Türk edebiyatı'nda kaside geleneğinde iktidar kavram alanı (15-18. yüzyıl)
Conceptual space of power in the eulogy tradion in Turkish literature (15-18. century)
- Tez No: 990099
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA UYSAL BOZASLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kavram alanı, dildeki sözcüklerin birbirleriyle ilişkilerini belirleyen, bu ilişkinin incelenmesiyle sözcüklerin eş anlamlı, yakın anlamlı veya anlam yönüyle birbirini tamamlayan yönlerini ele alan ve sözcük ağlarının tespitine olanak sağlayan dil kuramıdır. Bu kurama dayanarak yapılan çalışmalarda sözcüklerin kullanıldıkları bağlamda kazandıkları anlamlar ve yüzyıllar içerisinde yaşadıkları değişim ve dönüşümler üzerinde durulmaktadır. Bu bilgilerden ilham alarak bu çalışmada padişahın/paşanın varlığı, gücü, devletin devamlılığı vb. konularda önemli bilgiler içeren kasidelerde“iktidar”sözcüğünün kavram alanı kasideler aracılığıyla incelenmiştir. İlk aşamasında kavram alanı açıklanmış ve ardından iktidar sözcüğü, sözlüklerde taranarak“iktidar”sözcüğünün kavram alanı tespit edilmiştir. İktidar sözcüğüyle ilişkili olan sözcüklerin tespit edilmesiyle kasidelerde iktidara yönelik ifadelerin hangi konular etrafında yoğunlaştığı belirlenmiştir. Bu değerlendirmede 15-18. yüzyıllarda yaşamış ve dönemlerine kasideciliği ile damga vurmuş Şeyhî, Ahmet Paşa, Necatî, Fuzûlî, Bâkî, Hayalî Bey, Nâbî, Nâ'ilî-i Kadîm, Nef'î, Nedîm, Şeyh Gâlip ve Sünbülzade Vehbî'nin kasidelerindeki“iktidar”sözcüğünün kavram alanı tespit edilerek sonuç kısmında dönemlere, şairlere ve iktidarla ilişkili kişilere dair tespitlere yer verilmiştir.
Özet (Çeviri)
The conceptual space is a linguistic theory that identifies the relationships among words and, by examining those relationships, addresses synonymy, near-synonymy, and meaning relations that complement one another, thereby enabling the detection of lexical networks. Studies grounded in this framework focus on the meanings words acquire in their usage contexts and on the changes and transformations they undergo across centuries. Drawing on these insights, the present study examines the conceptual space of the word“iktidar”in eulogies, which contain significant information concerning the presence and power of the sultan/pasha, the continuity of the state, and related matters. In the first stage, the theory of conceptual spaces is outlined; subsequently, dictionaries are surveyed to delineate the conceptual space of the word“iktidar.”By identifying the words associated with“iktidar,”the study determines the themes around which expressions of power concentrate in eulogies. This analysis examines the concept of“iktidar”in the eulogies of prominent poets from the 15th to 18th centuries —such as Şeyhî, Ahmet Paşa, Necatî, Fuzûlî, Bâkî, Hayalî Bey, Nâbî, Nâ'ilî-i Kadîm, Nef'î, Nedîm, Şeyh Gâlip, and Sünbülzade Vehbî— by identifying the time period in the world and providing context for the individuals, figures, and daily life in relation to power and its realities.
Benzer Tezler
- Ahmed-i Dâ'î Divanı tahlili
Analysis of the Divan of Ahmed-i Dâ'î
ÖZLEM TOSUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıYozgat Bozok ÜniversitesiEski Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDEM SARIKAYA
- Hâmid Dîvânı (inceleme-tenkidli metin) -Şeyh Muhammed Hâmid-
Hâmid's Dîvân (examination-critical text) -Seyh Muhammed Hâmid-
TARIK FİDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAİT OKUMUŞ
- Üsküplü İshak Çelebi Divan [metin-çeviri-açıklamalar-dizin]
Ishak Çelebi from Skopje Divan [text-translation-explanations-index]
MURAT KEKLİK
Doktora
Türkçe
2014
Türk Dili ve EdebiyatıKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTürkoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN TAŞ
- Fehîm-i Kadîm Dîvânı'nda beyân ve bedî sanatları
On the Divân of Fehîm-i Kadîm beyân ve bedî arts
İSMET KARAGÖL
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Türk Dili ve EdebiyatıFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. TÜRKAN ALVAN
- Su'ûd Mehmed Yavsî Efendi hayatı, edebî kişiliği, eserleri ve dîvânı'nın tenkidli metni
The life of Su'ûd Mehmed Yavsî Efendi, his literary personality, works and the critical edition of divan
GÖKÇE SEREN YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Türk Dili ve EdebiyatıMuğla ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PERVİN ÇAPAN