Remisyonda ilk epizot psikoz ve kronik şizofreni hastalarında PSA-NCAM ve CREB düzeyleri ile bellek fonksiyonları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Serum PSA-NCAM and CREB levels and their association with memory functions in remitted first-episode psychosis and chronic schizophrenia
- Tez No: 990929
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HASAN KAYA
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Şizofreni, ilk epizot psikoz, PSA-NCAM, CREB, sözel bellek, görsel bellek, bilişsel işlevler, Schizophrenia, first-episode psychosis, PSA-NCAM, CREB, memory, cognition
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Bilkent Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, remisyonda olan ilk epizot psikoz (İEP) ve kronik şizofreni hastalarında serum PSA-NCAM ve CREB düzeylerini sağlıklı kontrollerle karşılaştırmak, bu belirteçlerin hastalık için potansiyel bir biyobelirteç olup olmadığını belirlemektir. Ayrıca sağlıklı kontrol ve her iki hasta grubunda bellek işlevlerindeki bozulmayı değerlendirmek, bellek performansındaki farklılıkları üç grup arasında karşılaştırmak ve PSA-NCAM ile CREB düzeylerinin bellek işlevleriyle olan ilişkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ankara Şehir Hastanesi Psikiyatri polikliniğine başvuran, DSM-5 tanı kriterlerine göre remisyon döneminde olan 51 kronik şizofreni, 39 İEP hastası ve yaş-cinsiyet-eğitim düzeyi açısından kronik şizofreni hastaları ile eşleştirilmiş 55 sağlıklı kontrol dahil edildi. Tüm katılımcılara sosyodemografik veri formu, Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Kısa Psikiyatrik Değerlendirme Ölçeği (KPDÖ), Standardize Mini Mental Test (SMMT), İleri ve Geri Sayı Dizisi Testi (SD), İz Sürme Testi A-B (İST), Stroop TBAG form testi, Sözel Akıcılık Testi (KASHayvanlar), İşitsel Sözel Öğrenme Testi (AVLT) ve Rey Karmaşık Figür Testi ve Tanıma Uygulaması (RKFT-T) uygulandı; serum PSA-NCAM ve CREB düzeyleri ELISA yöntemiyle ölçüldü. Bulgular: PSA-NCAM ve CREB düzeyleri her iki hasta grubunda sağlıklı kontrole kıyasla anlamlı derecede düşüktür; bu düşüklük kronik şizofrenide daha belirgindir (p=0,013; p=0,001). Her iki hasta grubunda da sözel öğrenme, öğrenme eğrisi, serbest hatırlama, tanıma temelli bellek, geri çağırma işlevlerinde sağlıklı kontrollere kıyasla belirgin düşüş görülmüştür. Görsel-uzamsal organizasyon, anlık hatırlama ve gecikmeli hatırlama performansları da hasta gruplarında sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı şekilde zayıflamıştır. Bu bilişsel alanlardaki bozulmalar kronik şizofreni grubunda İEP grubuna kıyasla daha belirgin bozulma eğilimi göstermiştir. İEP grubunda PSA-NCAM ve CREB düzeyleri dikkat, işlem hızı ve bellek süreçleriyle anlamlı ilişkiler gösterirken, kronik şizofreni grubunda bu ilişkiler çok sınırlı ve düşük düzeyde kalmış; sağlıklı kontrollerde ise herhangi bir ilişki saptanmamıştır. Sonuç: Çalışmamız, PSA-NCAM ve CREB düzeylerinin sağlıklı kontrollerden İEP'ye ve kronik şizofreniye doğru anlamlı şekilde kademeli azaldığını ve hastalığın patofizyolojisinde rol alabileceğini düşündürmüştür. Hasta gruplarında dikkat, işlemleme hızı, sözel ve görsel bellek alanlarında belirgin bozulma saptanmış; kronik şizofreni grubunda bu bilişsel yetersizliklerin daha belirgin olduğu görülmüştür. PSA-NCAM ve CREB'in bilişsel performansla ilişkileri yalnızca İEP döneminde ortaya çıkışı bu moleküllerin hastalığın erken döneminde bilişsel süreçlerle ilişkili nöroplastisite göstergeleri olabileceğini düşündürse de bu ilişkinin doğasını ve klinik kullanımdaki rolünü anlamak için daha geniş örneklemli ve boylamsal ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to compare serum PSA-NCAM and CREB levels among patients with first-episode psychosis (FEP), chronic schizophrenia, and healthy controls and to evaluate whether these molecules may serve as potential biomarkers for schizophrenia. Additionally, it examined memory impairments across groups and assessed the associations between PSA-NCAM, CREB, and memory functions. Materials and Methods: The study included 51 patients with chronic schizophrenia, 39 remitted FEP patients, and 55 age, sex, and education-matched healthy controls, all voluntarily recruited from the Psychiatry Department of Ankara Bilkent City Hospital and diagnosed according to DSM-5 criteria. All participants completed standardized clinical and neurocognitive assessments (PANSS, BPRS, SMMSE, Digit Span (forward–backward), Trail Making Test A–B, Stroop TBAG, Verbal Fluency Test (KAS–Animals), Auditory Verbal Learning Test (AVLT), and Rey–Osterrieth Complex Figure Test with recognition trial (ROCF-R)), and serum PSA-NCAM and CREB levels were quantified using ELISA. Results: Both biomarkers were significantly reduced in FEP and chronic schizophrenia compared with controls, with greater reductions in the chronic group (PSA-NCAM p=0.013; CREB p=0.001). Verbal learning, learning slope, free recall, recognition-based memory, and retrieval were markedly impaired in both patient groups. Visual–spatial organization, immediate recall, and delayed recall were also significantly weaker than in controls, with more pronounced deficits in chronic schizophrenia. In FEP, PSA-NCAM and CREB levels correlated with attention, processing speed, and memory measures. These associations were minimal in chronic schizophrenia and absent in controls. xiv Conclusion: PSA-NCAM and CREB levels show a graded decline from healthy controls to FEP and chronic schizophrenia, suggesting involvement in illnessrelated neurobiological processes. Broad cognitive impairments were observed in both patient groups, particularly in chronic schizophrenia. The selective association of PSA-NCAM and CREB with cognitive functions in early illness stages indicates that these molecules may reflect neuroplasticity mechanisms relevant to early cognitive dysfunction. Larger sample and longitudinal studies are required to clarify their potential as early-stage biomarkers and their clinical applicability.
Benzer Tezler
- İlk epizod psikoz tanılı hastalarda çocukluk çağı travmasının, üst biliş ve sosyal biliş ile ilişkisi
The relationship between childhood trauma and metacognition and social cognition in patients with first episode psychosis
ÖZGE SELİN ÖZEN SEKMEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
UZMAN GÜLSÜM ZUHAL KAMIŞ
- Majör depresyonda uyku problemlerinin relaps ya da rekürrens üzerine etkisi: bir yıllık klinik izlem çalışması
The effect of the sleep problems on the relapse or recurrence in the major depression: one-year clinical follow-up study
MUSTAFA GÜLEÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2007
PsikiyatriYüzüncü Yıl ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. LÜTFULLAH BEŞİROĞLU
- Major depresyonda ilk atak ve yineleyen depresyon atakları olan hastalarda nörobilişsel işlevler ve duygu düzenleme süreçlerinin karşılaştırılması
Comparison of neurocognitive functions and emotion regulation processes among patients with first episode of major depression and recurrent episodes of depression
MEHMET ALİ ÖZDEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriSağlık BakanlığıRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. SİBEL ÖRSEL
- Bipolar duygudurum bozukluğu manik epizod hastalarının akut alevlenme ve remisyon dönemlerinde serum N-Metil-D-Aspartat reseptör ve alt birimleri düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of serum N-Methyl-D-Aspartat receptor and sub-units levels in acute flave and remition periods of patients with bipolar mood disorder manic episod
YASEMİN ÖKTEM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh ve Sinir Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İHSAN TUNCER OKAY
- Bipolar duygudurum bozukluğu manik epizod hastalarının akut alevlenme ve remisyon dönemlerinde serum galektin-1 ve galektin-3 düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of serum galectin-1 and galectin-3 levels in acute exacerbation and remission periods in manic episode patients with bipolar mood disorder
MERYEM YÜKSEL AYTEKİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EROL GÖKA
DR. AYBENİZ CİVAN KAHVE