Karnavas bezinin kültürel aktarımı bağlamında yeni moda fikirleri ile değerlendirilmesi
Evaluation of Carnavas cloth in the context of cultural transmission via new fashion ideas
- Tez No: 990762
- Danışmanlar: DOÇ. SAFİYE SARİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Karnavas bezi, Kültürel aktarım/ sürdürülebilirlik, tekstil ve moda tasarımı, Erzurum, Karnavas fabric, cultural transmission/sustainability, textile and fashion design, Erzurum
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat Kuramı ve Eleştiri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sanat Kuramı ve Eleştiri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Erzurum ve çevresinin köklü kültürel mirasının önemli bir parçasını oluşturan dokumacılık, bölge halkının gelenek ve göreneklerinden derinlemesine etkilenmiş; aynı zamanda bulunduğu coğrafyanın sert iklim koşullarıyla uyumlu bir şekilde gelişim göstermiştir. Bu el sanatı, yüzyıllar boyunca hem ihtiyaçları karşılayan bir uğraş hem de estetik bir ifade biçimi olarak varlığını sürdürmüş; bölgenin tarihini, kimliğini ve yaşam tarzını yansıtan bir anlatı aracı haline gelmiştir.Bu bağlamda Erzurum'da dokumalar yapılmıştır. Bu dokumalardan biri de Karnavas bezidir. Karnavas bezi, geleneksel el dokuma sanatının önemli bir parçasıdır. Dokuma tekniği ve motifleri itibarıyla geleneksel Türk sanatlarında önemli bir yere sahiptir. Çalışmada Erzurum İli Olur ilçesinde dokunan Karnavas bezinin tarihsel gelişimi, dokuma yöntemleri motif ve desenlerinin araştırılması, moda tasarımı bağlamında değerlendirilmesi ve coğrafi işaretli Karnavas bezinin kendinden sonraki nesillere aktarılması yönü irdelenmiştir. Yöntem: Araştırma literatür tabanlı“uygulamalı/deneysel sanat/atölye temelli araştırma”deseninde hazırlanmıştır. Bu araştırmalar, sonucun değil, ortaya çıkardığı soruların niteliği ve çeşitliliğinin peşinde olan çalışmalardır (Eisner, 1997; Güneş vd,2022, s.292). Yöntem sayesinde çalışmada sanatın uygulama ve deneyimi araştırma metodolojisiyle birleştirilmiş ve araştırmanın odağı, teorik altyapıya dayalı olarak yürütülen atölye uygulamalarının sürecine yönelmiştir. Araştırma sürecinde literatür taraması ve yapılan saha çalışması ile elde edilen bilgiler ve görsel veriler, araştırmanın inceleme nesnesi olan, Erzurum ili Olur ilçesinde dokunan ve coğrafi işarete sahip Karnavas bezinin modern giysi tasarımında kullanımını test etmeye yönelik uygulamalı üretim sürecine aktarılmıştır. Bu doğrultuda uygulamalı/deneysel sanat-atölye deseni, tarihsel ve görsel kaynakların uygulama süreçleri aracılığıyla denenmesine ve değerlendirilmesine olanak sağlamıştır. Önemi: Türk kültürünün önemli kültürel ögelerinden biri olan geleneksel dokumalar, Türk kültürünün yaşatılması ve aktarılmasında önemli görevler üstlenmektedir.Bu bağlamda Erzurum ili Olur ilçesinde dokunan Karnavas bezinin de kültürel aktarım sürdürülebilirlik bağlamında korunup yaşatılması ve gelecek nesillere aktarılması önem arz etmektedir. Bulgular: Araştırmada incelenen Karnavas bezinin günümüzde unutulmaya yüz tuttuğu ve dokumacılık zanaatını yapan çok az kişinin olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Karnavas bezinin kültürel bir miras olarak korunması gerekmektedir. Sonuç: Karnavas bezinin tarihsel ve kültürel dokusunu koruyarak yeni çalışma alanlarının oluşturulması önerilmektedir. Bu dokumanın üretiminin sürdürülmesi ve bölge ekonomisine katkı sağlaması amacıyla çeşitli kursların, projelerin ve tanıtım faaliyetlerinin düzenlenmesi büyük önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Purpose: Weaving, which constitutes a significant part of the deep-rooted cultural heritage of Erzurum and its surroundings, has been deeply influenced by the traditions and customs of the local people and has evolved in harmony with the harsh climatic conditions of its region. As a craft, it has functioned for centuries not only as a means of fulfilling daily needs but also as an aesthetic and cultural expression tool reflecting the identity and lifestyle of local communities. In this context, weavings have been made in Erzurum. One of these weavings is Karnavas fabric. Karnavas fabric is an important part of traditional hand-weaving art. Its weaving techniques and motifs hold a significant place in traditional Turkish arts. This study examines the historical development of Karnavas fabric woven in the Olur district of Erzurum, exploring its weaving methods, motifs, and patterns, evaluating it in the context of fashion design, and examining the transmission of the geographically indicated Karnavas fabric to future generations. Method: The research was designed as“applied/experimental art/workshop-based research”based on the literature. These studies aim to explore the nature and diversity of the questions they raise rather than the outcome (Eisner, 1997; Güneş et al., 2022, p. 292). Thanks to this method, the study combines the application and experience of art with research methodology, and the focus of the research is directed towards the process of workshop applications conducted based on a theoretical foundation. The information and visual data obtained through literature review and fieldwork during the research process were transferred to the applied production process aimed at testing the use of Karnavas fabric, woven in the Olur district of Erzurum province and bearing a geographical indication, in modern dress design, which was the object of study. In this regard, the applied/experimental art-workshop pattern has enabled the testing and evaluation of historical and visual sources through application processes. Significance: Traditional textiles, a significant cultural element of Turkish culture, play a crucial role in preserving and transmitting Turkish culture. In this context, it is crucial that the Karnavas fabric woven in the Olur district of Erzurum province be preserved and preserved within the context of cultural transmission and sustainability and passed on to future generations. Findings: The study concluded that the Karnavas fabric is currently being forgotten, with only a few people practicing its craft. Karnavas fabric must be preserved as a cultural heritage. Conclusions: It is recommended that new fields of study be created while preserving the historical and cultural fabric of the Karnavas fabric. It is crucial to organize various courses, projects, and promotional activities to maintain the production of this textile and contribute to the regional economy.
Benzer Tezler
- Tam buğday unu, tereyağı ve kaymağın dut pekmez helvası kalitesine etkisi
The effect of whole wheat flour, butter and cream on the quality of mulberry pekmez halva
TAHİRE NUR DUMLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıAtatürk ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT TOSUN
- Erzurum coğrafi işaretli yerel ürünlerin pazarlama taktik ve stratejileri
Marketing tactic and strategies based on consumer preferences of local food products with erzurum geographical indication
DERYA BARAN
- Erzurum ve çevresi günümüz dokumacılığı
Weaving at the present day in Erzurum and surrounding
CEM AKPOLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
El SanatlarıAtatürk ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. OKTAY HATİPOĞLU
- Karnaval teorisi bağlamında köy seyirlik oyunlarının geleneği
The tradition of village plays in the context of carnival theory
FULYA PAKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sahne ve Görüntü SanatlarıDokuz Eylül ÜniversitesiSahne Sanatları Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ IŞINSU ERSAN ÖZTÜRK
- Yeni karnaval olarak yeni medya: Karnavalesk nitelikleri ile Twitter
New media as a new carnival: Twitter with its carnivalesque functions
NEDRET SEZİN KIPÇAK
Doktora
Türkçe
2016
İletişim BilimleriMarmara ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUKADDER ÇAKIR