Kamusal alanın yeni yapısal dönüşümünün yankı odaları çerçevesinde incelenmesi
An examination of the new structural transformation of the public sphere within the framework of echo chambers
- Tez No: 992551
- Danışmanlar: PROF. DR. YASİN BULDUKLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İletişim Bilimleri, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Medya ve İletişim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Medya ve İletişim Çalışmaları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezi, post-truth çağda sosyal medya kullanım pratiklerinin kamusal tartışmayı nasıl dönüştürdüğünü, yankı odaları (echo chambers) kavramını merkeze alarak ve kavramı Habermas'ın Kamusallığın Yeni Bir Yapısal Dönüşümü ve Müzakereci Demokrasi (2023) başlıklı çalışmasındaki düşünceleri ile ilişkilendirerek incelemektedir. Araştırma, alan yazında yer alan“yeni medyanın yankı odaları ürettiğine yönelik bir saptama için veriye ihtiyaç vardır”şeklinde geliştirilen, Habermas'ın yeni medya ve yankı odaları mefhumlarını kavrayış biçimine gelen itirazlarla çerçevelenmiştir. Kuramsal çerçeve genç yetişkinlerden oluşan bir örneklem üzerinde çok boyutlu ölçümlerle sınanmıştır. Araştırma, Türkiye'de dört devlet üniversitesinin (Çukurova, Mersin, Gaziantep, İzmir Kâtip Çelebi) iletişim bölümlerinde öğrenim gören 449 öğrenciyle yürütülen kesitsel, betimleyici bir çalışmadır. Anket; gündem takibi ve günlük kullanım, bilgi kategorilerinde erişim/akışta karşılaşma, yanlış bilgi algısı, ifade/etkileşim sıklığı, seçici maruz kalma ve takip tutumları, suskunluk sarmalı parametreleri, karar verme ve güvenilirlik algısı bölümlerinden oluşmuştur. Betimsel istatistiklere ek olarak yaş ve üniversite düzeyinde ANOVA, cinsiyette bağımsız örneklemler t-testi; varsayım ihlallerinde Welch, Hochberg ve Games–Howell gibi doğrulayıcı/teyit edici yöntemler kullanılmış; sonuçlar etki büyüklükleri ile yorumlanmıştır. Bulgular, günlük kullanımın yüksek (özellikle 3–4 ve 5–6 saat bantları) ve sosyal medyanın gündem takibinde birincil kanal olduğunu göstermektedir. Kategoriler arasında belirgin asimetriler saptanmıştır: Politika, bilim ve sağlıkta yanlış bilgi algısı yüksek, Eğlence/kültür-sanatta düzenli etkileşim belirgin, iklim/çevre başlığında katılım düşüktür. Seçici maruz kalma ve ağ budaması (karşıt görüşü takip etmeme, takipten çıkarma/engelleme) homofiliyi güçlendirmektedir. Karar verme ölçümünde yüksek öz-yeterlik ile sosyal çevre/medya etkisinin düşük algısı birlikte görülmektedir. Tez, yankı odası etkilerinin tekdüze bir kapanma değil, kategoriye ve bağlama göre değişen bir eğilim olduğunu göstermekte; yankı odaları topolojisi çıkarmaya dönük ölçüm ve analiz stratejileri, pedagojik uygulamalar, sosyal mecraların platform tasarımlarına yönelik tarayıcı eklentileri ve bu altyapı uygulamalarının akademik bilgiyle etkileşimine dönük uygulamalar, haber odaları ve sivil topluma yönelik bir dizi stratejiler önermektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines how practices of social media use in the post truth era transform public debate by centering the notion of echo chambers and relating it to Jürgen Habermas's A New Structural Transformation of the Public Sphere and Deliberative Politics (2023). The study is framed by objections in the literature to Habermas's reading of new media and echo chambers—specifically the contention that any claim that new media“produces echo chambers”requires empirical substantiation. The theoretical framework was tested using multidimensional measures on a sample of young adults. The research is a cross sectional, descriptive study conducted with 449 students enrolled in communication departments at four public universities in Türkiye (Çukurova, Mersin, Gaziantep, İzmir Kâtip Çelebi). The survey comprised modules on agenda monitoring and daily use; exposure/encounters in the feed across information categories; perceived misinformation; frequency of expression/interaction; selective exposure and following practices; spiral of silence parameters; and decision making and perceived credibility. Beyond descriptive statistics, we employed ANOVA by age and university and independent samples t tests by gender; where assumptions were violated we used robust confirmatory procedures (e.g., Welch, Hochberg, Games–Howell), and we report effect sizes throughout. Findings indicate high daily use (notably the 3–4 and 5–6 hour bands) and that social media constitutes the primary channel for agenda monitoring. Marked asymmetries emerge across categories: perceived misinformation is high in politics, science, and health; regular interaction is pronounced in entertainment/culture; participation is lower on climate/environment. Selective exposure and network pruning (not following opposing views, unfollowing, blocking) reinforce homophily. In decision making measures, high self efficacy coexists with low perceived influence of one's social environment and the media. Overall, echo chamber effects appear not as a uniform enclosure but as a tendency that varies by category and context. We propose measurement and analytic strategies for mapping echo chamber topology; pedagogical interventions; platform design nudges (e.g., browser extensions); tools that connect such infrastructural interventions with academic knowledge; and a set of strategies for newsrooms and civil society.
Benzer Tezler
- Hakikat sonrası dönemde siyasal iletişim yönetimini yeniden düşünmek üzere niteliksel bir araştırma
A qualitative research on rethinking political communication management in the post-truth era
ONURCAN GÜDEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Halkla İlişkilerGalatasaray Üniversitesiİletişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GAYE ASLI SANCAR DEMREN
- 19.yüzyılda Beyoğlu'nda bir kalkınma aracı olarak yapısal dönüşüm
Urban regeneration as a tool for growth in the 19th century Beyoğlu
RIVKA GERON SCHILD
- Art policies and strategies in Istanbul's public space
İstanbul kamusal alanında sanat politikaları ve stratejileri
AYŞE EBRU AKSOY
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Güzel SanatlarYeditepe ÜniversitesiSanat ve Kültür Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MARCUS GRAF
- Yeni kamusallık bağlamında kamusal mekan niteliğinin ölçülmesi
Measuring the quality of public space in the context of new publicness
SEZEN TÜRKOĞLU
Doktora
Türkçe
2025
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH TERZİ
- Dijital erişilebilirlik bağlamında kullanıcı memnuniyeti odaklı bir değerlendirme itü kaum internet sayfası örneklemi
A user satisfaction oriented evaluation in the scope of digital accessibility the case of itu kaum website
OYLUM BÜLBÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE AYATAÇ