Sağlıklı kentler için yeşil altyapı göstergelerinin önemi ve değerlendirilmesi
Importance and evaluation of green infrastructure indicators for healthy cities
- Tez No: 990524
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞÜKRAN ŞAHİN, DR. DUYGU DOĞAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Peyzaj Mimarlığı, Landscape Architecture
- Anahtar Kelimeler: Kentleşme, Sağlık, Urbanization, Health
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yaşam koşullarının insan sağlığını genetik faktörlerden daha fazla etkilediği, değiştirilebilir çevresel koşulların sağlığa etkisinin gelişmekte olan ülkelerde daha yüksek olduğu yapılan çalışmalarda açıklanmıştır. Kentleşme oranının artması çevresel sorunları arttırmış sonuçta insan sağlığı ve çevre konusunda yapılan çalışmalar artmış ve bu durum yayın sayılarına da yansımıştır. Bu çalışmada yaşanılan çevrenin bir parçası olan yeşil altyapı gösterlerinin ( erişilebilirlik, aktif yeşil alanlara erişim süresi, kişi başına düşen aktif yeşil alan, aktif yeşil alan oranı) ve bununla birlikte bina ve nüfus yoğunluğu olmak üzere kentsel yoğunluk göstergelerinin insan sağlığına etkisi araştırılmıştır. Çalışmada Ankara ili Çankaya ilçesi'nde yer alan 22 mahallede 660 kişiye SF-36 ölçeği ve tez kapsamında 13 sorudan oluşan anket uygulanmıştır. Yeşil altyapı ve kentsel yoğunluk kapsamında belirlenen göstergelerin SF-36 ölçeği ile ölçülen kişilerin fiziksel ve mental komponent puanları üzerindeki etkisi yeşil alan göstergeleri ve bina yoğunluğu için kümeleme analizi yapıldıktan sonra tek değişkenli lineer regreyon analizi ile incelenmiştir. Yeşil alanları en sık ziyaret edenlerin hem fiziksel komponent puanı (p=0,014) hem de mental komponent puanı (p<0,001) diğer gruplara göre yüksek çıkmıştır. Vücut kitle indeksi değerleri ile bireylerdeki hastalık varlığı ve seçilen göstergeler arasındaki ilişkiler ki-kare analizi kullanılarak incelenmiştir. Yeşil alan ziyaret sıklığı ve değişkenler arasındaki ilişki ki-kare analizi ve kruskal-wallis testi ile incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre yapılan değerlendirmede yeşil alanların süreklilik gösterdiği bölgelere komşu/sınır olan mahallerde yeşil alanları sık ziyaret etme oranının yüksek olduğu analaşılmıştır. Ayrıca nüfus ile bina yoğunluğunun yüksek olduğu kent merkezlerindeki mahallelerde fiziksel ve mental komponent puanının yüksek olduğu görülmüştür. Özellikle düşük sosyo-ekonomik gruplarda sağlık eşitliğine ve genel halk sağlığının iyileştirilmesine anlamlı katkılar sunmak amacıyla, yeşil alanı ziyaret sıklığını artırıcı stratejilerin belirlenerek kent planlamasına sistematik biçimde entegre edilmesi, sağlıklı şehirler oluşturmak için etkili bir politika aracı olarak önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Living conditions affect human health more than genetic factors, and studies have shown that the impact of modifiable environmental conditions on health is higher in developing countries. The increase in urbanization rates has exacerbated environmental problems, ultimately leading to more research on human health and the environment, which is also reflected in the number of publications. This study investigated the impact on human health of green infrastructure indicators (accessibility, time to access active green spaces, active green space per person, active green space ratio), which are part of the living environment, and urban density indicators, including building and population density. The study involved administering the SF-36 scale and a 13-question survey to 660 people in 22 neighborhoods in the Çankaya district of Ankara province. The effect of indicators determined within the scope of green infrastructure and urban density on the physical and mental component scores of individuals measured using the SF-36 scale was examined using univariate linear regression analysis after performing cluster analysis for green space indicators and building density. Those who visited green spaces most frequently had higher physical component scores (p=0.014) and mental component scores (p<0.001) than other groups. The relationships between body mass index values and the presence of disease in individuals and the selected indicators were examined using chi-square analysis. The relationship between green space visit frequency and variables was examined using chi-square analysis and the Kruskal-Wallis test. According to the analysis results, it was determined that neighborhoods adjacent to or bordering areas with continuous green spaces had a high rate of frequent visits to green spaces. Furthermore, it was observed that neighborhoods in city centers with high population and building density had high physical and mental component scores. In order to make meaningful contributions to health equity and the improvement of general public health, especially in low socioeconomic groups, it is recommended that strategies to increase the frequency of green space visits be identified and systematically integrated into urban planning as an effective policy tool for creating healthy cities.
Benzer Tezler
- Ankara kırsalında bir modernleşme sahnesi: Çubuk barajı mesire alanının peyzajı ve yapılarının mimarisi
A modernisation scene in rural Ankara: Landscape of the Çubuk dam recreation area and architecture of its structures
İREM ALTINTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEJAT TURGUT SANER
- İç Anadolu Bölgesindeki belediyelerde sağlıklı kentler akımı ve uygulamaları
Healthy cities movement and practices in municipalities in the Central Anatolia Region
MİNE GÜL MAVİLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Kamu YönetimiNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELİM KILIÇ
- Kentsel yeşil altyapı sistemi önerisi: Çankaya mahallesi örneği
Proposal for urban green infrastructure: A case study of Çankaya neighborhood
MELİKE DOĞAN
Doktora
Türkçe
2025
Peyzaj MimarlığıSüleyman Demirel ÜniversitesiMimarlık, Planlama ve Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞEHRİBAN ŞAHAN ERASLAN
- Yeşil altyapı sistemleri ve kent sürdürülebilirliği ilişkisi
Relevance between green infrastructure systems and urban sustainability
MERVE SEMİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Peyzaj MimarlığıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SEHER DEMET KAP YÜCEL
- Pedestrianization as a tool to create resilient cities through urban open space systems
Kentsel açık alan sistemleri aracılığıyla dirençli kentler yaratmak için bir araç olarak yayalaştırma
ILGIN YILMAZ SAVCI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELTEM ERDEM KAYA