Türkiye'de işsizlik ve kırılgan gruplar: Genç ve kadın işsizliğinin ampirik analizi
Unemployment and vulnerable groups in Türkiye: An empirical analysis of youth and female unemployment
- Tez No: 991912
- Danışmanlar: PROF. DR. CEM DİŞBUDAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Türkiye, İşsizlik, Kırılgan gruplar, Okun yasası, Turkey, Unemployment, Vulnerable groups, Okun's law
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Türkiye'de işsizliği, işgücü piyasasının kurumsal ve yapısal özellikleri ile kırılgan gruplar olan 15–24 yaş arası gençler ve kadınların işsizlik dinamikleri eksenlerinde bütüncül biçimde ele almaktadır. Kavramsal ve yapısal çerçeve üzerine inşa edilen analiz, rejim-bağımlı Okun modeli kullanılarak 1988–2024 yıllık verisiyle ampirik olarak sınanmaktadır. Toplam, genç ve kadın işsizliği için Okun ilişkisi tahmin edilirken, büyüme ve işsizlik eğiminin genişleme ve daralma dönemlerinde farklılaşmasına izin verilmektedir. Resesyon iki biçimde tanımlanmıştır: negatif büyüme ve negatif çıktı açığı. Bulguların güvenilirliği için 2005–2024 alt örneklemi kullanılmış ve istihdama dayalı Okun modeli tahmin edilmiştir. Sonuçlar, toplam işsizlikte Okun katsayısının negatif ve istatistiksel olarak güçlü olduğunu göstermektedir. Genç işsizlikte eğim mutlak değerce daha dik olup, 2005 sonrası yüksek şok yoğunluğu (küresel kriz, kur dalgalanmaları, pandemi) altında daha da belirginleşmektedir. Kadın işsizliğinde ise yıllık Okun bağı zayıftır; yalnızca 2005 sonrası kısmen güçlenmekte, ancak açıklama gücü düşük kalmaktadır. Bu durum, işgücüne katılım kararları, çocuk bakım yükü, kayıt dışılık ve sektörel kompozisyon gibi yapısal kanalların belirleyiciliğiyle tutarlıdır. Çıktı açığına dayalı rejim kullanımı, toplam ve genç grubu tahminlerinin keskinliğini artırmakta; asimetrinin (genişleme–daralma farkı) yıllık frekansta sınırlı olduğu görülmektedir. İstihdam ve Okun sonuçları zayıftır; istihdam oranının büyüme üzerindeki etkisi gecikmeli ve işgücüne katılım etkisi ile sönümlenmektedir. Politika açısından, büyüme oranları toplam ve özellikle genç işsizliği hızlı biçimde aşağı çekebilirken, kadın işsizliği için hedefli yapısal müdahaleler zorunludur: kreş ve okulöncesi kapsamasının yaygınlaştırılması, esnek ama güvenceli çalışma modelleri, kayıt dışılıkla mücadele ve hizmetlerde formalleşme, aktif işgücü programlarıyla birlikte yürütülmelidir. Kalıcı ve kapsayıcı istihdam artışları için makroekonomik istikrar ile yapısal düzenlemelerin bir arada tasarlandığı bileşik bir politika çerçevesi gereklidir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines unemployment in Turkey holistically along two axes: the institutional and structural characteristics of the labor market and the unemployment dynamics of vulnerable groups, namely youth aged 15–24 and women. Building on a conceptual and structural overview, we provide econometric evidence using a regime-dependent Okun framework over 1988–2024 annual data. We estimate Okun relationships for total, youth, and female unemployment, allowing the growth–unemployment slope to differ across expansion and contraction regimes. Recessions are defined in two ways—negative growth and negative output gap—and we conduct robustness checks via a 2005–2024 subsample and an employment-Okun variant. Results show a negative and statistically strong Okun coefficient for total unemployment; for youth unemployment, the slope is steeper in absolute value and becomes especially pronounced in the post-2005 period, reflecting heightened shock intensity (global crisis, currency episodes, pandemic). For female unemployment, the simple annual Okun link is weak in the full sample and only strengthens somewhat after 2005, with lower explanatory power, consistent with structural drivers (participation choices, care burden, informality, sectoral composition). Using the output-gap regime improves precision for total and youth series, while asymmetry between expansion and contraction is generally limited in annual data. The employment-Okun variant is weak at the annual frequency, suggesting delayed and diluted pass-through via participation and sectoral adjustment. Policy implications are twofold: macro growth support can reduce total and youth unemployment relatively quickly, but female unemployment requires targeted structural measures—expansion of childcare coverage, flexible yet protected work arrangements, formalization in services, and active labor market programs. Overall, an integrated policy mix that combines cyclical stabilization with structural facilitation is required for durable, inclusive job gains.
Benzer Tezler
- 2000 yılı sonrası Türkiye'de işgücü piyasası ve işsizliğin analizi: Ekonomik krizlerin ve dijitalleşmenin işgücü piyasasına ve işsizliğe etkisi
Analysis of the labor market and unemployment in Türkiye after 2000: The impact of economic crises and digitalization on the labor market and unemployment
MERVE BİLEN DEMİRKOL
Doktora
Türkçe
2026
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriİstanbul ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARİF YAVUZ
- Monetary and multidimensional poverty analysis for the period 2003-2022 in Türkiye
Türkiye'de 2003-2022 dönemi için parasal ve çok boyutlu yoksulluk analizi
MUHAMMET EMRE BİLGİÇ
Doktora
İngilizce
2025
Ekonomiİstanbul Teknik Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. QUENTİN XAVİER MARİN STOEFFLER
- Gelişmekte olan ülkelerde yoksulluğun nedenleri ve yoksullukla mücadele yolları
Causes of poverty and poverty reduction strategies in developing countries
TOLGA KABAŞ
- Social vulnerability analysis of the cities affected by the february 6 kahramanmaras earthquakes
6 şubat Kahramanmaraş depreminden etkilenen şehirlerin sosyal hasar görebilirlik analizi
HİLAL AKIN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HİMMET KARAMAN
- Prevalence and reasons of unemployment phenomenon in the Turkish economy: Evidence from labour force statistics micro data set
Türkiye ekonomis'inde işsizlik olgusunun yaygınlığı ve nedenleri: İşgücü istatistikleri mikro veri seti
MİCHEL KOIVOGUI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
EkonomiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiEkonomik Kalkınma ve Büyüme Ana Bilim Dalı
DR. PROF. ASSOC. FATİH HAKAN DİKMEN