Karâfi'nin maslahat ve mefsedet teorisi
Karâfî's teory of maslaha and mefsedet
- Tez No: 991922
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BEDRİ ASLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: İslâm Hukuku, Maslahat, Mefsedet, Küllî Kaideler, Kodifikasyon, Karâfî, Teori, İslam hukuku, Islamic law, Maṣlaḥa, Mafsada, Legal Maxims, Codification, al-Qarāfī, Maslaha, Theory
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Batman Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Mâlikî fakihlerinden Şehâbeddin el-Karâfî'nin maslahat ve mefsedet teorisinin mahiyetini ve İslâm hukuku düşüncesi üzerindeki etkilerini incelemektedir. Araştırmada, öncelikle maslahat kavramının fıkıh usûlündeki yeri, tarihsel gelişim süreci ve Karâfî'den önce yaşamış alîmlerin maslahat ve mefsedetle ilgili farklı anlayışları ele alınmıştır. Karâfî'den önce yaşamış Sahâbe ve Tâbiîn döneminden itibaren önemli usûlcülerin görüşleri incelenerek Karâfî'nin düşünce dünyasının arka planı ortaya konmuştur. Çalışmanın yöntemi literatür taramasına dayanmaktadır. Kaynak eserler ve ikincil literatür üzerinden yapılan analiz de, Karâfî'nin maslahat ve mefsedet teorisini sistemli bir yapıya kavuşturduğu, teorisini küllî kaideler ekseninde inşa ettiği ve siyaset fıkhı gibi alanlarla ilişkilendirdiği tespit edilmiştir. Ayrıca onun yaklaşımının, çağdaş hukuk kodifikasyonu girişimlerinde ilham kaynağı olduğu ve sonraki dönem âlimleri üzerinde derin izler bıraktığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma bulguları, Karâfî'nin teori inşasında tutarlı bir metodoloji izlediğini, maslahat–mefsedet dengesini kurarken hem şer'î nasları hem de toplumsal yararı gözettiğini göstermektedir. Onun yaklaşımı, Şâtıbî, İbn Âşûr, Tûfî, İbn Teymiyye ve diğer pek çok âlimin düşünce çizgisini etkilemiş; ayrıca maslahatın modern dönemdeki uygulanabilirliği açısından da önemli bir teorik zemin oluşturmuştur.
Özet (Çeviri)
This study examines the nature of Shihāb al-Dīn al-Qarāfī's theory of maṣlaḥa and its influence on Islamic legal thought. It first explores the place of the concept of maṣlaḥa within the framework of uṣūl al-fiqh, its historical development, and the various understandings prior to al-Qarāfī. The views of key scholars from the era of the Companions and Successors are examined to revealbackground thatshaped al-Qarāfī's thought. The study adopts a literature review method. Through the analysis of primary sources and secondary literature, it was determined that al-Qarāfī systematized the theory of maṣlaḥa and mafsada, constructed it on the basis of legal maxims (al-qawāʿid al-kulliyya), and related it to fields such as politics. His approach was found to be a source of inspiration for modern legal codification efforts and to have left a significant imprint on subsequent generations of scholars. The findings indicate that al-Qarāfī followed a coherent methodology in building his theory, balancing maṣlaḥa and mafsada by taking into account both the revealed texts and public interest. His approach influenced scholars such as al-Shāṭibī, Ibn ʿĀshūr, al-Ṭūfī, and Ibn Taymiyya, and provided a significant theoretical foundation for the contemporary applicability of the concept of maṣlaḥa.
Benzer Tezler
- Şâtıbî ve İslam Hukuku metodolojisindeki yeri
Al-Shâti̇bî and his place in the methodology of Islamic Law
AYŞE YILDIZ GÜRKAN
Doktora
Türkçe
2019
DinErciyes ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA BAKTIR
- Maslahat ve siyaset görüşleri bağlamında Karâfî'nin Tazir anlayışı
Karâfî's Tazir opinions based on his thoughts of public interest and policy
MUHAMMED ERKAM UYAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL CEBECİ
- Karâfî'nin“el-Furûk”u bağlamında makâsıd düşüncesi
Karâfî's“makâsıd”idee in bezug auf sein werk“el-Furûk”
NUREDDİN TORTOP
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
HukukAkdeniz ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ZEKİ YAKA
- Şehâbeddin Karâfî'nin fıkıhtaki yeri
Place of Shihab Al-din Al-qarafi in history of fiqh
HATİCE BOYNUKALIN ŞENKARDEŞLER
Doktora
Türkçe
2017
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FAHRETTİN ATAR
- Tertîbu'l-Furûk adlı eseri bağlamında Muhammed b. İbrahim el-Bekkûrî'nin usul anlayışı
Muhammed b. İbrahim al-Baqquri's understanding of usûl in the context of his work Tertibu'l-Furuk
BURAK AKCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinAnkara Sosyal Bilimler ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞAHBAN YILDIRIMER