Vücut ağırlığı kaybı amacıyla ChatGPT kullanımı: Beslenme tavsiyelerinin güvenilirlik ve kalitesinin değerlendirilmesi
Use of ChatGPT for weight management: Evaluation of reliability and quality of nutritional advice
- Tez No: 990874
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞEGÜL EYİGÖR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Beslenme tedavisi, ChatGPT, Diyet, Obezite, Yapay zeka, Nutrition therapy, ChatGPT, Diet, Obesity, Artificial intelligence
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Veterinerlik Besin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, yapay zekâ tabanlı bir dil modeli olan ChatGPT'nin vücut ağırlığı kaybına yönelik oluşturduğu diyetlerin güvenilirliğinin, kalitesinin ve güncel beslenme rehberleriyle uyumluluğunun değerlendirilmesi amacı ile gerçekleştirilmiştir. Farklı klinik özellikleri temsil eden 10 senaryo oluşturularak ChatGPT'den bireyselleştirilmiş diyet önerileri alınmış ve bu diyetler enerji içeriği, makro besin öğesi dağılımı, diyet lifi miktarı, kültürel uygunluk ve rehberlerle uyum açısından analiz edilmiştir. Bulgular, ChatGPT'nin oluşturduğu diyetlerin çoğunlukla bazal metabolizma hızının altında enerji içerdiğini ve düşük karbonhidrat, yüksek yağ-protein eğilimi gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu durum, önerilen diyetlerin uzun vadede sürdürülebilirliği ve sağlık açısından güvenilirliği konusunda yetersiz kalabileceğini göstermektedir. Ayrıca diyetlerin posa içeriğinin düşük, porsiyon miktarlarının ise belirsiz olması, bireyselleştirme açısından önemli bir eksiklik olarak değerlendirilmiştir. Bunun yanında menülerin genel olarak 'Türk Mutfağı'na uyumunun sınırlılık gösterdiği, kültürel çeşitliliği yansıtmadığı saptanmıştır. Güncel ulusal ve uluslararası rehberlerle yapılan karşılaştırmalarda, diyetlerin çoğunun önerilen makro besin oranlarıyla tam uyumlu olmadığı belirlenmiştir. Niteliksel değerlendirmede okunabilirlik ve anlaşılabilirlik kriterleri yüksek bulunurken, doğruluk, güncellik, eksiksizlik ve ilgili olma kriterlerinde düşük puanlar elde edilmiştir. Sonuç olarak, ChatGPT'nin beslenme alanında bilgiye erişimi kolaylaştırıcı ve motive edici bir araç olabileceği; ancak klinik uygulamalarda tek başına güvenilir bir kaynak olarak kullanılmaması, mutlaka diyetisyen veya ilgili bir uzman denetiminde değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Yapay zekâ tabanlı sistemler konusunda gelecekte yapılacak olan çalışmaların, esasen rehber uyumu, gerçek bireylerdeki etkinlik ve etik sınırlarının belirlenmesine odaklanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was performed to evaluate the reliability and quality of weight loss diets generated by ChatGPT, an artificial intelligence-based language model, and its compliance with current dietary guidelines. Personalized diet suggestions were obtained from ChatGPT based on 10 created scenarios representing different clinical characteristics, and were analyzed in terms of energy content, macronutrient distribution, dietary fiber content, cultural appropriateness, and alignment with nutritional guidelines. The findings revealed that most of the diets generated by ChatGPT contained energy levels below the basal metabolic rate and exhibited a low-carbohydrate, high-fat-protein tendency. This suggests potential limitations regarding the long-term sustainability and health reliability of the proposed diets. Additionally, the low fiber content and undefined portion sizes were identified as major shortcomings in terms of individualization. Additionally, the menus showed limited compatibility with the 'Turkish Cuisine' and did not reflect cultural diversity. When compared with current national and international dietary guidelines, most diets did not fully comply with the recommended macronutrient ratios. In qualitative evaluations, readability and comprehensibility were rated high, while accuracy, completeness, and relevance received lower scores. In conclusion, though it may serve as an accessible and motivational tool for obtaining nutrition-related information; ChatGPT's sole use as a reliable source in clinical practice was not advised, and should always be evaluated under the supervision of a dietitian or a healthcare professional. Future research on AI-based systems is recommended to focus mainly on guideline compliance, real-patient effectiveness, and the determination of their ethical boundaries.
Benzer Tezler
- Duygusal yeme davranışları ve yeme bağımlılığının vücut ağırlığı kaybı üzerine etkisi
The effect of emotional eating behaviors and eating addiction on body WEİGHT LOSS
ÜMMÜHAN UÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜLYA YILMAZ ÖNAL
- D vitamini yetersizliği olan obez kadınlarda vücut ağırlığı kaybının serum D vitamini düzeyi üzerine etkisi
The effect of weight loss on serum vitamin D levels in obese women with vitamin D deficiency
HÜLYA YILMAZ ÖNAL
Doktora
Türkçe
2017
Beslenme ve DiyetetikOkan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜVEDDET EMEL TÜFEKÇİ ALPHAN
- Zayıflama diyeti uygulayan kadınlarda sezgisel yeme davranışının vücut ağırlık kaybı, öz yeterlilik ve diyet kalitesine etkisinin saptanması
Determination of the effect of intuitive eating behaviour on body weight loss, self-efficacy and diet quality in women following a weight loss diet
LÜTFİYE BAŞYAZICIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Beslenme ve DiyetetikErciyes ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HABİBE ŞAHİN
- Genç yetişkin kadınlarda motivasyonel görüşmenin vücut ağırlığı ve beslenme alışkanlıkları üzerine etkisi
The effect of motivational interviewing on body WEİGHT and dietary habits in young adult women
SİBEL ERDEM
Doktora
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiDiyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PELİN BİLGİÇ
- Obez bireylerde vücut ağırlık kontrolünün antropometrik ölçümler ve bazı biyokimyasal parametreler üzerine etkisi
The effects of the body inculuding mass control on anthropometric measurements and some blood parameters on obese individuals
ÖZLEM ÖZER ALTUNDAĞ
Doktora
Türkçe
2016
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHİTTİN TAYFUR