Beytüşşebap ve çevresinin (Şırnak) etnobotanik özellikleri
Ethnobotanical properties of Beytüşşebap and its surroundings (Şırnak)
- Tez No: 990560
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET FİDAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyoloji, Biology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Siirt Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Şırnak ili Beytüşşebap ilçesi ve yakın çevresinde yerel halk tarafından farklı amaçlar için kullanılan bitkilerin etnobotanik özelliklerini ortaya koymak, geleneksel bitki kullanımına ilişkin bilgileri belgelemek ve bu bilgilerin biyokültürel miras kapsamında korunmasına katkı sağlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma alanı, İran–Turan fitocoğrafik bölgede yer almakta olup, sahip olduğu topoğrafik yapı ve ekolojik çeşitlilik nedeniyle zengin bir floristik ve etnobotanik potansiyele sahiptir. Arazi çalışmaları sırasında, yöre halkı ile yüz yüze ve yarı yapılandırılmış (anket) görüşmeler gerçekleştirilmiş; bitkilerin yerel adları, kullanılan kısımları, hazırlanış ve kullanım biçimleri kayıt altına alınmıştır. Çalışma sonucunda, Beytüşşebap ve çevresinde 47 familyaya ait toplam 105 bitki taksonunun etnobotanik amaçlarla kullanıldığı tespit edilmiştir. Takson sayısı bakımından en fazla temsil edilen ilk beş familya Asteraceae (18), Apiaceae (13), Rosaceae (8), Lamiaceae (5) ve Amaryllidaceae (4) olduğu belirlenmiştir. Bitkilerin kullanım amaçları incelendiğinde; tedavi ve gıda amaçlı kullanımın baskın olduğu, bu iki kullanım biçiminin çoğu taksonda bir arada değerlendirildiği görülmüştür. Elde edilen verilere göre tıbbi/tedavi amaçlı 70, gıda 57, tarım hayvancılık 7, süs bitkisi 7, el sanatları-boya 4 olarak tespit edilmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular halk hekimliği kapsamında koruyucu ve tedavi edici unsurların daha fazla benimsendiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, Beytüşşebap ve çevresinde kullanılan bitkilerin etnobotanik açıdan ilk kez kapsamlı biçimde belgelenmesini sağlamış; bölgenin geleneksel bilgi mirasının korunmasına katkı sunmuş ve ileride yapılacak floristik, farmakolojik ve koruma odaklı araştırmalar için bilimsel bir altyapı oluşturmuştur.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to reveal the ethnobotanical characteristics of plants used by the local population for various purposes in Beytüşşebap district of Şırnak Province and its surrounding areas, to document traditional knowledge related to plant use, and to contribute to the preservation of this knowledge within the scope of biocultural heritage. The research area is located in the Iran–Turan phytogeographical region and possesses a rich floristic and ethnobotanical potential due to its diverse topography and ecological conditions. During the field studies, face-to-face and semi-structured interviews (questionnaires) were carried out with local inhabitants, and information on local plant names, parts used, preparation methods, and usage forms was recorded. As a result of the study, a total of 105 plant taxa belonging to 47 families were identified as being used for ethnobotanical purposes in Beytüşşebap and its vicinity. The five most represented families in terms of taxon number were Asteraceae (18), Apiaceae (13), Rosaceae (8), Lamiaceae (5), and Amaryllidaceae (4). Analysis of the usage purposes showed that medicinal and food uses were dominant, and these two uses were often combined for many taxa. According to the obtained data, 70 taxa were used for medicinal/therapeutic purposes, 57 for food, 7 for agricultural and livestock-related purposes, 7 as ornamental plants, and 4 for handicrafts and dyeing. The findings indicate that preventive and therapeutic practices are more strongly adopted within the context of folk medicine. In conclusion, this study provides the first comprehensive documentation of the ethnobotanical uses of plants in Beytüşşebap and its surroundings, contributes to the preservation of traditional knowledge heritage in the region, and establishes a scientific basis for future floristic, pharmacological, and conservation-oriented studies.
Benzer Tezler
- Şenoba Beldesi̇ ve yakın çevresi̇ni̇n (Uludere-Şırnak) florası üzeri̇ne ön çalişma
A preliminary study on the flora of şenoba district and its surroundings (Uludere - Şırnak)
NURETTİN ASAN
- Mezraa beldesi ve çevresi (Beytüşşebap-Şırnak)`nin florası
The flora of mezraa district and its surroundings (Beytüşşebap-Şırnak)
MUSTAFA RÜSTEMOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
BiyolojiYüzüncü Yıl ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LÜTFİ BEHÇET
- Mezra beldesi (Beytüşşebap-Şırnak) propolislerinin antienzim aktiviteleri, DNA hasarı etkisi ve antimikrobiyal aktivitesinin belirlenmesi
Determination of anthyenzyme activities, dna damage effect and antimicrobial activity of mezra region (Beytüşebap-Şırnak) propolis
OZAN AYDIN