Somut olmayan kültürel miras bağlamında Mardin telkâri sanatının sürdürülebilirliği ve turizm açısından değerlendirilmesi
Sustainability of Mardin filigree art in the context of intangible cultural heritage and its evaluation in terms of tourism
- Tez No: 990321
- Danışmanlar: PROF. DR. SERHAT HARMAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Turizm, Tourism
- Anahtar Kelimeler: Kültürel miras, Kültürel turizm, Somut olmayan kültürel miras, Sürdürülebilir turizm, Cultural heritage, Cultural tourism, Intangible cultural heritage, Sustainable tourism
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mardin Artuklu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, somut olmayan kültürel miras kapsamında değerlendirilen geleneksel Mardin telkâri el sanatının sürdürülebilirliği ve turizm açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma ayrıca, turistlerin seyahatleri sırasında geleneksel telkâri el sanatına yönelik algı ve tutumları ile geleneksel Mardin telkârisinin sürdürülebilirliği; turistler ve telkâri ustaları bakış açılarından faydalanarak belirlemeyi hedeflemiştir. Çalışmada karma yöntem benimsenmiştir. Çalışmanın amacından hareketle, Mardin'i ziyaret eden turistlere anket formu aracılığıyla ve geleneksel Mardin telkâri ustalarına ise yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak veriler toplanmıştır. 403 turist anket formuna yanıtlarken yarı yapılandırılmış görüşme formu ile 16 telkâri ustası ile görüşme gerçekleştirilmiştir. Geleneksel Mardin telkâri sanatı ustalarından elde edilen bulguların analizi için nitel araştırma çözümleme programı olan MAXQDA programı kullanılmıştır. Turistlerden elde edilen bulguların analizi için nicel verilerin analiz edildiği SPSS programından yararlanılmıştır. Geleneksel Mardin telkâri sanatı ustalarından elde edilen bulguların sonuçlarına göre, geleneksel Mardin telkâri el sanatının yok olma durumu ile karşı karşıya kalındığı, mesleğe duyulan ilginin azaldığı, sanatın değerini yitirmeye başlaması ve kâr marjının düşmesi görüşmeleri bulunmuştur. Ek olarak, bu sanatın korunmasında turizmin rolü oldukça fazladır sonucu dikkat çekmiştir. Anket sonuçlarına göre, turistlerin geleneksel Mardin telkâri el sanatına ilişkin algıları ve tutumları genel itibariyle yeksek olduğunu sonucuna ulaşılmıştır. Bir diğer anket bulgularının değerlendirildiği çoklu regresyon analiz sonuçlarına göre turist algılarının, tutum boyutlarını anlamlı biçimde etkilediğini, ancak her bir boyutun farklı algı bileşenleri tarafından etkilendiğini ortaya koymuştur. Bütün regresyon modelleri değerlendirildiğinde, Ustalık boyutu dört farklı tutum boyutunda (tanıtım/pazarlama, deneyim, miras algısı, kültürel öğrenme), otantiklik dört tutum boyutunda (deneyim, miras algısı, kültürel değer, koruma), kullanım kolaylığı beş boyutta anlamlıdır (deneyim, kültürel değer, kültürel öğrenme, koruma, sınıra yakın şekilde ilgi) ve fonksiyonel değer, bazı boyutlarda pozitif (koruma, ilgi), bazı boyutlarda negatif (tanıtım/pazarlama, miras algısı) etkiye sahiptir. Algılanan kalite, yalnızca miras algısını anlamlı düzeyde etkilemektedir. Zanaatkâr ile etkileşim, hiçbir tutum boyutunda anlamlı bir etki yaratmamıştır. Araştırma bulgularından elde edilen sonuçlara göre öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study aims to evaluate the sustainability and tourism potential of traditional Mardin telkâri handicrafts, which are considered part of intangible cultural heritage. The study also aims to determine the perceptions and attitudes of tourists towards traditional telkâri handicrafts during their travels and the sustainability of traditional Mardin telkâri, drawing on the perspectives of both tourists and telkâri masters. A mixed method approach was adopted in the study. In line with the aim of the study, data were collected from tourists visiting Mardin through a questionnaire and from traditional Mardin telkâri masters using a semi-structured interview form. While 403 tourists responded to the questionnaire, semi-structured interviews were conducted with 16 telkâri masters. The MAXQDA qualitative research analysis program was used to analyze the findings obtained from the traditional Mardin filigree artisans. The SPSS program, which analyzes quantitative data, was used to analyze the findings obtained from tourists. According to the results of the findings obtained from traditional Mardin filigree art masters, it was found that traditional Mardin filigree handicrafts are facing extinction, interest in the profession is declining, the art is beginning to lose its value, and profit margins are falling. In addition, the result that tourism plays a significant role in the preservation of this art was noteworthy. According to the survey results, it was concluded that tourists' perceptions and attitudes towards traditional Mardin filigree handicrafts are generally high. According to the multiple regression analysis results, which evaluated other survey findings, it was revealed that tourist perceptions significantly affect attitude dimensions, but each dimension is affected by different perception components. When all regression models were evaluated, the Mastery dimension was significant in four different attitude dimensions (promotion/marketing, experience, heritage perception, cultural learning), authenticity was significant in four attitude dimensions (experience, heritage perception, cultural value, preservation), and ease of use was significant in five dimensions (experience, cultural value, cultural learning, preservation, interest close to the threshold), and functional value has a positive effect in some dimensions (preservation, interest) and a negative effect in some dimensions (promotion/marketing, heritage perception). Perceived quality only significantly affects heritage perception. Interaction with artisans did not create a meaningful effect in any attitude dimension. Recommendations were made based on the results obtained from the research findings.
Benzer Tezler
- Mardin'in kültürel miras unsurlarının korunması ve turizm amaçlı kullanılmasına yönelik paydaş algısı
Analyzing the stakeholder perceptions of Mardin for the protection of cultural heritage elements and their use for tourism purposes with a qualitative approach
MAHMUT ÖZMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
TurizmMardin Artuklu ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLSEREN ÖZALTAŞ SERÇEK
- Mardin-Kalecik köyü ve kırsal alanının analizi: Kültürel miras değerlerine yönelik sonuçlar ve değerlendirmeler
Analysis of Mardin-Kalecik village and its rural area: Results and evaluations regardi̇ng cultural heri̇tage values
FATMA NUR KAYADUMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
MimarlıkHasan Kalyoncu ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÜLKÜ ALTINOLUK
- Geleneksel dövmenin seramik yüzeylerde uygulanması (Mardin Kızıltepe örneği)
Application of traditional tattoos on ceramic surfaces (Mardin Kızıltepe sample)
SELMA GENÇEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Güzel SanatlarSüleyman Demirel ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. MUSTAFA GENÇ
- Somut olmayan kültürel miras varlıklarından dengbejliğin turizmaçısından değerlendirilmesi: Turist rehberlerine ve turistlere yönelik bir araştırma
Evaluation of the value of intangible cultural heritage dengbej from the point of view of tourism: A research for tourist guides and tourists
DİLARA DENİZ
Doktora
Türkçe
2026
TurizmMardin Artuklu ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERHAT HARMAN
- Somut Olmayan Kültürel Miras bağlamında Koramaz Vadisi Dorak (Süzek) Taşı ve Dorak Yoğurdu yapım pratiği
Koramaz Valley Dorak (Filter) Stone and Dorak Yogurt-making practice in the context of its Intangible Cultural Heritage
EMRAH AKKAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Halk Bilimi (Folklor)Nevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiKültürel Miras ve Kültür Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CESUR PEHLEVAN