Geri Dön

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı olan ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğuna eşlik eden yavaş bilişsel tempo kliniği olan olguların kronotip ve mizaç özellikleri açısından değerlendirilmesi

Evaluation of chronotype and temperament characteristics in children and adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder and attention-deficit/hyperactivity disorder comorbid with sluggish cognitive tempo

PDF İndir

  1. Tez No: 990445
  2. Yazar: NURAN SİNEM ÜSTÜN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. FEVZİYE TOROS
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Mersin Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışmada, 11–17 yaş aralığındaki Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanılı olgular, DEHB'ye eşlik eden yavaş bilişsel tempo (YBT) kliniği olan olgular ve sağlıklı kontrollerin mizaç-karakter özellikleri ve kronotipleri değerlendirilmiş, gruplar arası karşılaştırmalar yapılmış ve DEHB ile DEHB+YBT gruplarında bu özelliklerin klinik belirtilerle ilişkisi incelenmiştir. Çalışmaya Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği'ne başvuran, DSM-5'e dayalı psikiyatrik görüşme ve ÇDŞG-ŞY ile değerlendirilen 11–17 yaş arası ergenler dâhil edilmiş; DEHB (n=26), DEHB+YBT (n=23) ve sağlıklı kontrol (n=22) grupları oluşturulmuştur. Ebeveynlerden Barkley Çocuk Dikkat Anketi, Çocukluk Dönemi Kronotip Anketi ve Turgay DSM-IV Kökenli Yıkıcı Davranış Bozuklukları Belirti Tarama Ölçeği, ergenlerden ise Çocuklar İçin Mizaç ve Karakter Envanteri uygulanmıştır. Bulgular, DEHB grubunda yenilik arayışı, DEHB+YBT grubunda ise zarardan kaçınma mizaç özelliklerinin belirgin olduğunu; sebat etme, ödül bağımlılığı, kendini yönetme ve iş birliği yapma özelliklerinin kontrol grubunda daha yüksek bulunduğunu göstermiştir. DEHB+YBT grubunda akşamcıl kronotip oranı ve kronotip puanları kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek saptanmış, dikkat eksikliği belirtileri DEHB ve DEHB+YBT gruplarında, hiperaktivite/impulsivite ve karşıt olma-karşıt gelme belirtileri ise DEHB grubunda daha belirgin bulunmuştur. Kronotip alt gruplarına göre mizaç ve karakter özelliklerinin anlamlı biçimde farklılaştığı ve özellikle akşamcıl kronotipte olumsuz mizaç özelliklerinin ön plana çıktığı görülmüştür. Sonuç olarak, YBT ve DEHB'nin mizaç-karakter ve kronotip özellikleri açısından hem birbirlerinden hem de sağlıklı kontrollerden ayrıştığı, YBT'nin DEHB ile bazı ortak belirtiler taşısa da özgün bir klinik tablo oluşturduğu; YBT'nin daha çok zarardan kaçınma, DEHB'nin ise yenilik arayışı mizaç özelliği ile ilişkili olduğu saptanmıştır.

Özet (Çeviri)

In this study, temperament–character traits and chronotype profiles of children and adolescents aged 11–17 years diagnosed with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD), those with ADHD comorbid with Sluggish Cognitive Tempo (SCT), and healthy controls were evaluated, group comparisons were conducted, and the relationships between these features and clinical symptoms were examined in the ADHD and ADHD+SCT groups. The sample consisted of adolescents aged 11–17 years who were evaluated at the Child and Adolescent Psychiatry Outpatient Clinic of Mersin University Faculty of Medicine using DSM-5–based psychiatric interviews and the Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School-Age Children – Present and Lifetime Version (K-SADS-PL). Participants were divided into three groups: ADHD (n=26), ADHD+SCT (n=23), and healthy controls (n=22). Parents completed the Barkley Child Attention Survey, the Childhood Chronotype Questionnaire, and the Turgay DSM-IV–Based Disruptive Behavior Disorders Rating Scale, while adolescents completed the Junior Temperament and Character Inventory (J-TCI-R). The results indicated that novelty seeking was more prominent in the ADHD group, whereas harm avoidance was more pronounced in the ADHD+SCT group; persistence, reward dependence, self-directedness, and cooperativeness were significantly higher in the control group. The proportion of eveningness chronotype and chronotype scores were significantly higher in the ADHD+SCT group compared with the control group. Attention deficit symptoms were more severe in both the ADHD and ADHD+SCT groups, while hyperactivity/impulsivity and oppositional defiant symptoms were significantly more pronounced in the ADHD group. Temperament and character traits differed significantly across chronotype subgroups, with negative temperament characteristics being more prominent in the eveningness chronotype. In conclusion, ADHD and SCT differ from each other and from healthy controls in terms of temperament–character traits and chronotype profiles, and although SCT shares certain ADHD-like features, it represents a distinct clinical construct; SCT was primarily associated with harm avoidance, whereas ADHD was more closely related to novelty seeking.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    968939

    Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı olan 11-17 yaş arası ergenlerin DEHB belirti şiddeti ile ebeveyn ve arkadaş bağlanmaları arasındaki ilişkiye sosyal bilişin aracılık etkisinin araştırılması

    Investigation of the mediating effect of social cognition on the relationship between ADHD symptom severity and the parental and peer attachments of adolescents aged 11-17 with a diagnosis of attention deficit and hyperactivity disorder

    ZEYNEP ŞİŞMAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    PsikolojiIşık Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HELİN YILMAZ KAFALI

  2. Tez No

    513254

    Deneyimsel oyun terapisi'nin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı olan 6-11 yaş arasındaki çocukların duygu ve davranışları üzerindeki etkisinin incelenmesi

    An analysis of the effects of experimantal play therapy on emotions and behaviours of children who are aged 6 to 11 and diagnosed with attention deficit and hyperactivity disorder

    MELDA BEKEÇ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    PsikolojiÜsküdar Üniversitesi

    Uygulamalı Psikoloji Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ EMEL SARI GÖKTEN

  3. Tez No

    841764

    Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı olan erişkin hastalarda transkranial doğru akım uyarımının duygularla ilişkili risk alma davranışı ve gecikme indirimi üzerine etkisi

    The effect of transcranial direct current stimulation on emotion-related risk-taking behaviour and delay discounting in adult patients with attention deficit hyperactivitydisorder

    ZEHRA UÇAR HASANLI

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    PsikiyatriAnkara Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ERGUVAN TUĞBA ÖZEL KIZIL

  4. Tez No

    901937

    Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı olan çocukların ebeveynlerinin modern psikotravmatoloji ve psikopatoloji açısından değerlendirilmesi

    Evaluation of parents of children diagnosed with attention deficit and hyperactivity disorder in terms of modern psychotraumatology and psychopathology

    KEREM ÇETİNKAYA

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Psikolojiİstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa

    Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ERDİNÇ ÖZTÜRK

  5. Tez No

    786883

    Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı olan ve olmayan ergenlerde stresle başa çıkma tarzları, bilişsel hatalar ve algılanan ana-baba davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi

    The examination of relationship between coping styles, cognitive errors and perceived parenting behaviours in diagnosed and not diagnosed with attention deficit and hyperactivity disorder

    SÜMEYYE ÇETİN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    PsikolojiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ÖZALP EKİNCİ

Geri Dön