Türk romanında kadının kimlik bunalımı (1960-2000)
The identity crisis of the reading woman (1960-2000)
- Tez No: 992412
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZCAN AYGÜN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 1960-2000 yılları arasında yazılmış Türk romanlarındaki kadın karakterlerin yaşadığı kimlik bunalımlarını incelemektedir. Orhan Kemal'in Bir Filiz Vardı (1965),Şule Yüksel Şenler'in Huzur Sokağı (1970), Leyla Erbil'in Tuhaf Bir Kadın(1971),Adalet Ağaoğlu'nun Ölmeye Yatmak (1973), Sevgi Soysal'ın Yenişehir'de Bir Öğle Vakti (1973), Ahmet Günbay Yıldız'ın Sokağa Açılan Kapı(1974), Emine Işınsu'nun Çiçekler Büyür (1978) ve Kaf Dağının Ardında (1988),Tezer Özlü'nün Çocukluğun Soğuk Geceleri (1980), Latife Tekin'in Sevgili Arsız Ölüm (1983), Alev Alatlı'nın Yaseminle Tüter mi Hala (1985), Sevinç Çokum'un Çırpıntılar (1991), İnci Aral Ölü Erkek Kuşlar (1991), Ayşe Kulin'in Adı Aylin (1997) adlı romanları bu bağlamda çözümlenmiş; farklı ideolojik, sosyal ve kültürel zeminlerde şekillenen kadın kimliğinin inşa ve kırılma süreçlerini gösterilmiştir. Bu çalışmanın başında“kimlik”kavramı kavramsal çerçevede ele alınmış;psikoloji, sosyoloji, felsefe gibi disiplinlerde yer alan tanımlara ve yorumlara, kimlik çeşitlerine, kimlik bunalımı kavramına ve Türk romanında kadın kimliğinin değişimine yer verilmiştir. Tezin ikinci bölümünde seçilen romanlar üzerinden kadın karakterlerin kimlik bunalımları,romanların tarihsel arka planlarından bahsedildikten sonra pasaj analizi yoluyla detaylı olarak incelenmiştir. Bu bağlamda kadın karakterlerin bunalımlarına etki eden modernleşme ve toplumsal) değişim, göç, din ve maneviyat, etnik kimlik, geleneksel aile ve toplum yapısı, aile içinde kız ve erkek evlada yapılan ayrımcılık, annelik, cinsel kimlik ve aşk olguları ele alınarak analizler yapılmıştır. Bu tez, Türk romanındaki kadının kimlik bunalımı yaşamasının altında yatan sebepleri ele alırken; 1960-2000 arası yazılmış Türk romanlarındaki kadının varoluşsal problemlerini incelemekte, kadının kimliğini oluşturma sürecini ve bu süreçteki krizleri bireysel, ailesel ve toplumsal olarak değerlendirmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the identity crises experienced by female characters in Turkish novels written between 1960 and 2000. Within this scope, the novels analyzed include Bir Filiz Vardı (1965) by Orhan Kemal, Huzur Sokağı (1970) by Şule Yüksel Şenler, Tuhaf Bir Kadın (1971) by Leyla Erbil, Ölmeye Yatmak (1973) by Adalet Ağaoğlu, Yenişehir'de Bir Öğle Vakti (1973) by Sevgi Soysal, Sokağa Açılan Kapı (1974) by Ahmet Günbay Yıldız, Çiçekler Büyür (1978) and Kaf Dağının Ardında (1988) by Emine Işınsu, Çocukluğun Soğuk Geceleri (1980) by Tezer Özlü, Sevgili Arsız Ölüm (1983) by Latife Tekin, Yaseminler Tüter mi Hâlâ (1985) by Alev Alatlı, Çırpıntılar (1991) by Sevinç Çokum, and Adı Aylin (1997) by Ayşe Kulin. These novels are analyzed in order to demonstrate the processes of construction and fragmentation of female identity shaped within different ideological, social, and cultural contexts. At the beginning of the study, the concept of“identity”is addressed within a conceptual framework; definitions and interpretations from disciplines such as psychology, sociology, and philosophy are discussed, along with types of identity, the concept of identity crisis, and the transformation of female identity in the Turkish novel. In the second chapter of the thesis, after presenting the historical backgrounds of the selected novels, the identity crises of female characters are examined in detail through close reading and passage analysis. In this context, analyses focus on themes such as modernization and social change, migration, religion and spirituality, ethnic identity, traditional family and social structures, gender-based discrimination between daughters and sons within the family, motherhood, sexual identity, and love, all of which contribute to women's identity crises. While addressing the underlying causes of women's identity crises in the Turkish novel, this thesis examines the existential problems faced by women in Turkish novels written between 1960 and 2000, and evaluates the process of identity formation and the crises encountered in this process from individual, familial, and social perspectives.
Benzer Tezler
- Savaş ve edebiyat ekseninde Erıch Marıa Remarque'ın“Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok”ve Halide Edip Adıvar'ın“Ateşten Gömlek”adlı romanlarının karşılaştırılması
Comparative analysis of the novels“All Quiet on the Western Front”by Erich Maria Remarque and“The Shirt of Flame”by Halide Edip Adıvar in the context of war and literature
SELMA BİLGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Alman Dili ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiAlman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜRSEL UYANIK
- Temsil krizi: Türk romanında örtülü kadının edebi kimliği
A crisis of representation: The literary identity of hijabi woman in Turkish novels
İCLAL DİDEM BALTA
Doktora
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıBoğaziçi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EROL KÖROĞLU
- Farklılığın anlatısı: Türk romanında Kürt kadının temsili
The narrative of differences: representation of Kurdish women in Turkish novel
NAZİME CEREN SALMANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Halkla İlişkilerAnkara ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESER KÖKER
- Sâmiha Ayverdi'nin romanlarında kadının şahsiyet inşası
Personality construction of women in Sâmiha Ayverdi's novels
ESRA SAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SosyolojiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiKadın ve Aile Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FULYA BAYRAKTAR
- Türk romanında kadın öğretmenler
Women teachers in Turkish novel
İREM SABIR SUNGUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜNİRE KEVSER BAŞ