Dijital bankaların kuruluşu, faaliyet kapsamı ve uzaktan müşteri edinimi sürecinin hukuki incelemesi
Legal analysis of the establishment, scope of activities, and remote customer onboarding process of digital banks
- Tez No: 990281
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ÇATLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilişim ve Teknoloji Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bilişim ve Teknoloji Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
2008 yılında meydana gelen küresel finans krizinin ardından ―neobank‖ olarak anılan, şubesiz ve tüm faaliyetlerini elektronik hizmet dağıtım kanalları üzerinden yürüten dijital bankalar ortaya çıkmıştır. Türkiye'de bu modelin hukuki temeli, 29 Aralık 2021 tarihli ―Dijital Bankaların Faaliyet Esasları ile Servis Modeli Bankacılığı Hakkında Yönetmelik‖ ile atılmış; böylece dijital bankalar için özel bir banka modeli olarak mevzuatta yerini almıştır. Dijital bankaların şube ağının bulunmaması ve süreçlerin otomasyon, yapay zeka, API temelli servisler ve veri analitiği ile yürütülmesi; işlem maliyetlerinin düşürülmesi, hizmet hızının artırılması ve finansal kapsayıcılığın genişletilmesi gibi önemli fırsatlar sunarken, aynı zamanda deepfake gibi yapay zekâ destekli sahtecilik riskleri, kara para aklama ve terörizmin finansmanı endişeleri, kişisel verilerin yoğun biçimde işlenmesi, dijital kayıtların ispat değeri ile sözleşme iradesinin doğrulanması ve sorumluluk rejiminin sınırları gibi çok katmanlı ve dinamik yeni riskleri de meydana getirmektedir. Bu tezde, dijital bankaların tamamen dijital ortamda faaliyet yürütmesi nedeniyle artan; sahtecilik, kara para aklama riski, kişisel verilerin korunması, ispat hukuku ve sorumluluk hukuku sorunlarının sistematik biçimde incelenmesi; uzaktan kimlik tespiti, biyometrik doğrulama, elektronik sözleşme kurulması, müşteri profilleme ve risk izleme mekanizmalarının ulusal mevzuat ve karşılaştırmalı hukuk açısından hangi noktalarda hukuki boşluk veya belirsizlik yarattığının tespit edilmesi ve bu sorunlara çözüm önerisi getirilmesi amaçlanmaktadır. Tez çalışması; Türkiye'deki dijital bankacılık düzenlemelerinin analizini, Avrupa Birliği bankacılık otoritelerinin önerileri ve uluslararası rehber belgelerle karşılaştırmalı hukuk incelemesini ve yapay zeka temelli tehditlere ilişkin literatür taramasını birlikte kullanan çok boyutlu bir yöntemle yürütülmüştür. Elde edilen bulgular çerçevesinde, yenilikçi teknolojilerin kullanımını engellemeksizin dijital bankacılığın hukuken öngörülebilir, denetlenebilir ve hesap verebilir bir zeminde sürdürülmesine katkı sunacak somut çözüm önerileri geliştirilmiştir.
Özet (Çeviri)
Following the 2008 global financial crisis, branchless ―neobanks‖ emerged as digital banks operating entirely through electronic service channels. In Türkiye, their legal basis was established by the Regulation on the Operating Principles of Digital Banks and Service Model Banking (29 December 2021), recognizing digital banks as a distinct model. While the absence of branch networks and the conduct of processes through automation, artificial intelligence, API-based service architectures, and data analytics offer significant opportunities—such as reducing transaction costs, increasing service speed, and expanding financial inclusion—this model also gives rise to multi-layered and dynamic new risks. These risks include AI-driven fraud such as deepfakes, concerns regarding money laundering and the financing of terrorism, the intensive processing of personal data, issues surrounding the evidentiary value of digital records and the verification of contractual intent, and uncertainties regarding the boundaries of liability regimes. This thesis aims to systematically examine the growing problems in fraud, money-laundering risk, personal data protection, the law of evidence, and liability law resulting from digital banks' fully digital operations; to identify the points at which remote customer onboarding, remote identity verification, biometric authentication, electronic contract formation, customer profiling, and risk-monitoring mechanisms create legal gaps or ambiguities under national legislation and comparative law; and to develop solutions to these problems. This thesis adopts a multi-layered research design that brings together an examination of Türkiye's digital banking framework, a comparative assessment grounded in the guidance of European Union banking regulators and other international instruments, and a review of the literature on AI-driven threats. Based on this analysis, it proposes specific policy and regulatory measures aimed at ensuring that digital banking operates on a legally certain, transparent, and accountable footing, while preserving the scope for innovative technologies to be used.
Benzer Tezler
- Analysis of information security frameworks for small and medium-sized enterprises (SMEs): Investigation of attacks and mitigation proposals
KOBİ'ler için bilgi güvenliği çerçevelerinin analizi, saldırıların incelenmesi ve çözüm önerileri
GİZEMNUR TAŞKIN
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET TAHİR SANDIKKAYA
- Birer fintech oluşumu olarak Türkiye'de ödeme sistemleri ile ödeme ve elektronik para kuruluşları ve bir denetim modeli önerisi
Payment systems, payment and electronic money institutions in Turkey as formations of fintech and a proposal for audit model
ENVER SEDAT GÜLTEKİN
- Gözetim toplumunda banka müşterilerinin marka tutumu ve güveni
Brand attitude and trust of bank customers in a surveillance society
SAYİNUR ŞAKI
Doktora
Türkçe
2025
Halkla İlişkilerAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLCAN IŞIK
- Hukuki açıdan dijital banka uygulamaları
Legal aspects of digital bank operations
İLKER DOĞAN
Doktora
Türkçe
2026
HukukAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYRETTİN ÇAĞLAR
- Yeni ekonomi, dinamikleri, etkileri, araçları bu çerçevede Türkiye örneği
New economy, its dynamics and tools, and in this cope, Turkey
GENCAY COŞKUN