Sosyal bilgiler dersinde sanat temelli kültür ve kültürel miras öğretimi
Arts-based culture and cultural heritage education in social studies course
- Tez No: 991503
- Danışmanlar: PROF. DR. BAYRAM TAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Kültür, Kültürel miras, Sanat temelli eğitim, Sosyal bilgiler dersi, Culture, Cultural heritage, Art-based educational, Social studies course
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sosyal bilgiler, bireylerin toplumsallaşma ve vatandaşlık yeterliliklerini kazanma süreçlerinin formal yollarla desteklendiği bir derstir. Toplumsallaşmanın gerçekleşmesinde ve vatandaşlık yeterliliklerinin kazanılmasında kişinin ait olduğu toplumun kültürünü içselleştirmesi önemli bir yere sahiptir. Bu doğrultuda sosyal bilgiler dersinde öğrencilerin anlam dünyalarına ve kavrayış düzeylerine uygun olarak oluşturulan içeriklerle kültür ve kültürel miras öğretimi gerçekleştirilmektedir. Öğrencilerin yaşadıkları toplumun kültürel mirasını tanımaları ve anlamlandırmaları, bu mirası benimseyerek koruma bilinci geliştirmeleri, ortak değerlerin kuşaktan kuşağa aktarımına katkı sunmaları ve kültürel sürekliliğin sağlanmasında aktif rol üstlenmelerinin amaçlandığı bu süreçte çeşitli öğrenme öğretme yaklaşım, strateji, yöntem ve tekniği işe koşulabilir. Bunlar içinde sanattan yararlanmak; sanatın kültürün bir ögesi, taşıyıcısı ve aktarıcısı olması sebebiyle özel bir yere sahip olabilir. Sanatın toplum ile ilişkisi, kültürü geliştirip aktarma konusundaki gücü ve sahip olduğu eğitim aracı rolü, onun sosyal bilgiler dersinde kullanılmasının önemini işaret etmektedir. Sanatın sosyal bilgiler dersinde kültür ve kültürel miras konularının öğretiminde kullanılması sanat temelli eğitim ile mümkün olabilir. Araştırmanın amacı, ilkokul dördüncü sınıf sosyal bilgiler dersi kültür ve kültürel miras konularının öğretiminde kullanılmak üzere sanat temelli etkinliklerle ders planlarının geliştirilmesi ve sanat temelli etkinliklerin öğrencilerin akademik başarılarına, kültürel mirasa duyarlılıklarına, sosyal bilgiler dersine katılımlarına ve sosyal bilgiler dersine yönelik inançlarına etkisinin incelenmesi, aynı zamanda süreçte toplanacak nitel verilerle sanat temelli etkinliklerin niteliğinin değerlendirilmesidir. Bu amaçla çalışmada karma araştırma yöntemlerinden gömülü deneysel desen benimsenmiştir. Araştırmada nicel boyuta ağırlık verilmiş, nitel veriler nicel verilerin içine gömülmüş ve nicel verilerle elde edilen sonuçları açıklamak için kullanılmıştır. Araştırma nicel ve nitel verilerin toplandığı üç temel aşamada yürütülmüş, bu aşamalara ASSURE öğretim tasarım modelinin basamakları entegre edilmiştir. Birinci aşamada yarı deneysel müdahale sürecine hazırlık yapılması ve sanat temelli etkinliklerin geliştirilmesi amacıyla öğrenci, öğretmen, konu alanı ve güzel sanatlar eğitimi alan uzmanlarından oluşan çalışma gruplarından yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla nitel veriler toplanmıştır. İkinci aşamada sanat temelli etkinliklerin etkililiğinin ve niteliğinin değerlendirilmesi amaçlanarak iki deney, iki kontrol grubu ve deney gruplarından birinin öğretmeni ile çalışılmıştır. Diğer deney grubunda uygulama araştırmacı tarafından yapılmıştır. İkinci aşamada ortak mirasımız akademik başarı testi, kültürel mirasa duyarlılık, sosyal bilgiler dersine katılım ve sosyal bilgiler dersi inanç ölçekleri ile öğrenci, öğretmen ve araştırmacı günlükleri veri toplama araçlarını oluşturmuştur. Üçüncü aşama, deneysel işlem sonrasında sanat temelli etkinliklerin etkililiği ve niteliği ile ilgili görüşlerin alındığı nitel boyutu içermektedir. Bu aşamanın verileri deney grubu öğrencileri, deney gruplarından birinde uygulama yapan sınıf öğretmeni ve diğerinde uygulama yapan araştırmacıdan elde edilmiştir. Veri toplama aracı olarak deney grubu öğrencileri odak grup görüşme formu ile deney grubu araştırmacı ve öğretmen görüşme formu kullanılmıştır. Birinci aşama nitel verileri betimsel analize tabi tutulmuştur. İkinci aşama nicel verilerinin analizinde tek yönlü varyans analizi (ANOVA), eşleştirilmiş örneklemler t testi, bağımsız örneklemler t testi ve Pearson korelasyon analizinden yararlanılmıştır. İkinci ve üçüncü aşama nitel verileri hem betimsel hem de içerik analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın nicel verilerinin analizinde SPSS 29.0 ve nitel verilerinin analizinde MAXQDA 24 programlarından faydalanılmıştır. Araştırma neticesinde elde edilen nicel bulgular sanat temelli etkinliklerin öğrencilerin kültür ve kültürel miras konularındaki akademik başarıları, kültürel mirasa duyarlılıkları, sosyal bilgiler dersine katılımları ve sosyal bilgiler dersine yönelik inançları üzerinde anlamlı ve olumlu etkilere sahip olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar, ikinci ve üçüncü aşamada toplanan nitel sonuçlarla örtüşmüştür. Sanat temelli etkinliklerin niteliğine yönelik sonuçlar derslerin güzel, eğlenceli, öğretici ve heyecanlı geçtiğini; etkinliklerin güzel, eğlenceli, öğretici, heyecan verici, hayal gücünü geliştirici olduğunu; etkinliklerin sevilme nedenleri olarak eğlenceli, öğretici, aktif katılımlı olması, vatanla ilgili olması, geçmişi hissettirmesi ile öğrencilerin müziği, dramayı, kesip yapıştırmayı, resmi sevmelerinin gösterildiğini ortaya koymuştur. Bununla birlikte öğrencilerin sanat temelli etkinlikleri yaparken geçmişi ve nasıl yapacaklarını düşündükleri; kendilerini mutlu, iyi, heyecanlı, öğrenmiş, geçmişte gibi ve meraklı hissettikleri belirlenmiştir. Araştırma sonucunda sosyal bilgiler dersi kültür ve kültürel miras konularının öğretiminde etkililiği ve niteliği ortaya konan sanat temelli eğitim etkinliklerinin sınıf öğretmenleri tarafından kullanılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Social studies is a course that formally supports individuals' processes of socialization and acquiring citizenship competencies. Internalizing the culture of the society to which an individual belongs plays a crucial role in the process of socialization and in the acquisition of citizenship competencies. Accordingly, in the social studies course, the teaching of culture and cultural heritage is carried out through content designed in accordance with students' meaning-making frameworks and levels of comprehension. In this process, which aims for students to recognize and make sense of the cultural heritage of the society in which they live, to develop a sense of responsibility for its preservation by internalizing this heritage, to contribute to the intergenerational transmission of shared values, and to assume an active role in ensuring cultural continuity, various teaching–learning approaches, strategies, methods, and techniques can be employed. Among these, making use of art may occupy a distinctive place, as art functions as an element, bearer, and transmitter of culture. Art's relationship with society, its power to develop and transmit culture, and its role as an educational tool indicate the importance of its use in the social studies course. The use of art in the teaching of culture and cultural heritage topics in the social studies course may be made possible through arts-based education. The purpose of this study is to develop lesson plans incorporating arts-based activities for use in the teaching of culture and cultural heritage topics in the fourth-grade social studies course at the primary school level, and to examine the effects of arts-based activities on students' academic achievement, sensitivity to cultural heritage, participation in the social studies course, and beliefs toward the social studies course, as well as to evaluate the quality of the arts-based activities through qualitative data collected during the process. For this purpose, the study adopted an embedded experimental design, one of the mixed research methods. In the study, priority was given to the quantitative component, qualitative data were embedded within the quantitative data, and were used to explain the results obtained from the quantitative findings. The study was conducted in three main phases during which quantitative and qualitative data were collected, and the stages of the ASSURE instructional design model were integrated into these phases. In the first phase, qualitative data were collected through semi-structured interview forms from study groups consisting of students, teachers, and experts in the fields of subject matter and fine arts education, with the aim of preparing for the quasi-experimental intervention process and developing arts-based activities. In the second phase, with the aim of evaluating the effectiveness and quality of the arts-based activities, the study was conducted with two experimental groups, two control groups, and the teacher of one of the experimental groups. In the other experimental group, the implementation was carried out by the researcher. In the second phase, the common heritage academic achievement test, the cultural heritage sensitivity scale, the social studies course participation scale, the social studies course belief scale, and student, teacher, and researcher journals constituted the data collection instruments. The third phase comprises the qualitative component in which views on the effectiveness and quality of the arts-based activities were obtained following the experimental procedure. The data for this phase were obtained from the experimental group students, the classroom teacher who implemented the intervention in one of the experimental groups, and the researcher who carried out the implementation in the other experimental group. As data collection instruments, a focus group interview form for the experimental group students and interview forms for the researcher and the teacher in the experimental groups were used. The qualitative data from the first phase were subjected to descriptive analysis. In the analysis of the quantitative data from the second phase, one-way analysis of variance (ANOVA), paired-samples t-test, independent samples t-test, and Pearson correlation analysis were employed. The qualitative data from the second and third phases were analyzed using both descriptive analysis and content analysis. SPSS 29.0 was used for the analysis of the quantitative data, and MAXQDA 24 was utilized for the analysis of the qualitative data. The quantitative findings obtained from the study indicate that arts-based activities have significant and positive effects on students' academic achievement in culture and cultural heritage topics, their sensitivity to cultural heritage, their participation in the social studies course, and their beliefs toward the social studies course. These results were consistent with the qualitative findings collected during the second and third phases. The results regarding the quality of the arts-based activities revealed that the lessons were perceived as enjoyable, entertaining, instructive, and exciting; that the activities were considered enjoyable, entertaining, instructive, exciting, and imagination-enhancing; and that the reasons for favoring the activities included their being entertaining, instructive, and based on active participation, their association with the homeland, their ability to evoke a sense of the past, as well as students' appreciation of music, drama, cutting and pasting, and drawing. Moreover, it was determined that while engaging in arts-based activities, students reflected on the past and on how to carry out the activities, and reported feeling happy, good, excited, knowledgeable, as if they were in the past, and curious. Based on the results of the study, it is recommended that arts-based educational activities, whose effectiveness and quality have been demonstrated, be used by classroom teachers in the teaching of culture and cultural heritage topics in the school social studies course.
Benzer Tezler
- Sosyal Bilgiler dersinde (7.sınıf) doğal ve kültürel varlıklar aracılığı ile estetik değer eğitimi Tokat örneği
Historical and natural heritage in social studies lesson (7.grade) through aesthetic value education sample of Tokat
FATMA MAZMAN BUDAK
Doktora
Türkçe
2012
Eğitim ve ÖğretimAtatürk Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN SEVER
- Türkçe'nin anadili ve yabancı dil olarak öğretimi üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
SAMİ BALCI
- Sosyal bı̇lgı̇ler öğretı̇mı̇nde postmodernı̇zm anlayışının öğretmen görüşlerı̇ne göre değerlendı̇rı̇lmesı̇
The evaluation of postmodernism in social study education according to teacher's opinions
ÖZKAN TOSUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KADİR ULUSOY
- Sosyal bilgiler dersinde sanat temelli değer eğitimi: Bir eylem araştırması
Art-based values education in social studies course: An action research
CANSU ÇETİNKAYA AYDOĞDU
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANDAN DEVECİ
- Sanat temelli sosyal bilgiler öğretimi: Bir eylem araştırması
Art-based social studies teaching: An action research
CANAN AKYOL
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENGİZ DÖNMEZ