Avrupa yapay zekâ yasası kapsamında kabul edilemez sistemler
Prohibited artificial intelligence systems under artificial intelligence act
- Tez No: 990264
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YASEMİN GÜLLÜOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilişim ve Teknoloji Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bilişim ve Teknoloji Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde yapay zekâ teknolojileri hayatımızın her alanında kendini göstermektedir. Yıllar içerisinde yapay zekâ araştırmalarına olan ilgiyi artıran veya azaltan gelişmeler yaşanmıştır. Alana olan ilginin arttığı dönemlerde araştırmalar fonlanmışsa da vaadedilen sonuçlara ulaşamadığında destekler kesilmiş ve araştırmaların durmasına yol açmıştır. Geliştirilen yeni yapay zekâ sistemleri ve elde ettikleri başarılar ise ilginin tekrar artmasını sağlamıştır. Dolayısıyla başarısızlıklarla beraber alana olan ilginin azaldığı dönemler yapay zekâ kışı, araştırmaların tekrar hız kazandığı dönemler ise yapay zekâ yazı şeklinde nitelendirilmiştir. Dijitalleşme sürecinin merkezinde olan yapay zekâ yalnızca teknik bir kavram olmasının ötesinde anlam teşkil etmektedir. Bu kapsamda içerik üretebilmekte, tahmin yürütebilmekte veya karar alabilmektedir. Bu sonuçlara ulaşırken ise verileri ve algoritmaları kullanmaktadır. Geleneksel veri işleme yöntemleriyle işlenmesi mümkün olmayan çok sayıda veri setleri algoritmalar aracılılığıyla işlenmekte ve önceden tanımlanan açık veya örtülü hedefler doğrultusunda çıktı verilerine ulaşılmaktadır. Algoritmalar aracılığıyla veriler üreten yapay zekâ sistemlerinin kaliteli çıktılar üretebilmesi için girdi verilerinin doğru olması ve ön yargılardan uzak olması büyük önem arz etmektedir. Çalışma ile dünyada yapay zekâ alanında bağlayıcı ilk düzenleme olan Yapay Zekâ Yasası'nın ve Avrupa Birliği'nin yapay zekânın ortaya çıkardığı risklere yönelik bakış açısının açıklanması amaçlanmıştır. Yasa'da düzenlenen yüksek, sınırlı ve minimum risk içeren sistemler genel ; kabul edilemez risk taşıyan sistemler ise örneklerle birlikte aktarılmıştır. Tez üç bölümden oluşmakta olup ilk bölümde yapay zekânın tarihçesi, yakından ilişkili olduğu kavramlar ve uluslararası kuruluşların öne çıkan belgeleri; ikinci bölümde Avrupa Birliği'nin Yapay Zekâ Yasası düzenlemesi ile ulaşmak istediği hedeflere, Yasa'nın ön hazırlık ve yasama sürecine değinilmiş, yapay zekâ sistemlerinin insan hakları bağlamında ortaya çıkardığı riskler ile Yasa'da yer verilen risk sınıfları; üçüncü bölümde ise kabul edilemez risk sınıfında yer alan sistemler örneklerle detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Yasa'da kabul edilemez risk sınıfında düzenlenen yapay zekâ sistemlerinin yasaklanmasına ilişkin şartlara ve istisnalarına açıklık getirilirken yasama tekniği açısından eksik görülen hususlar da aktarılmıştır.
Özet (Çeviri)
While artificial intelligence has a long history, it can be mentioned that it has gained popularity today as AI technologies have penetrated many areas of our lives. Over the years, developments have occurred that have either increased or decreased interest in AI research area. While research funding was available during periods of increased interest in the field, when the promised results were not achieved, state aid was cut, leading to a halt in research. The development of new AI systems and their successes have led to a resurgence of interest. Consequently, periods when interest in the field waned due to failures have been characterized as AI winter, while periods when research regained momentum have been characterized as AI summer. Artificial intelligence, at the center of the digitalization process, is more than just a technical concept. Within this scope, it can generate content, make predictions, and make decisions. It utilizes data and algorithms to achieve these results. It processes numerous data sets, which are impossible to process with traditional data processing methods, through algorithms and produces output data in line with predefined and implicit objectives. Algorithms process numerous datasets that cannot be processed using traditional data processing methods, yielding output data based on predefined criteria or objectives. For artificial intelligence systems that generate data through algorithms to produce high-quality outputs, the accuracy and free of any sort of prejudice are of paramount importance. This study aims to explain the Artificial Intelligence Act, the first binding regulation in the world regarding artificial intelligence, and the European Union's perspective on the risks posed by artificial intelligence. The Act defines systems with high, limited, and minimum risks in general; systems with unacceptable risks are presented with examples. The thesis consists of three sections: the first covers the history of artificial intelligence, closely related concepts, and prominent documents of international organizations; the second addresses the goals the European Union aims to achieve with the Artificial Intelligence Act, the preparatory and legislative process of the Act, and the risks posed by artificial intelligence systems in the context of human rights, as well as the risk classes included in the Act; and the third section explains systems in the unacceptable risk class in detail with examples. The conditions and exceptions regarding the prohibition of artificial intelligence systems classified as unacceptable risk in the Act are clarified, and aspects deemed deficient from a legislative technique are also presented.
Benzer Tezler
- Sağlıkta yapay zekâ kullanılmasının değerlendirilmesi
An evaluation of the use of artificial intelligence in healthcare
AYŞENUR TUNA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Hukukİstanbul Medeniyet ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞERAFETTİN EKİCİ
- A challenge to copyright: Text and data mining
Telif hukukunda metin ve veri madenciliği
ESMA MUHEYNE DOĞAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Hukukİstanbul Medeniyet ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CAHİT SULUK
- A historical evaluation of artificial intelligence with focus on algorithms generating creative artwork
Yapay zeka üzerine yaratıcı yapıt üreten algoritmalar odaklı tarihsel bir değerlendirme
İLKEM AHU ŞAHİN
Doktora
İngilizce
2026
Bilim ve Teknolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiBilim ve Teknoloji Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYTEKİN ÇÖKELEZ
- Hukuki boyutlarıyla Avrupa Birliği yapay zeka yasası bağlamında risk temelli yaklaşım
The risk based approach in the context of the European Union artificial intelligence act with legal dimensions
GİRAYHAN OCAK