İmam Muhammed'in aile hukukunda teferrüd ettiği görüşler ve gözettiği ilkeler
Imam Muhammad's dissenting opinions in Islamic family law and his underlying principles
- Tez No: 991265
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İSMAİL BİLGİLİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, aile hukukuna dair meselelerde İmam Muhammed b. el-Hasan eş-Şeybânî'nin benimsediği usûlî ve içtihadî ilkeleri tespit etmeyi hedeflemektedir. Söz konusu tespitler, Şeyhayn ile ihtilaf ettiği konular merkeze alınarak gerçekleştirilmiş; böylece kendine özgü yöntem ve yaklaşımların daha belirgin şekilde ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, İmam Muhammed ile Şeyhayn'ın ihtilaf ettiği aile hukuku konuları tek tek ele alınmış; tarafların görüşleri, delilleri ve dayandıkları gerekçeler sistematik biçimde incelenmiştir. Ayrıca her bir meselede Hanefî mezhebinde müftâ bih kabul edilen görüş ile diğer üç sünnî mezhebin tercih ettiği hükümler tespit edilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde ise, birinci bölümde ortaya konulan veriler esas alınarak İmam Muhammed'in Şeyhayn'dan ayrıldığı noktalarda etkili olan saikler değerlendirilmiş ve onun aile hukukuna dair içtihatlarında gözettiği ilkeler belirlenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda özellikle, hadisi kıyasa önceleme, lafzın zahirini alma, ihtiyatlı olanı tercih etme ve fukahanın ihtilafını dikkate alma ilkelerinin içtihatlarında belirgin rol oynadığı görülür. Söz konusu ilkelerin tespitinin ardından, birinci bölümde ele alınan ihtilaflı meseleler günümüz Türkiye'sinin şartları bağlamında yeniden değerlendirilmiş; bu meseleler hakkında bugün nasıl hüküm verilebileceği meselesi ele alınmıştır. Çalışmanın sonunda ise, tespit edilen ilkeler ışığında, İmam Muhammed'in günümüzde aynı konulara nasıl hükmedebileceğine dair öngörülere yer verilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study aims to identify the methodological and jurisprudential principles adopted by Imam Muhammad b. al-Hasan al-Shaybani in matters of family law. These identifications have been made by focusing on the issues on which he disagreed with the Shaykhayn, thereby aiming to highlight his specific methods and approaches more clearly. The study consists of an introduction and two main chapters. The first chapter examines, one by one, the family law issues on which Imam Muḥammad and the Shaykhayn differ, analysing their respective opinions, evidence, and underlying arguments systematically. Furthermore, for each issue, an effort has been made to identify the view accepted as muftâ bih in the Hanafi school and the rulings preferred by the other three Sunni schools. In the second section, drawing on the data presented in the first section, the reasons for Imam Muhammad's divergence from the Shaykhayn are examined, and the principles he followed in his jurisprudence on family law are determined. In this context, it is clear that the principles of prioritising Hadith over analogy, taking the apparent meaning of the text, preferring caution, and considering the differences among jurists play a significant role in his jurisprudence. After identifying these principles, the controversial issues discussed in the first chapter were reevaluated within the context of contemporary Turkey, and the question of how rulings on these issues might be made today was examined.
Benzer Tezler
- Aile hukuku ile ilgili âyetler bağlamında fıkhî görüş farklılıklarının usûlî dayanakları
Procedural basis of jurisprudence differences in the context of verses on family law
MUHAMMED MEHDİ AKSOY
Doktora
Türkçe
2023
DinKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA GENÇ
- Suriye Ahvâl-i Şahsiyye Kanunu bağlamında evlenmenin mezheplerarası mukayesesi
Interdenominatlonal comparison of marriage in the context of Syria Personal Status Law
MUHAMMED MİHDİ AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA GENÇ
- İslam Hukukunda erkekteki hastalık veya kusur sebebiyle kadının boşanma talebi hakkı
Women's right to divorce due to the disease and the defect of men in the early period of Islamic Law
RECEP ŞİMŞEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
HukukÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TEVHİT AYENGİN
- نجاح القاري لشرح صحيح البخاري يوسف أفندي زاده دراسة و تحقيق من أول كتاب البيوع إلى باب شراء النبي صلى الله عليه و سلام بالنسيئة
Yusuf Efendi Zade'ye ait Sahihul Buhari Şerhi Necahul Kari kitabının tahkik ve incelemesi: Buyu' kitabı başlangıcından 2068 nolu hadise kadardır. bab(konu): Hz.Muhammed (Sallallahualeyhivesellem)' in nesie yoluyla satır alması
REHAB MOHAMED ELSAİD BADAWY ALY
Yüksek Lisans
Arapça
2017
Ekonomiİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam İktisadı ve Hukuku Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
YRD. DOÇ. DR. MOHAMED ADNAN DARWİSH
- Arazi Kanunnamesi'nden Türk Medeni Kanunu'na imar ve ihya yoluyla toprak kazanımı
Land acquisition through development and improvement from the Land Code to the Turkish Civil Code
MÜCAHİT CEYLAN