Toplumsal cinsiyet rolü odaklı iletişim dili ve kadın kimliğinin Türk televizyon dizilerinde temsiliyeti: Kızılcık Şerbeti dizisi örneklemi üzerine eleştirel söylem analizi
Gender role-oriented communication language and the representation of female identity in Turkish television dramas: A critical discourse analysis on the case of the TV series Kızılcık Serbeti
- Tez No: 990693
- Danışmanlar: PROF. DR. YILDIZ DİLEK ERTÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halkla İlişkiler, Public Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kişilerarası İletişim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türk televizyon dizilerinde kadın ve erkek karakterlerin toplumsal cinsiyet rollerini söylemlerine nasıl yansıdığını ve kadın kimliğinin nasıl temsil edildiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında Kızılcık Şerbeti dizisindeki karakter söylemleri, Teun A. van Dijk'in eleştirel söylem analizinin beş boyutlu modeli temel alınarak çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda, dizide kadın karakterlerin erkeklere kıyasla daha sınırlı biçimde mesleki rollerle temsil edildiği; bazı kadın karakterlerin toplumsal cinsiyet rollerinin yarattığı sınırlılıklara karşı söylemleri aracılığıyla direnç gösterdiği, bununla birlikte bazı erkek karakterlerin de toplumsal beklentilerin baskısını iletişim süreçlerinde dile getirdiği bulunmuştur. Analizler, toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin düşüncelerin yerel bağlam ve karakterlerin zihinsel modelleri aracılığıyla söylemlere yansıdığını, bazı karakterlerin deneyim ve etkileşimler yoluyla bu rollere ilişkin zihinsel modellerinde dönüşüm yaşadığını ortaya koymuştur. Bu çalışma televizyon dizilerinin yalnızca bir eğlence aracı değil, aynı zamanda toplumsal cinsiyet ideolojilerinin dolaşıma girdiği bir iletişim mecrası ve kültürel metin olarak ele alınabileceğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışma, televizyonun kültürel bir söylem alanı olarak incelenebileceğini ve bu tür metinlerde eleştirel söylem analizinin uygulanabilirliğini göstermesi bakımından alana kuramsal bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine how female and male characters in Turkish television series reflect gender roles in their discourse and how female identity is represented. Within the scope of the study, character discourses in the television series Kızılcık Şerbeti were analyzed based on Teun A. van Dijk's five-dimensional model of critical discourse analysis. The findings indicate that female characters are represented in more limited professional roles compared to male characters; while some female characters demonstrate resistance through their discourse against the constraints imposed by gender roles, some male characters articulate the pressure of social expectations within their communication processes. The analyses further reveal that perceptions of gender roles are reflected in discourse through local contexts and the characters' mental models, and that some characters undergo transformations in their mental models related to these roles through experience and interaction. This study demonstrates that television series can be considered not only as a means of entertainment but also as a communication medium and cultural text through which gender ideologies circulate. In this respect, the study makes a theoretical contribution to the field by showing that television can be examined as a cultural discursive space and by demonstrating the applicability of critical discourse analysis to such texts.
Benzer Tezler
- Kadın odaklı habercilik bağlamında Türk medyasında Mahsa Amini haberlerine yönelik eleştirel bir analiz
A critical analysis of Mahsa Amini news in Turkish media in the context of women-orianted journalism
NİLAY TOPAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
GazetecilikOndokuz Mayıs Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET OKTAN
- State and civil society relation in Türkiye: The case of women csos
Türkiye'de Devlet ve sivil toplum ilişkisi: Kadın örgütleri örneği
TUNA YÜCEL
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
SosyolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyal Politika Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYÇA ERGUN ÖZBOLAT
- Kadınlara yönelik internet sitelerinde toplumsal cinsiyet ilişkilerinin analizi
Analysis of gender relations in women-centric websites
ÖZGE ÖZÇELİK BALOĞLU
- Sosyal medyada kadına yönelik tutum: Twitter içerik analizi
Attitudes towards women in social media: Twitter content analysis
DİLARA KAYMAKCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AZİZE NİLGÜN CANEL
- Okul öncesi dönem çocuklarının akran ilişkilerinde ebeveynlerin cinsiyete dayalı duygusal inançları ile ebeveyn-çocuk ilişkisinin aracı rolü
The mediating role of parents' gender-based emotional beliefs and the parent-child relationship in peer relationships of preschool children
MERVE AĞCAN COŞKUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA ŞAHİN