Aksolot (Ambystoma mexicanum) yanık modelinde doku rejenerasyonunun histolojik ve moleküler düzeyde araştırılması
Histological and molecular investigation of tissue regeneration in axolotl (Ambystoma mexicanum) burn model
- Tez No: 991042
- Danışmanlar: PROF. DR. YASEMİN KAÇAR, DR. ÖĞR. ÜYESİ BADEL İNCE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Moleküler Tıp, Histoloji ve Embriyoloji, Biyoloji, Molecular Medicine, Histology and Embryology, Biology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Biyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yanık, aşırı ısıya, elektriksel etkenlere veya yakıcı kimyasal maddelere bağlı olarak gelişen ciddi bir doku hasarıdır. Ülkemizde ve Dünyada yanıklar ile yanığa bağlı gelişen ikincil travmalar önemli bir morbidite ve mortalite nedeni olmaya devam etmektedir. Buna karşın, üstün rejenerasyon kapasitesi ile bilinen Ambystoma mexicanum türünde yanığa bağlı deri rejenerasyonunun biyolojik mekanizmaları henüz ortaya konmamış olup, bu durum termal hasara karşı doku yenilenmesinin sistematik olarak incelenmesini gerekli kılmıştır. Bu doğrultuda çalışmada A. mexicanum'da deneysel bir yanık modeli oluşturulmuş ve rejenerasyonun zamana bağlı seyrini değerlendirmek amacıyla histopatolojik ve gen ifadesi analizleri gerçekleştirilmiştir. Histolojik incelemelerde değerlendirilen tüm parametrelerin zaman içerisinde anlamlı düzeyde değişim gösterdiği belirlenmiştir (p<0,05). Erken ve orta dönemlerde ödem, granülasyon dokusu, inflamatuar hücre infiltrasyonu ve vaskülarizasyon belirgin şekilde artış gösterirken; 60. günde bu parametrelerde anlamlı düşüş gerçekleşmiş ve inflamasyonun tamamen sonlandığı tespit edilmiştir (p<0,05). Buna karşılık, re-epitelizasyon ve kolajen oryantasyonunun geç dönemde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artması (p<0,05), doku organizasyonunun olgunlaştığını ve rejeneratif iyileşmenin tamamlandığını göstermiştir. Gen ifadesi analizlerinde MMP9, RPS6, Col-A, Col-B ve Col-C genlerinin zaman noktaları arasında anlamlı farklılıklar gösterdiği saptanmış olup tüm hedef genlerde istatistiksel olarak anlamlı değişimler gözlenmiştir (p<0,05). MMP9'un erken dönemde belirgin artış göstermesi (p<0,05), ECM yıkımın ve inflamatuar yanıtın başlangıç fazını desteklerken; RPS6 ve MMP18-benzeri genlerin özellikle geç fazda anlamlı düzeyde yükselmesi (p<0,05), proliferasyon ve ECM yeniden yapılanmasının devam ettiğini göstermiştir. Ayrıca Col-B ve Col-C'nin geç dönemde belirgin artışı, matriks organizasyonunun moleküler düzeyde güçlendiğini ortaya koymaktadır. Korelasyon analizlerinde MMP9'un re-epitelizasyon ve kolajen oryantasyonu ile anlamlı negatif ilişkiler (p<0,05), Col-A, Col-B ve Col-C'nin ise ödem, granülasyon dokusu ve vaskülarizasyon ile anlamlı pozitif ilişkiler göstermesi (p<0,05), histolojik ve moleküler süreçlerin birbirini tamamlayan bütünleşik bir biyolojik düzen içerisinde ilerlediğini göstermiştir. Genel olarak bu bulgular, A. mexicanum'da termal hasar sonrası iyileşmenin zamana bağlı olarak organize biçimde ilerleyen, moleküler ve dokusal düzeyde yüksek uyum gösteren özgün bir rejeneratif mekanizma ile gerçekleştiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Burn injury is a severe form of tissue damage caused by excessive heat, electrical exposure, or caustic chemical agents. Burn injuries and secondary trauma associated with burns remain a significant cause of morbidity and mortality both in Türkiye and worldwide. Despite the remarkable regenerative capacity of Ambystoma mexicanum, the biological mechanisms underlying burn-induced skin regeneration in this species have not yet been elucidated, highlighting the need for a systematic investigation of tissue renewal in response to thermal damage. In this context, an experimental burn model was established in A. mexicanum, and histopathological and gene expression analyses were conducted to evaluate the time-dependent progression of regeneration. Histological examinations revealed that all evaluated parameters exhibited significant temporal changes (p<0.05). Edema, granulation tissue formation, inflammatory cell infiltration, and vascularization increased markedly during early and mid-term stages, whereas these parameters significantly declined by day 60, indicating the complete resolution of inflammation (p<0.05). Conversely, the significant increase in re-epithelialization and collagen orientation during the late phase (p<0.05) demonstrated the maturation of tissue organization and completion of regenerative healing. Gene expression analyses showed that MMP9, RPS6, Col-A, Col-B, and Col-C exhibited significant temporal differences in expression, with all target genes demonstrating statistically significant alterations across time points (p<0,05). The pronounced early-phase increase in MMP9 (p<0.05) supported the onset of ECM degradation and inflammatory activation, while the late-phase elevation of RPS6 and MMP18-like genes (p<0.05) indicated ongoing proliferation and ECM remodeling. Additionally, the substantial late-phase upregulation of Col-B and Col-C reflected the strengthening of matrix organization at the molecular level. Correlation analyses revealed significant negative associations between MMP9 and both re-epithelialization and collagen orientation (p<0.05), whereas Col-A, Col-B, and Col-C showed significant positive correlations with edema, granulation tissue formation, and vascularization (p<0.05). These findings indicate that histological and molecular processes progress in a coordinated and complementary biological manner. Overall, the results demonstrate that post-thermal injury healing in A. mexicanum occurs via a unique regeneration mechanism that is organized over time and exhibits a high degree of adaptability at rhe molecular and tissue level.
Benzer Tezler
- Aksolotl kol rejenerasyonu alanında mikrobiyota ve transkriptom verisinin madenciliği vasıtasıyla yeni aday biyobelirteçlerin keşfi
Discovery of novel candidate biomarkers in the field of axolotl limb regeneration through mining of axolotl microbiota and transcriptome data
MUHAMMED MUSTAFA ÖGDÜR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Biyoistatistikİstanbul Medipol ÜniversitesiSağlık Sistemleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ KIVANÇ KÖK
- Koşullu mutagenez tekniği ile transgenik axolotl geliştirilmesine yönelik vektörlerin tasarlanması ve in vivo incelenmesi
Designing and in vivo investigation of vectors for the development of transgenic axolotl by conditional mutagenesis technique
DAMLA YAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Tıbbi Biyolojiİstanbul Medipol ÜniversitesiTıbbi Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SVEN P. VİLAİN
- Machine learning models for microbiome-based classification of axolotl limb regeneration phases
Aksolotl uzuv rejenerasyon aşamalarının mikrobiyoma dayalı sınıflandırılması için makıne öğrenimi modellerı
ABDULLAH HÜSEYİN KÖSEOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Biyoistatistikİstanbul Medipol ÜniversitesiBiyomedikal Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KIVANÇ KÖK
- Aksolot'da omurilik hasarı sonrası rejenerasyonu sağlayan moleküler mekanizmaların yeni-nesil RNA dizileme ile tanımlanması
Next-generation sequencing to identify molecular regulators of regeneration after spinal cord injury in the axolotl
HARBİYE HACIBEKTAŞOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Biyolojiİstanbul Medipol ÜniversitesiSinir Bilim Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ TURAN DEMİRCAN
- Aksolotta omurilik hasarı sonrası rejenerasyonu sağlayan moleküler mekanizmaların proteomiks yöntemleri ile tanımlanması
Identification of molecular mechanisms of that play A role in axolotl spinalcord regeneration after spinal cord injury BY using proteomics
ECE CANA FESÇİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Tıbbi Biyolojiİstanbul Medipol ÜniversitesiTıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TURAN DEMİRCAN