Resmi mevzuatta soru yanıtlama için getirimleartırılmış üretim tabanlı sistemler
Retrieval-augmented generation–based models forquestion answering on official regulations
- Tez No: 989720
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ ŞENTÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği, Electrical and Electronics Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Elektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi'ne ait Türkçe mevzuat belgeleri üzerinde kullanıcı sorularına güvenilir, izlenebilir ve bağlama dayalı yanıtlar üretebilen RAG tabanlı bir soru-cevap sistemi geliştirilmiştir. Çalışma kapsamında on beş mevzuat belgesi PDF'den metne dönüştürülmüş; içerik temizleme, normalizasyon ve yazım birliği adımları uygulanmıştır. Mevzuatın doğal hiyerarşisi korunarak başlık, madde, fıkra ve bent düzeylerinde yapılandırılmış bir veri temsili oluşturulmuştur. Veri hazırlama sürecinde iki temsil stratejisi değerlendirilmiştir: madde temelli parçalamada her madde anlam bütünlüğünü koruyan bağımsız birimlere ayrılarak spesifik hükümlere hızlı erişim hedeflenmiş; başlık temelli parçalamada ise bölüm ve alt bölüm başlıkları altında ilgili maddeler, fıkra ve bentleriyle birlikte tek bir bağlam bloğu hâline getirilerek daha bütüncül bağlam sağlanmıştır. Bu ikinci yaklaşım, tanımlar, kapsam hükümleri, istisnalar, uygulama usulleri ile madde içi ve maddeler arası atıfların birlikte değerlendirilmesine imkân vererek özellikle süreç odaklı ve koşul–sonuç ilişkili sorularda geri getirme kapsamını artırmıştır. Her iki strateji için çok dilli yoğun gömme modeliyle vektör temsiller üretilmiş, FAISS üzerinde semantik getirme uygulanmış ve büyük dil modeli getirilen bağlam üzerinden yanıt üretmiştir. Performans; RAGAS kapsamında yanıt doğruluğu, bağlam ilgililiği, yanıt ilgililiği ve bağlama sadakat ölçütleriyle, metin benzerliği ise BERTScore ile değerlendirilmiştir. Bilgi getirme başarısı kesinlik, duyarlılık, MRR ve NDCG gibi metrikleriyle analiz edilmiştir. Sonuçlar, madde temelli temsilin üst sıralarda kesinlik sağlayabildiğini, başlık temelli temsilin ise daha yüksek kapsayıcılık ve bağlamsal bütünlük sunarak karmaşık sorularda daha tutarlı ve açıklayıcı yanıtlar ürettiğini göstermiştir. GraphRAG, bu veri ölçeğinde klasik RAG'a kıyasla belirgin bir üstünlük sağlamamıştır.
Özet (Çeviri)
In this thesis, a RAG-based question–answering system was developed to generate reliable, traceable, and context-aware responses to user queries using Turkish regulatory documents from Isparta University of Applied Sciences. Fifteen regulatory documents were converted from PDF to text, then cleaned, normalized, and spellingstandardized. Preserving the natural hierarchy of the regulations, a structured representation was created at the levels of titles, articles, paragraphs, and subparagraphs. Two representation strategies were evaluated. In the article-based chunking approach, each article was split into independent units that preserve semantic integrity, enabling rapid access to specific provisions. In the title-based chunking approach, relevant articles and their paragraphs and subparagraphs were grouped under section and subsection titles into a single contextual block, providing a more holistic context. This supported joint evaluation of definitions, scope, exceptions, procedures, and intra- and inter-article references, improving retrieval coverage for process-oriented and condition–outcome queries. For both strategies, vector representations were produced using a multilingual dense embedding model; semantic retrieval was performed with FAISS, and a large language model generated answers based on retrieved context. Performance was assessed with RAGAS (answer correctness, context relevance, answer relevance, faithfulness), while BERTScore measured textual similarity. Retrieval effectiveness was analyzed via Precision, Recall, MRR, and NDCG. Results indicated that article-based representation can yield higher top-rank precision, whereas title-based representation provides greater coverage and contextual coherence, producing more consistent, explanatory answers for complex queries. GraphRAG showed no significant advantage over classical RAG at this data scale.
Benzer Tezler
- Kentsel dönüşüm uygulamalarında, müteahhit ve mülk sahibi arasındaki uzlaşma problemlerinin değerlendirilmesi“Fikirtepe örneği”
The consideration of the problems between the contractor and the property owners in urban reconstruction practices“Fikirtepe instance”
LENAR VALİEV
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA TEOMAN TEKKÖKOĞLU
- Okul müdürlerinin öğretmenlere verdiği disiplin cezalarına ilişkin okul müdürlerinin görüşlerinin incelenmesi
Examination of school principals' views on be inflict disciplinary punishment to teachers by school principals
GÜLNUR YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET FARUK LEVENT
- İlkokullarda yönetici davranışlarının öğretmenlerin verimliliğine etkisi
Başlık çevirisi yok
AYLANUR ATAKLI
Doktora
Türkçe
1993
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NEZAHAT SEÇKİN
- Özel dershanelerden resmi okullara atanan ilköğretim fen bilimleri öğretmenleri üzerine bir durum çalışması
A case study on primary school science teachers appointed to public schools from private teaching institutions
ABDULLAH ÇETİN
Doktora
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FATMA SADIK
- Türkiye'de aile sağlığı merkezlerinde görev yapan aile hekimlerinin yasal hakları ve sorumlulukları hakkındaki bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Assessment of the level of knowledge of family doctors working in family health centres in Turkey regarding their legal rights and responsibilities
NİHAT TAYLAN TİMUR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiSakarya ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET RAŞİT AYDIN