Nükleer enerji ve iyonlaştırıcı radyasyon faaliyetleri bağlamında ceza hukuku sorumluluğu
Criminal law liability in the context of nuclear energy and ionizing radiation activities
- Tez No: 991447
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA UMAY GENÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Nükleer enerji, ilk olarak askeri amaçlarla kullanılmış ve insanlık tarihinde eşi benzeri görülmemiş bir yıkıma sebep olmuştur. Tarihsel kazalar, bu teknolojinin kontrolsüz kullanımının insanlık ve doğa üzerindeki yıkıcı etkilerini açık biçimde ortaya koymuş; radyasyonun sonuçlarının ne kadar geniş ve kalıcı olabileceğini göstermiştir. Bu nedenle, nükleer enerji ve radyasyonun barışçıl kullanımına uzun süre temkinli yaklaşılsa da zamanla sağlık, sanayi ve enerji üretimi gibi birçok alanda önemli faydalar sağladığının görülmesiyle, fayda-risk dengesi gözetilerek bu teknolojilerin belirli kurallar çerçevesinde kullanılabileceği kabul edilmiştir. Bununla birlikte, söz konusu faaliyetlerin birey, toplum ve çevre bakımından barındırdığı risklere karşı etkili tedbirlerin alınması zorunlu hâle gelmiştir. Bu riskler, yalnızca teknik ve idari önlemleri değil, aynı zamanda ceza hukuku desteğini de gerekli kılmaktadır. Bu çalışmada, nükleer enerji ve iyonlaştırıcı radyasyon kavramları tarihsel ve hukuki gelişimleriyle birlikte ele alınmış; enerjinin silah olarak kullanımından barışçıl amaçlara evrilme süreci incelenmiştir. Milletlerarası kuruluşların hazırladığı tavsiye niteliğindeki belgeler ile Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası andlaşmalar, ceza sorumluluğuna etkileri yönünden değerlendirilmiştir. Türk Ceza Kanunu'nda yer alan genel tehlike yaratan suçlar arasındaki“radyasyon yayma”,“atom enerjisiyle patlamaya sebebiyet verme”ve“tehlikeli maddelerin izinsiz olarak bulundurulması veya elk değiştirmesi”suçları ile 7381 sayılı Nükleer Düzenleme Kanunu'ndaki suçlar analiz edilmiştir. Her bir suçun unsurları somut örneklerle değerlendirilmeye çalışılmış; bu suçların büyük çoğunluğunun, zarar gerçekleşmeden önce koruma ve önleme ihtiyacına binaen tehlike suçu şeklinde düzenlendiği tespit edilmiştir. Literatürde çoğunlukla özel hukuk yönüyle ele alınan nükleer enerji konusu, bu çalışmada ceza hukuku perspektifinden incelenmiş; Türk hukuk öğretisinde büyük ölçüde ihmal edilen bir alana katkı sunulması amaçlanmıştır.
Özet (Çeviri)
Nuclear energy was initially used for military purposes and caused unprecedented destruction in human history. Historical accidents have clearly revealed the devastating effects of the uncontrolled use of this technology on humanity and nature, demonstrating how extensive and lasting the consequences of radiation can be. For this reason, the peaceful use of nuclear energy and radiation was approached with caution for a long time. However, as it was later observed that they provide significant benefits in many fields such as health, industry, and energy production, it has been accepted within the framework of the benefit-risk balance that these technologies may be utilized under certain regulatory conditions. Nevertheless, it has become necessary to take effective measures against the risks these activities pose to individuals, society, and the environment. These risks require not only technical and administrative precautions but also the support of criminal law. In this study, the concepts of nuclear energy and ionizing radiation are examined together with their historical and legal developments, analyzing the transformation of nuclear energy from its use as a weapon to peaceful purposes. The non-binding documents prepared by international organizations and the international conventions to which Türkiye is a party have been evaluated in terms of their impact on criminal liability. The offenses regulated under the Turkish Penal Code, including“disseminating radiation”,“causing an atomic explosion”and“possession or exchange of hazardous substances without permission”as well as the crimes set forth in on Nuclear Regulation Law (Law No.7381), have been analyzed. Each offense has been assessed through concrete examples, and it has been determined that the majority of these offenses are structured as endangerment crimes, reflecting a preventive and protective approach that aims to ensure intervention before actual harm occurs. Unlike most of the literature, which examines nuclear energy primarily from a private law perspective, this study addresses the subject from the standpoint of criminal law, aiming to contribute to a largely neglected area within Turkish legal scholarship.
Benzer Tezler
- Termoplastik poliüretan tabanlı nanoparçacık katkılı iki katmanlı kompozitlerin üretimi ve iyonlaştırıcı radyasyon zırhlama özelliklerinin incelenmesi
Production and investigation of ionizing radiation shielding properties of thermoplastic polyurethane based nanoparticle reinforced two layer composites
TUNAHAN RECEP TORUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Nükleer MühendislikSinop ÜniversitesiNükleer Enerji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN OĞUL
- Sıcak pres kalıplama tekniği ile iki katmanlı kompozitlerin üretilmesi ve iyonlaştırıcı radyasyon zırhlama özelliklerinin araştırılması
Production of two-layer composites using hot press molding technique and investigation of their ionizing radiation shielding properties
MERVE ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Fizik ve Fizik MühendisliğiSinop ÜniversitesiNükleer Enerji ve Enerji Sistemleri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. HASAN OĞUL
- İyonlaştırıcı radyasyon ortamlarında bor bazlı cam kompozitlerin radyasyon zırhlama özellikleri
Radiation shielding properties of boron based glass composites in ionizing radiation environments
ABDUL FATAH PATHMAN
Doktora
Türkçe
2025
Nükleer MühendislikAtatürk ÜniversitesiFizik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAKUP KURUCU
PROF. DR. DEMET YILMAZ
- Beton numunelerde alaşım tozlarının ve bor karbür katkısının iyonlaştırıcı radyasyon zırhlama ve mekanik özelliklerine etkisi
The effects of alloy powders and boron carbide additive on ionizing radiation shielding and mechanical properties in concrete samples
İLHAMİ ERKOYUNCU
Doktora
Türkçe
2023
Fizik ve Fizik MühendisliğiBingöl ÜniversitesiFizik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSKENDER DEMİRKOL
DOÇ. DR. FERDİ AKMAN
- Zirkonyum ve titanyum tabanlı bazı metalik camların iyonlaştırıcı radyasyon zırhlama karakteristiklerinin belirlenmesi
Determination of the ionizing radiation shielding characteristics of some metallic glasses based on zirconium and titanium
İNCİ ÇAKMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Fizik ve Fizik MühendisliğiBingöl ÜniversitesiFizik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERDİ AKMAN