Atık yönetiminde mali araçların rolü: Türkiye ve seçilmiş ülke uygulamaları
The role of financial instruments in waste management: Turkey and selected country practices
- Tez No: 990095
- Danışmanlar: PROF. DR. LEVENT YAHYA ESER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Maliye Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsan faaliyetleri sonucunda her geçen atık miktarı artmakta; kentleşme, sanayileşme, nüfus artışı ve değişen tüketim alışkanlıkları bu süreci hızlandırmaktadır. Doğada uzun süre kaybolmadan kalan atıklar çevresel, ekonomik ve sosyal sorunlara yol açmaktadır. Kontrol altına alınmadığında atıklar ciddi riskler oluşturmaktadır. Bu nedenle, atıklarla mücadele büyük önem taşımakta olup, etkin bir atık yönetimi için hukuki düzenlemeler, mali araçlar ve bilgilendirici politikaların uygulanması gerektiği ifade edilmektedir. Akademik çalışmalar incelendiğinde, atık yönetiminde kullanılan mali araçları ele alan çalışmaların sınırlı düzeyde olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, atık yönetiminde kullanılan mali araçların etkinliğini Türkiye ve seçilmiş ülkeler olan Danimarka, Finlandiya, Almanya, İsveç, Fransa, Norveç, Macaristan ve Slovakya'da ortaya koymaktır. Bu doğrultuda, Türkiye ve seçilmiş ülkelerde kullanılan mali araçlar ele alınmakta ve Türkiye için uygulanabilir öneriler ortaya koyulmaktadır. Çalışmada mevcut literatürdeki akademik kaynaklar ve güvenilir ikincil veriler ele alınarak betimsel bir analiz yapılmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde atık ve atık yönetiminin kavramsal çerçevesi ortaya koyulmaktadır. Devamında, Türkiye'de ve seçilmiş ülkelerde atık yönetiminde kullanılan mali araçlar ele alınmaktadır. Son bölümde ise Türkiye ve seçilmiş ülkelerdeki mali araçlar karşılaştırılmakta ve Türkiye için çıkarımlar ile önerilerde bulunulmaktadır. Çalışma sonucunda, Türkiye'nin son yıllarda atık yönetimi alanında çeşitli politika adımları attığı görülmektedir. Bu adımlar arasında döngüsel ekonomi uygulamaları, sıfır atık girişimleri, plastik poşet kullanımına yönelik vergi düzenlemesi ve depozito iade sistemi yer almaktadır. Bununla birlikte, mevcut atık yönetimi uygulamaları henüz istenilen düzeye erişmemiş olup, Türkiye'nin geri dönüşüm oranları seçilmiş ülkelerin belirgin biçimde gerisinde kalmaktadır. Bu doğrultuda, mali araçların çeşitlendirilmesi, mevcut politikaların güçlendirilmesi ve toplumsal farkındalık düzeyinin artırılması, sürdürülebilir ve etkin bir atık yönetim sistemi için kritik öneme sahiptir.
Özet (Çeviri)
The amount of waste is constantly increasing as a result of human activities; urbanization, industrialization, population growth, and changing consumption habits are accelerating this process. Waste that remains in nature for a long time without disappearing leads to environmental, economic, and social problems. When left uncontrolled, waste poses serious risks. Therefore, waste management is of great importance, and it is stated that legal regulations, financial tools, and informative policies should be implemented for effective waste management. An examination of academic studies reveals a limited number of studies addressing the financial instruments used in waste management. The aim of this study is to determine the effectiveness of financial instruments used in waste management in Turkey and selected countries: Denmark, Finland, Germany, Sweden, France, Norway, Hungary, and Slovakia. Accordingly, the financial instruments used in Turkey and the selected countries are examined, and feasible recommendations for Turkey are presented. The study employs a descriptive analysis, considering existing academic sources and reliable secondary data. The first section of the study presents the conceptual framework of waste and waste management. Following this, the financial instruments used in waste management in Turkey and the selected countries are discussed. Finally, the financial instruments in Turkey and the selected countries are compared, and conclusions and recommendations for Türkiye are presented. The study reveals that Turkey has taken various policy steps in the field of waste management in recent years. These steps include circular economy practices, zero-waste initiatives, tax regulations on plastic bag use, and a deposit return system. However, current waste management practices have not yet reached the desired level, and Turkey's recycling rates lag significantly behind those of selected countries. Accordingly, diversifying financial instruments, strengthening existing policies, and increasing public awareness are critical for a sustainable and effective waste management system.
Benzer Tezler
- İran ekonomisinde ithal ikamesi ve yapısal değişmenin ekonometrik analizi
Başlık çevirisi yok
HEDAYAT MONTAKHAB
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU
- Çevre yönetiminde ekonomik araç kullanımının istanbul katı atık yönetimi üzerinde incelenmesi
An investigation of the impact of economic instrument use on environmental management in the case of istanbul's solid waste management
ERCAN ÇİTİL
Doktora
Türkçe
2009
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZGÜR KAYALICA
PROF. DR. CUMALİ KINACI
- Entegre katı atık yönetiminde kullanılan idari araçlar içinde ürün içerik standartlarının yeri
The place of minimum content standards in administrative tools used in the integrated solid waste
BİLAL KAYAOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Kamu YönetimiKaradeniz Teknik ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN SADOĞLU