Ameliyathanede dillendirmeyi etkileyen bireysel faktörler ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
Study on the validity and reliability of the scale of individual factors affecting verbalization in the operating room in Turkish
- Tez No: 989618
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK YILDIRIM TANK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Ameliyathane hemşiresi, cerrahi, dillendirme, ameliyathanede dillendirme, geçerlik, güvenirlik, Operating room nurse, surgery, verbalization, verbalization in the operating room, validity, reliability
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, orijinal dili İngilizce olan ve Amerika Birleşik Devletleri'nde geliştirilen Ameliyathanede Dillendirmeyi Etkileyen Bireysel Faktörler Ölçeğinin Türkçe'ye uyarlanması ile geçerlik ve güvenirliğinin değerlendirilmesi amacıyla metodolojik türde gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin Türkçe uyarlama sürecinde çeviri–geri çeviri yöntemi uygulanarak dil geçerliği sağlanmıştır. Kapsam geçerliği için sekiz uzmandan görüş alınmış ve kapsam geçerlik indeksi (KGI) 0,97 olarak hesaplanmıştır. Araştırmanın örneklemini Zonguldak ilinde görev yapan 107 ameliyathane hemşiresi oluşturmuştur. Ölçeğin yapı geçerliğini değerlendirmek amacıyla açıklayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılmıştır. AFA öncesinde örneklemin uygunluğu Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) katsayısı ve Bartlett küresellik testi ile değerlendirilmiş; KMO değeri 0,751 ve Bartlett testi ki-kare değeri 809,528 olarak bulunmuştur. Test–tekrar test güvenirlik analizinde ölçümler arasında anlamlı bir farklılık bulunmaması, ölçeğin zamansal tutarlılığa sahip olduğunu ortaya koymuştur. Analizler sonucunda ölçeğin iki boyutlu bir yapıya sahip olduğu ve toplam varyansın %75,084'ünü açıkladığı belirlenmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda elde edilen uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu saptanmıştır. Ölçeğin öz yeterlilik alt boyutuna ait Cronbach's Alpha katsayısı 0,900; sonuç beklentisi alt boyutuna ait Cronbach's Alpha katsayısı ise 0,896 olarak bulunmuş ve her iki alt boyutun da yüksek düzeyde güvenirliğe sahip olduğu belirlenmiştir. Tukey toplanabilirlik testi sonuçlarına göre ölçeğin toplam puan üzerinden değerlendirilemeyeceği, her bir alt boyutun kendi içinde ele alınması gerektiği saptanmıştır (F=36,034; p<0,001). D10 maddesi faktör çıkarım değeri 0,30'un altında olduğu için ölçekten çıkarılmış ve analizler 9 madde ve 2 faktörden oluşan yapı üzerinden sürdürülmüştür. Sonuç olarak, Ameliyathanede Dillendirmeyi Etkileyen Bireysel Faktörler Ölçeğinin Türkiye'deki sağlık hizmetleri bağlamında ameliyathane hemşirelerinde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
This research was conducted as a methodological study to evaluate the validity and reliability of the Turkish adaptation of the Individual Factors Affecting Verbalization in the Operating Room Scale, which was originally developed in English in the United States. The translation-back translation method was used to ensure linguistic validity during the Turkish adaptation process. For content validity, opinions were obtained from eight experts, and the content validity index (CVI) was calculated as 0.97. The sample of the study consisted of 107 operating room nurses working in Zonguldak province. Exploratory factor analysis (EFA) and confirmatory factor analysis (CFA) were performed to evaluate the construct validity of the scale. Prior to EFA, the suitability of the sample was evaluated using the Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) coefficient and Bartlett's sphericity test; the KMO value was found to be 0.751 and the Bartlett test chi-square value was 809.528. The test-retest reliability analysis revealed no significant difference between measurements, indicating that the scale has temporal consistency. The analyses determined that the scale has a two-dimensional structure and explains 75.084% of the total variance. The fit indices obtained from the confirmatory factor analysis were found to be at an acceptable level. The Cronbach's Alpha coefficient for the self-efficacy sub-dimension of the scale was 0.900, while the Cronbach's Alpha coefficient for the outcome expectation sub-dimension was 0.896, indicating that both sub-dimensions have a high level of reliability. According to the Tukey's test of homogeneity results, it was determined that the scale could not be evaluated based on the total score and that each sub-dimension had to be considered separately (F=36.034; p<0.001). Item D10 was excluded from the scale because its factor extraction value was below 0.30, and the analyses were continued based on a structure consisting of 9 items and 2 factors. In conclusion, it was determined that the Scale of Individual Factors Affecting Verbalization in the Operating Room is a valid and reliable measurement tool that can be used by operating room nurses in the context of healthcare services in Turkey.
Benzer Tezler
- Ameliyathanede dillendirmeye yönelik kişisel faktörler ölçeğinin Türkçe'ye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması
Turkish adaptation, validity and reliability study of the intrapersonal factors scale for speaking-up in the operating room
NAZMİYE MERVE KARABULUT GÖKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
HemşirelikHacettepe ÜniversitesiCerrahi Hastalıklar Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZAHİDE TUNÇBİLEK
- Ameliyathanede hasta güvenliğinin incelenmesi
The study of patient safety in the operating room
BURCU ÖĞÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
HastanelerMarmara ÜniversitesiCerrahi Hastalıklar Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA ETİ ASLAN
- Ameliyathanede hasta güvenliği kapsamında cerrahi spanç sayım ilkelerine uyulma durumunun incelenmesi
Analysıs of complıance to prıncıples of surgıcal sponge count ın the operatıng room wıthın context of patıent safety
BETÜL İLBEY
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
HemşirelikMarmara ÜniversitesiCerrahi Hastalıklar Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA ETİ ASLAN
- Ameliyathanede sıvı dolgulu destek yüzeyi kullanmanın basınç ülserini önlemeye etkisi
Effect of fluid filled support surface utilization on prevention of pressure ulcer in the operating room
ŞENAY GÜL
- Ameliyathanede hastaların hemşirelik bakım kalitesi hakkında düşüncelerinin ve kaygı düzeylerinin değerlendirilmesi
Thoughts about the quality of nursing care of patients in the operating room and the assessment of anxiety levels
ESRA ÇEVİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
HemşirelikTrakya ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÜMMÜ YILDIZ FINDIK