Şarkikaraağaç (Isparta) ve Hüyük-Doğanhisar (Konya) arasındaki barit yatakları ve oluşumu
Origin and barite deposits between Şarkikaraağaç (Isparta) and Hüyük-Doğanhisar (Konya)
- Tez No: 992191
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA KUŞCU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Jeoloji Mühendisliği, Geological Engineering
- Anahtar Kelimeler: Barit, Jeokimya, Maden yatakları, Sultandağları, Toroslar, Barite, Geochemistry, Ore deposits, Sultan mountains
- Yıl: 1997
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnceleme alanı, Orta Toroslarda Sultandağlarında yeralan Geyik Dağı ve Bozkır Birliği içerisinde bulunmaktadır. Çalışma alanında yüzeyleyen kayaçların en alt birimini Kambriyen-Devoniyen yaşlı Sultandede formasyonu ve bu formasyon içerisinde yeralan Çaltepe kireçtaşı ve dolomitik kireçtaşı, Çavuştepe yumrulu kireçtaşı ve kalkşisti, Gökderebaşı kuvarsiti, Bel Yakası mermeri ve Dikenlipınar kireçtaşından oluşan üyeler oluşturur. Kambriyen-Devoniyen yaşlı formasyonun üzerine açısal uyumsuzlukla Jura-Kretase yaşlı Hacıalabaz formasyonu gelir. Kretase (?) yaşlı dolerit daykları bu birimleri kesip geçer. Bunların ayrışmasıyla da demirli lateritler oluşur. En üstte de Neojen yaşlı çökeller ve Kuvaterner yaşlı genç çökeller yeralmaktadır. Bölgedeki barit yatakları, bölgesel metamorfizma geçirmiş Kambriyen-Devoniyen yaşlı Sultandede formasyonu içerisindeki Çaltepe kristalize kireçtaşı ve dolomitler, Çavuştepe kalkşistleri ve aynı formasyon içerisinde geniş yayılım gösteren şistlerde ve bu birimlerin dokanaklarında yeralır. KB-GD uzanımlı cevher zonu, aynı yönlü kırıkları ve kıvrım eksenlerini takip eder. Ayrıca, kıvrım kanatlarına ve katman yüzeylerine genellikle damar, mercek ve katmansı şekillerde yerleşmiştir. Metamorfizma geçirmiş cevher, yataklarda masif, bantlı, damar dolgusu ve breşik yapılarda izlenir. Baritlerin yankayaçlarında karbonatlaşma (ankeritleşme, sideritleşme), silisleşme ve limonitleşme gözlenir. Barit cevherleşmeleri bölgede parajenezlerine göre, Hüyük ve Çarıksaraylar baritleri olarak iki farklı bölüme ayrılarak incelenmiştir. Hüyük yöresindeki barit yatakları baritle birlikte, pirit, kalsit, kuvars, dolomit, siderit, ankerit, serisit, klorit ve muskovit, ikincil olarak da; malakit, azurit, götit ve limonit gibi mineraller bulunmaktadır. Çarıksaraylar yöresindeki barit yataklarının parajenezinde, sülfidlerden galen, sfalerit, daha az olarak da kalkopirit, pirit ve tetraedrit bulunur. Birincil sülfidlerin oksidasyon ve sementasyon ürünü olarak, kalkosin-kovellin, neodijenit, serüzit-anglezit, limonit, götit, malakit ve azurit gelişmiştir. Kalsit, kuvars, dolomit, siderit, ankerit ve klorit de gang mineralleridir. Bölgedeki barit yataklarının ortalama tenörü % 90 BaSO4 olup, sondaj çamuru ve boya sanayiinde kullanılmaktadır. Rezerv bakımından da Türkiye'nin üçüncü büyük yatağı olan çalışma alanındaki barit cevherleşmelerinin görünür-muhtemel rezervi toplam 7 862 282 ton'dur. Yöredeki baritlerin; yataklanma şekilleri, parajenezi, yan kayaç alterasyonları, barit cevherleşmelerinin iz element oranlarının yüksek olması (Pb, Zn, Cu, Cd, Ag. vb.), Ba/Sr oranının yüksek, SrO değerlerinin % 1.5'un üzerinde olması, sıvı kapanım incelemelerine göre, homojenleşme sıcaklığının 180-360oC ve iki fazlı (sıvı+gaz) olarak izlenmesi, barit ve galenlerdeki 34S izotop oranının +30.15 ‰ ve +13.9 ‰, 434oC'lik yüksek oluşum ısısı da yatağın hidrotermal olarak oluştuğu düşüncesini desteklemektedir.
Özet (Çeviri)
The study area is found within Geyik Dağı and Bozkır Units which are included in Central Taurid Range. The lowermost unit of the rocks exposed in the study area consist of Sultandede formation and Çaltepe limestone and dolomitic limestone, Çavuştepe nodular limestone and calcschist, Gökderebaşı quartzite, Bel Yakası marble and Dikenlipınar limestone members of this formation. Jurassic-Cretaceous age Hacıalabaz formation overlies Cambrian-Devonian age Sultandede formation with angular disconformity. Cretaceous age (?) dolerites cut across, these units and iron-bearing laterites form as a result of the alteration of dolerite dykes. At the uppermost levels, Neogene sediments and Quaternary age young sediments are deposited. Baryte deposits in the region are found within recrystallized Çaltepe limestone and dolomite Çavuştepe calcschist of the Cambrian-Devonian age Sultandede formation which subjected to regional metamorphism and the schists showing an extensive distribution within Çavuştepe calcschists and along the contacts of these units. NW-SE trending ore zone follows the fractures and fold axis extending in the same direction. Besides they are generally also placed in the form of veins, lenses and layers along fold limbs and bedding surfaces. The metamorphosed ore is observed within the deposits as massive, banded, fracture-filling and breccious stuructures carbonatization (ankerite and siderite formation), silicification and limonitisation are common in the wall rocks of barytes. Ores of the region were studied by seperating two different types such as Hüyük and Çarıksaraylar barytes according to their paragenesis. Along with baryte, pyrite, calcite, quartz, dolomite, siderite, ankerite, sericite, chlorite and muscovite are found as gangue minerals and malachite, azurite, goethite, limonite etc. as secondary alteration minerals in Hüyük barytes. In the paragenesis of Çarıksaraylar baryte deposits, galena, sphalerite, in lesser amounts chalcopyrite, pyrite and tetrahedrite are found as sulphides. Chalcocite-covellite, neodigenite, cerussite-anglezite, limonite, goethite, malachite and azurite have been developed as oxidation and calcite, quartz, dolomite, siderite, ankerite and chlorite form the gangue minerals and supergene enrichment products of primary sulphides. The average grade of baryte deposits in the region is 90 % BaSO4. It consumed as drill mud in the paint industry. In terms of reserve, the barytes in the study area is the third greates deposit in Turkey and the total of the proven-probable reserve of the baryte ores in the area is 7 862 282 tonnes. Taking into the consideration of the deposition forms of the barytes in the area, paragenesis, wall rock alteration, the high amount of trace elements (Pb, Z, Cu, Cd, Ag, etc.), high Ba/Sr ratio, over 1.5 % SrO values, 180-360oC homogenisation temperatures of the two phase (liquid+gas) fluid inclusions, +30.15 ‰ and +13.9 ‰ 34S isotope ratios in barite and galena, and 434oC high formation temperature indicate a hydrothermal origin.
Benzer Tezler
- Şarkikaraağaç (Isparta) ve Hüyük (Konya) bölgelerindeki barit ve sülfitli barit cevherinin karbonatlı yan kayaçlarının mineralojik ve jeokimyasal özellikleri
Mineralogical and geochemical characteristics of carbonate host rocks of barite and sulfide bearing barites in the Sarkikaraagac (Isparta) and Huyuk (Konya) regions
BEYZA KARAKOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Jeoloji MühendisliğiSüleyman Demirel ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OYA CENGİZ
- Beyşehir Gölü Havzası'nın doğal ortam koşulları ve sorunları
Natural environmental conditions and problems of Beyşehi̇r Lake Basin
HÜSEYİN BÜBER
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
CoğrafyaAfyon Kocatepe ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OKAN BOZYURT
- Barit konsantreleri ve şlam atıklarının flotasyonla zenginleştirme olanaklarının incelenmesi
Investigation of beneficiation possibilities of barite concentrates and slime tailings by flotation
ULAŞ ÇUĞU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Maden Mühendisliği ve Madencilikİstanbul Teknik ÜniversitesiCevher Hazırlama Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULLAH EKREM YÜCE
- Şarkikaraağaç (Isparta) ve çevresinin jeoloji, mineraloji ve petrografisi
Geology, mineralogy and petrography of Şarkikaraağaç (Isparta) and its surrounding area
ÖMER ELİTOK
Doktora
Türkçe
2000
Jeoloji MühendisliğiSüleyman Demirel ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ BİLGİN
- Şarkikaraağaç-Isparta ve çevresindeki barit cevherleşmelerinin incelenmesi
Investigation of Şarkikaraağaç-Isparta barite occurrences
DEMET KIRAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Jeoloji Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF.DR. FİKRET SUNER