Örgütsel adalet ve çalışan ses davranışı arasındaki ilişkide psikolojik iyi oluş ve proaktif kişiliğin rolü
The role of psychological well-being and proactive personality in the relationship between organizational justice and employee voice behavior
- Tez No: 990273
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLER DİNÇEL YANIK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Proaktif kişilik, Psikolojik iyi oluş, Ses davranışı, Örgütsel adalet, Proactive personality, Psychological well being, Voice behavior, Organizational justice
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, örgütsel adaletin çalışan ses davranışı üzerindeki etkisinde psikolojik iyi oluşun aracılık rolü ve bu dolaylı ilişki üzerinde proaktif kişiliğin koşullu bir rol oynayıp oynamadığı incelenmiştir. Araştırma, çalışanların örgütlerinde algıladıkları adalet düzeyinin psikolojik iyi oluşları aracılığıyla ses davranışlarını nasıl şekillendirdiğini ve bu sürecin proaktif kişilik düzeyine göre farklılaşıp farklılaşmadığını açıklamayı amaçlamıştır. Araştırmada ilişkisel analiz yöntemi kullanılarak, hipotezleri test edebilmek amacıyla Marmara Bölgesi'nde otomotiv sektöründe görev yapan 527 adet çalışandan, amaçsal örnekleme yöntemi kullanılarak anket formu aracılığıyla veriler toplanmıştır. Çalışma, örgütsel adalet, psikolojik iyi oluş, proaktif kişilik ve ses davranışı değişkenleri arasındaki ilişkileri aracı–düzenleyici bir model kapsamında ele almış ve bu kapsamda durumsal aracılık analizi Hayes'in PROCESS makrosu kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analizler sonucunda, örgütsel adaletin çalışan ses davranışı üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkiye sahip olduğu ve bu ilişkide psikolojik iyi oluşun aracı bir rol üstlendiği belirlenmiştir. Ayrıca, örgütsel adaletin psikolojik iyi oluş aracılığıyla ses davranışı üzerindeki dolaylı etkisinin proaktif kişilik düzeyine göre anlamlı biçimde farklılaştığı ve bu etkinin özellikle proaktif kişiliği yüksek bireylerde daha güçlü olduğu saptanmıştır. Elde edilen sonuçlar, çalışan ses davranışını güçlendirmede hem psikolojik hem de kişilik temelli kaynakların birlikte değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir. Çalışmada ses davranışı bütüncül bir bakış açısıyla ele alınmış, elde edilen bulgular tartışılmış, alana yönelik katkılar değerlendirilmiş ve uygulamaya yönelik öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study examined the mediating role of psychological well-being in the relationship between organizational justice and employee voice behavior, as well as whether proactive personality plays a conditional role in this indirect relationship. The research aimed to explain how employees' perceptions of organizational justice shape their voice behavior through psychological well-being and whether this process differs according to levels of proactive personality. Using a relational research design, data were collected via a questionnaire from 527 employees working in the automotive sector in the Marmara Region through purposive sampling in order to test the proposed hypotheses. The study addressed the relationships among organizational justice, psychological well-being, proactive personality, and voice behavior within a moderated mediation framework, and conditional process analysis was conducted using Hayes' PROCESS macro. The findings revealed that organizational justice has a significant and positive effect on employee voice behavior and that psychological well-being plays a mediating role in this relationship. Furthermore, the indirect effect of organizational justice on voice behavior through psychological well-being was found to vary significantly depending on the level of proactive personality, with the effect being particularly stronger among individuals with higher proactive personality. Overall, the results indicate that both psychological and personality-based resources should be considered jointly in efforts to enhance employee voice behavior. Voice behavior was examined from a holistic perspective, the findings were discussed, contributions to the literature were evaluated, and practical implications were presented.
Benzer Tezler
- İşletmelerde uygulanan şikâyet yönetimi sisteminin çalışanlarca algılanan kalitesinin çalışan sesi niteliği üzerindeki etkisi: Tekstil sektörü üzerine görgül bir araştırma
The effect of the perceived quality of grievance management systems implemented in organizations on employee voice behavior: An empirical study on the textile sector
DENİZ FEYZAN ERDEM
- Otel çalışanlarının örgütsel adalet algısı ile sosyal cesaret ve örgütsel ses çıkarma davranışları
Hotel employees' perception of organizational justice and their social courage and organizational voice behaviors
EDA DEMET GÜROCAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmeAfyon Kocatepe Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SİBEL KULA ÖLMEZ
- Kamu hastanelerindeki sağlık çalışanlarında örgütsel iklim, örgütsel ses-sessizlik ve örgütsel sinizm arasındaki ilişkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of relationships between organizational climate, organizational voice-silence and organizational cynicism among health workers in public hospitals
OZAN KEFELİ
Doktora
Türkçe
2025
Sağlık Yönetimiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELMA SÖYÜK
- Historical representation of women in leadership: A mixed-method analysis of enablers and barriers of women's progression in higher education
Kadınların liderlikteki tarihi temsili: Kadınların yükseköğretimde ilerlemelerini kolaylaştıran ve engelleyen faktörlerin bir karma yöntem analizi
ÖZLEM BAYKAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. MERVE ZAYİM KURTAY
- İşten ayrılma niyeti ve psikolojik güçlendirme: Bilişim çalışanları üzerine bir araştırma
Turnover intention and psychological empowerment: A research on it workers
FURKAN METİN
Doktora
Türkçe
2021
İşletmeAnkara Üniversitesiİnsan Kaynakları Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NÜKHET MÜGE KART