çeviri)
Cities are increasingly adopting proximity-based models and low-carbon urban forms to reduce car dependence and enhance everyday accessibility. A prominent framework within this agenda is the 15-minute city, yet empirical applications often rely on residence-centered buffers and overlook the role of transit nodes. This thesis addresses this gap by proposing an urban rail transit station centered framework to examine how urban rail stations function as multi-purpose service hubs in advancing the 15-minute city in Ankara. The study seeks to develop an assessment method to use the 15-minute city measures by using a special Geomarketing web application. Hence, this research is exploratory and innovative in assessing the concept of 15-minute city regarding urban rail transit stations, as well as developing an assessment method. Focusing on Ankara, the urban rail transit stations are selected as the case study sites. Four indicators of the 15-minute city, (density, proximity, diversity and ubiquity) are assessed by using the Geomarketing web application developed by Başarsoft. The assessment method is conducted in a two-phase pilot studies. Phase 1 assesses the 15-minute city concept by focusing on 11 stations, while Phase 2 assesses this concept on 54 stations. Catchment zones are delineated using 5-, 10-, and 15-minute pedestrian networks, enabling analysis of density, proximity, functional diversity (Shannon Index), and ubiquity through an accessibility framework. Data sources include address/building units, TÜİK neighborhood demographics, and Başarsoft POIs, with web application co-development emerging as a practical outcome of addressing data and workflow challenges. Findings reveal clear differentiation among stations: transfer-oriented M2 stations underperform in walkable proximity due to limited residential presence, while centrally located mixed-land use stations (e.g., Kızılay, Kolej, Demirtepe) score highest. Although station catchment zones show high population densities, functional diversity remains limited. Recommendations emphasize enhancing“first-five-minutes”amenities, promoting mixed-land use development near single-function stations, and using station-centered diagnostics to guide future investments.
Benzer Tezler
- İstanbul'da ilçe belediyelerinin sosyal medya profillerinin diyalojik iletişim performansı
Dialogical communication performance of social media profiles of district municipalities in Istanbul
BETÜL KELEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURGAY KEREM KORAMAZ
- Derin öğrenme yöntemleri ile zaman serisi tahmini
Time series classification with deep learning methods
HAKAN GÜNDÜZ
Doktora
Türkçe
2019
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEHRA ÇATALTEPE
- Spatial-behavioral dynamics in varied urban configurations during emergencies: An integrated VR-ABM approach to disaster resilience
Acil durumlarda farklı kentsel ortamlardaki mekânsal ve davranışsal dinamikler: Afet dayanıklılığı için entegre bir VR-ABM yaklaşımı
DUYGU KALKANLI
Doktora
İngilizce
2026
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEDA KUNDAK
- Rethinking the line: Computational and critical approaches to motion-based drawing
Çizgiyi yeniden düşünmek: Hareket tabanlı çizime hesaplamalı ve eleştirel yaklaşımlar
GÖRKEY GÜREL
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEMA ALAÇAM
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇAĞIN TANRIVERDİ ÇETİN
- Kullanıcı katılımlı mimari tasrımda nörroestetik temelli bir karar destek yaklaşımı önerisi
A proposal for a neuroaesthetics-based decision support approach in participatory architectural design
YAVUZ BAHADIR CERTEL