Hadis edebiyatında sünenler
Sunan works in hadith literature
- Tez No: 991903
- Danışmanlar: PROF. DR. YUSUF ZİYA KESKİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Harran Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İslâm'ın dünya görüşünün ilim merkezli olması, Müslümanları bir ilim medeniyeti oluşturmaya sevk etmiş, bunun sonucu olarak İslâm tarihi ve medeniyetinde ilme çok önem verilmiştir. Asr-ı Saâdet'ten beri ilmin teşvik edilmesi, sonraki dönemlerde ilimle iştigal eden bir grubun ortaya çıkmasını sağlamış; bu durum birçok farklı alanda ve metotta kitaplar telif edilmesi sonucunu doğurmuştur. Bu eserlerden bir kısmı hadis alanında tasnif edilmiştir. Sünnet/hadis, toplumun meselelerini çözmede başvurulacak iki temel kaynaktan biri olması sebebiyle hadis edebiyatında diğer alanlarda görülmeyen çeşitlilikte kitap türü telif edilmiştir. Bu çalışmada, farklı türdeki kitaplar içerisinden sünen türü eserler ele alınmaktadır. Sünen türü eserler, daha çok toplumun fıkhî ihtiyacını karşılamak ve ehl-i hadisi eleştiren ehl-i re'ye cevap vermek maksadıyla kaleme alınmıştır. Çalışmada, kaynaklarda sünen ismiyle kaydedilmiş olan 72 eser incelenmiştir. Bu eserlerin büyük çoğunluğu günümüze ulaşmadığı için sünenlerin muhtevası hakkında ikincil kaynaklardan istifade edilmiştir. Birinci bölümde sünen kavramının fıkıh ile ilişkisi incelenmiş; bu kavramın zamanla bir anlam daralması yaşayarak fıkhî bilgiye delalet edecek şekilde kullanıldığı anlaşılmıştır. Buna binâen bu bölümde ehl-i hadîs, ehl-i re'y, fıkhî hadis ve fıkhü'l-hadis kavramları ele alınmıştır. İkinci bölüm, hadis edebiyatının yazım tarihine tahsis edilmiştir. Tedvin ve tasnif faaliyeti, yazım türlerinin oluşumu açısından incelenmiş; bu kavramlarla alakalı olarak tebvîb kavramı, sünen türü eserlerin telifinin zihnî arka planı olması hasebiyle ele alınmıştır. Üçüncü bölümde başta bibliyografya kitapları olmak üzere kaynaklarda sünen ismiyle kaydedilmiş olan eserler, günümüze ulaşıp ulaşmadıklarına göre tasnif edilerek kaydedilmiştir. Günümüze ulaşan eserler teknik açıdan incelenmiş; sünen türü eserlerin telif sebeplerinin anlaşılmasına yardımcı olacağı düşünülen bâb başlıkları bu kısımda değerlendirilmiştir. Buna göre çalışmada, sünen türü eserlerin ehl-i hadîs ile ehl-i re'y tartışmalarının bir sonucu olarak telif edilmiş olanlarının ehl-i hadîsin fıkıh metodunu anlamada önemli kaynaklar olduğu tespit edilmiştir. Yine günümüze ulaşmayan eserler hakkında diğer kaynaklardaki malumat dikkat çekicidir. Öyle ki, kimi kitapların nüshaları elde bulunmasa da titiz bir çalışma ile kaynaklardan hareketle büyük oranda eserin muhtevası ve yöntemine dair önemli tespitler yapılabileceği görülmüştür. Bu durum, İslâm ilim geleneğinin bilgi kayıt gücünü göstermesi açısından önem arz etmektedir.
Özet (Çeviri)
The knowledge-centered worldview of Islam prompted Muslims to establish a civilization grounded in learning, and as a result, great importance has been attached to knowledge throughout Islamic history and civilization. The encouragement of knowledge since the Age of Bliss (ʿAṣr al-Saʿāda) led to the emergence of a group devoted to scholarly pursuits in subsequent periods, which in turn resulted in the composition of works in numerous fields and through diverse methodologies. A portion of these works was classified within the field of ḥadīth. As the Sunnah/ḥadīth constitutes one of the two primary sources consulted in resolving societal issues, a greater diversity of literary genres developed in ḥadīth literature than in other disciplines. This study focuses on works of the sunan genre among these various types of books. Works classified as sunan were primarily composed to meet the juridical (fiqh-related) needs of society and to respond to the ahl al-raʾy, who criticized the ahl al-ḥadīth. In this study, seventy-two works recorded in the sources under the title sunan are examined. Since the vast majority of these works have not survived to the present day, secondary sources have been utilized to ascertain their contents. The first chapter examines the relationship between the concept of sunan and fiqh, concluding that over time this concept underwent a narrowing of meaning and came to be used to denote juridical knowledge. Accordingly, this chapter discusses the concepts of ahl al-ḥadīth, ahl al-raʾy, juridical ḥadīths (al-aḥādīth al-fiqhiyya), and fiqh al-ḥadīth. The second chapter is devoted to the history of writing in ḥadīth literature. The processes of compilation (tadwīn) and classification (taṣnīf) are examined with respect to the formation of literary genres; in this context, the concept of tabwīb is addressed, as it constitutes the intellectual background underlying the composition of sunan works. In the third chapter, works recorded in the sources under the name sunan, particularly in bibliographical writings, are classified according to whether they have survived to the present day. Extant works are analyzed from a technical perspective, and the chapter headings (bāb titles), which are considered to aid in understanding the motives behind the compilation of sunan works, are evaluated. Accordingly, the study concludes that sunan works composed as a result of the debates between the ahl al-ḥadīth and the ahl al-raʾy constitute important sources for understanding the juridical methodology of the ahl al-ḥadīth. Furthermore, the information found in other sources regarding works that have not survived is noteworthy. Even in cases where no manuscript copies of certain books are extant, it is evident that, through meticulous research based on available sources, significant conclusions can be drawn concerning both the content and methodology of these works. This situation is significant in that it demonstrates the strength of knowledge preservation within the Islamic scholarly tradition.
Benzer Tezler
- Hadis edebiyatında Kitabü's-sünne'ler ve Ahmed b. Hanbel'in Kitabü's sünne'si
Kitab al-sunnahs in hadith literature ve Ahmad b. Hanbal's Kitab al-sunnah
HATİCE SALİŞ
- Hadis Edebiyatında Kitâbü'z-zühd'ler (hicrî ilk beş asır)
Kitâb Al-Zuhd in Hadith Literature (first five centuries of hijri)
İSMET AKTÜRK
Doktora
Türkçe
2024
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİKRET KARAPINAR
- İmam Buhârî'nin Birrü'l-vâlideyn isimli eserinin incelenmesi
Examination of Imam Buhari's work of Birr al-walidayn
DİLBER ŞEVAL GÜNEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Dinİbn Haldun ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİLAL AYBAKAN
- Hadis edebiyatında müstedreklerin yeri ve el-Hakim`in el Müstedrek`i
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM TOZLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
DinUludağ ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AKİF KÖTEN
- Hadis edebiyatında Hz. Veysel Karanî
Hz. Veysel Karani in hadis literature
ABDURRAHMAN CELLEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
DinYüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. RAMAZAN ÖZMEN