Rokoko üslubunun Türk tezyini sanatlarına yansıması
The reflection of the Rococo style in Turkish decorative arts
- Tez No: 990873
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE ASLIHAN EROĞLU
- Tez Türü: Sanatta Yeterlik
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Türk rokokosu, cilt, hat, tezhip, minyatür, ebru, Turkish Rococo, book binding, calligraphy, illumination, miniature, marbling
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Heykel Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Plastik Sanatlar Sanat Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
19. yüzyıl Osmanlı Devleti'nde hızlı değişimler görülmüş, Batı ile ilişkisini Batılılaşmaya dönüştürmüş ve güç kaybının en ciddi neticelerini yaşamıştır. Türk tezyini sanatları da bu değişimin içinde milli karakterini koruyarak,“Türk Rokokosu”olarak adlandırılan yeni bir üslupla yer almıştır. Süslemeye dayalı olarak gelişen ve zengin, köklü bir kültür hazinesine sahip kitap sanatları, yüzyıllardır Türk-İslam sanatı geleneğinin estetik ve entelektüel mirasını belgeleyen önemli bir kültürel alanı oluşturmaktadır. Kültür tarihimizde büyük bir yer tutan, sanatsal değeri yüksek ancak henüz incelenmemiş tozlu raflarda bekleyen, bilim ve sanat dünyasına kazandırılmamış binlerce el yazması eser, ulusal ve uluslararası çeşitli kütüphanelerde, müzelerde, arşiv ve koleksiyonlarda korunmaktadır. Kitabî tezyinat'ın harikulade güzellikteki bu eserlerinin araştırılıp, etüt edilmesiyle gün yüzüne çıkarılması, ilgilisi ile izleyicisine sunulması ve en önemlisi literatüre kazandırılması bakımından elzemdir. Bu farkındalık ve sorumluluk bilinciyle yapılan kütüphane, müze ve koleksiyon taramaları sonucunda, kitap sanatları bakımından incelenmeye değer 19. yüzyıla ait, dönemin bezeme hususiyetlerini yansıtan başta Kur'ân-ı Kerîm ve Delâ'ilü'l-Hayrât gibi dinî kitapların yanında edebî ve ilmî kitapların oluşturduğu 44 adet yazma eser tez çalışması için seçilmiştir. Bu çalışma ile süreç içindeki müzehhep eserlerin türleri ayırt edilmeden, dönemi içindeki konumlarının belirlenmesi, tasarımında etkili olan üslup özelliklerinin ve ilişkilerinin ortaya konulması ele alınmıştır. 19. yüzyıl kitap sanatlarının değişimi ile ilgili hem genelde hem de özelde bilgi birikimine ulaşılmasına gayret edilmiştir. Bu kapsam içerisinde kitap sanatları açısından değerlendirilen 19. yüzyıla ait rokoko üslubundaki eserlerin desen şekillerinin yapılmasının yanında, bu eserlerden ilhamla farklı malzemeler üzerine özgün yorumların uygulandığı üretimlerle açılacak olan kişisel sergi ile de ilgili alan araştırmalarına kaynak teşkil edecek nitelikte katkı sunması beklenilmektedir.
Özet (Çeviri)
The 19th-century Ottoman State witnessed rapid changes, transformed its relationship with the West into Westernization, and experienced the severe consequences of a loss of power. Turkish decorative arts participated in this transformation with a new style termed“Turkish Rococo,”while simultaneously preserving their national character. Book arts, which developed based on ornamentation and possess a rich, deep-rooted cultural treasure, constitute a significant cultural domain that has documented the aesthetic and intellectual heritage of the Turkish-Islamic art tradition for centuries. Thousands of manuscripts, which hold a substantial place in our cultural history and possess high artistic value, remain unexamined on dusty shelves, yet to be introduced to the world of science and art. These works are preserved in various national and international libraries, museums, archives, and collections. It is essential to research and study these marvelously beautiful works of book ornamentation to bring them to light, present them to interested parties and audiences, and, most importantly, contribute them to the literature. As a result of library, museum, and collection scans conducted with this awareness and sense of responsibility, 44 manuscripts dating to the 19th century were selected for this thesis. These works, which reflect the decorative characteristics of the period and are deemed worthy of examination in terms of book arts, include literary and scientific books alongside religious texts, primarily the Quran and Dala'il al-Khayrat. This study aims to determine the positions of these illuminated works within their period without distinguishing between genres, and to reveal the stylistic features and relationships that were effective in their design. Efforts have been made to achieve a body of knowledge regarding the transformation of 19th- century book arts in both general and specific terms. Within this scope, in addition to producing pattern drawings of the 19th-century Rococo style works evaluated here, it is expected that this study will contribute to the field as a resource through a personal exhibition. This exhibition features original interpretations applied to different materials, inspired by these historical works.
Benzer Tezler
- Osmanlı Dönemi tezhip sanatında Barok-Rokoko üslubu: 18. -19. yüzyıl
Baroque and Rococo styles in the Ottoman Period illumination arts
MEBRUKE TUNCEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Sanat TarihiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
DOÇ. FARUK TAŞKALE
- Osmanlı mimarisinde ampir üslûbu
The style of Empire in Ottoman architecture
TUĞBA BAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sanat TarihiMarmara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH ÖZKAFA
- Barok Dönemi levha tezyinatı
Plate decorative in Baroque Period
MELAHAT BARİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Güzel SanatlarAtatürk ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. DR. CELALETTİN KARADAŞ
- XVIII. ve XIX. yy'da tezhip sanatında Osmanlı modernleşmesinin izleri: Osmanlı Sarayında Türk Rokokosu üslubu ve Ser Mücellidân-ı Hassa Hezargradlızâde es-Seyyid Ahmed Atâullah
Traces of Ottoman modernization in illumination art in the 18th and 19th centuries: Turkish Rococo style in the Ottoman Palace and Ser Mücellidân-ı Hassa Hezargradlizâde es-Seyyid Ahmed Atâullah
AYŞEGÜL DURMUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Sanat Tarihiİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAY OCAKLI
- Xl. yüzyıldan XXl. yüzyıla kadar tezhip sanatında kullanılan bitkisel motifler
The Used botanical motifs after XVl.th century till XXlst century
YONCA ERACAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
El SanatlarıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. DR. TURGAY KORUN